NIEUWSBRIEF UNIVERSITEITSGESCHIEDENIS
LETTRE D’INFORMATION SUR L’HISTOIRE DES UNIVERSITÉS
1997, nr. 1
Musea en tentoonstellingen / Musées et expositions
‘Materiae
Promotionis’. Natuurwetenschap aan de Oude Universiteit
Leuven
Leuven, 27 juni-31 augustus 1997
Op 26 juni e.k. wordt in de Leuvense Universiteitsbibliotheek een tentoonstelling geopend rond de wetenschapsbeoefening aan de Oude Leuvense Universiteit. Deze tentoonstelling wil een beeld ophangen van de wijze waarop de natuurwetenschap in diverse gedaanten haar plaats innam in de universitaire opleiding, m.n. aan de Artesfaculteit en de medische faculteit. Daarbij wordt getracht aan te tonen dat deze universitaire wetenschapsbeoefening een eigen rol speelde in de ontwikkeling van de natuurwetenschappen.
De tentoonstelling bestaat uit vijf onderdelen. In het eerste gedeelte wordt aan de hand van leerboeken en openbare dispuutteksten geschetst hoe het traditioneel universitair onderwijs in zijn werk ging. Het tweede deel behandelt de humanistische wetenschap tijdens de zestiende eeuw, waarbij aandacht besteed wordt aan figuren als Gemma Frisius en zijn zoon Cornelius Gemma, die de Leuvense natuurwetenschap grote internationale erkenning bezorgden. Het derde deel beschrijft hoe tijdens de zeventiende eeuw de nieuwe mechanistische natuurwetenschap al snel een weg vond naar het Artesonderwijs, hoewel hier ook sprake was van verzet en onbegrip. Het vierde deel bekijkt de evolutie in de medische faculteit, waar ook de nieuwe natuurwetenschap en de nieuwe onderzoeksmethoden (o.a. op het gebied van anatomie, de scheikunde en microscopisch onderzoek) ingang vonden. Het laatste deel beschrijft de hervormingen van het onderwijs tijdens de achttiende eeuw, i.h.b. de introductie van de experimentele fysica als nieuwe onderwijsvorm en de opkomst van een ‘onderzoeksethos’ bij het hooglerarencorps.
De boeken en prenten die worden getoond komen alle uit het bezit van de Leuvense bibliotheek en het universiteitsarchief. Daaronder bevinden zich enkele blikvangers zoals een eerste editie van Vesalius’ De humani corporis fabrica, een minder bekend wiskundig traktaat van Copernicus uit 1542 en een eerste editie van Galilei’s Sidereus Nuncius. Verder worden ook talrijke cursusdictaten en Leuvense drukken getoond, waarvan het Leuvense universiteitsarchief een groot aantal heeft weten bijeen te brengen. Ook wordt aandacht besteed aan het natuurwetenschappelijk en wiskundig werk van de Vlaamse Jezuïeten.
Ter gelegenheid van deze tentoonstelling wordt een catalogus uitgegeven, met de volledige beschrijving van alle tentoongestelde stukken en inleidende teksten.
(Geert Vanpaemel)
Justus Lipsius en
Leuven
Leuven, 18 september - 17 oktober 1997
Justus Lipsius (1547-1606) geldt als één van de boegbeelden van het humanisme in de Nederlanden. De Katholieke Universiteit Leuven belicht in deze tentoonstelling de wetenschappelijke verdiensten en de Europese uitstraling van haar hoogleraar.
Samen met Erasmus en Juan Luis Vives vormt Justus Lipsius (Overijse 1547-Leuven 1606) een triumviraat dat niet enkel de intellectuele wereld in de Nederlanden beheerst heeft tijdens de 16de en 17de eeuw, maar dat ook in gans Europa zowel op filosofisch en filologisch als historisch en politiek vlak een eersterangsrol heeft gespeeld en een enorme invloed heeft uitgeoefend. Als hoogleraar aan de Leuvense universiteit geldt hij terecht als een van de coryfeeën van het humanisme in de Nederlanden. Speciaal zijn rijk gestoffeerde traktaten op het gebied van de geschiedenis van de Oudheid illustreren zijn grote eruditie en didactische vaardigheid om tal van aspecten uit het antieke recht (XII-Tafelenwet), de antieke oorlogsvoering, bouwkunst, politiek en filosofie op een levendige manier over te brengen.
In 1986 werd de vierhonderdvijftigste verjaring van Erasmus’ overlijden te Leuven herdacht met een tentoonstelling in de Universiteitsbibliotheek en een wetenschappelijk gefundeerde catalogus. Zijn Spaans-Brugse geestesgenoot en vriend Juan Luis Vives (1492/93-1540) viel eenzelfde eer te beurt in 1993.
In 1997 zal daarom in binnen- en buitenland grote aandacht geschonken worden aan de 450ste verjaring van de geboorte van Justus Lipsius. In Leiden en Antwerpen worden nu reeds voorbereidingen getroffen, terwijl in Rome een internationaal colloquium aan zijn internationale contacten zal worden gewijd. Het ligt voor de hand dat ook de stad Leuven – waar Lipsius in het stadsbeeld nog prominent aanwezig is – en de Leuvense Alma Mater zich niet kunnen veroorloven voorbij te gaan aan deze belangrijke viering van een van haar meest befaamde hoogleraren. Lipsius’ geschriften, en speciaal zijn correspondentie, zijn al sinds vele jaren voorwerp van onderzoek voor de leden van de werkgroep Neolatijn aan de Faculteit Letteren van de Leuvense universiteit.
Plaats: Centrale Bibliotheek K.U.Leuven, Mgr. Ladeuzeplein 21, 3000 Leuven. Open: maandag tot vrijdag, 8.45-19.00 uur en zaterdag, 8.45-12.30 uur. Inkom gratis, geïllustreerde catalogus beschikbaar.
(Jan Papy)
Solvay et son temps
Charleroi, 22 septembre 1997-28 février
1998
L’ULB et le Musée des Sciences de Parentville ont élaboré une exposition sur le thème ‘Solvay et son temps’. Suivre l’itinéraire d’Ernest Solvay, c'est découvrir la chimie de la soude, voir naître et se développer un puis plusieurs sites industriels, se plonger dans le monde ouvrier du XIXe siècle. C'est se tourner vers le monde de la culture et de la science, voyager du laboratoire privé d'Ernest Solvay vers le Parc Léopold et les Instituts scientifiques où se tiennent les prestigieux Conseils de Physique et de Chimie. Enfin, c'est pénétrer dans la sphère intime de la haute bourgeoisie éclairée, comprendre ses goûts, son mode de vie, ses lectures...Un itinéraire au travers d'archives et de photos anciennes, mais aussi d'expériences interactives et de documents sonores.
L’exposition se tiendra à l’Ancienne Amicale Solvay, rue de Châtelet 442, 6010 Charleroi (Couillet). Renseignements et réservations: Musée des Sciences et des Techniques de Parentville, Rue de Villers 227, 6010 Charleroi (Couillet), tél.: +32(0)71 60 03 00, Fax: +32(0)71 60 03 05, e-mail: muscitec@ulb.ac.be
Site Internet, à partir de début juillet: http://www.ulb.ac.be/ulb/ulb-wallonie/
Dans le cadre des manifestations Solvay et son temps organisées par l’Université libre de Bruxelles, voyez aussi l’annonce de l’ouvrage Ernest Solvay et son temps et du colloque Positivismes: XIXème-XXème siècles
(Didier Devriese)
Bicentenaire de la
Bibliothèque de l’Université de Mons-Hainaut 1797-1997
Mons, 8 novembre - 1 décembre 1997
La jeune université de Mons-Hainaut peut se prévaloir d’une bibliothèque deux fois centenaire. C’est en 1797 en effet, l’actuelle Belgique étant française, qu’est fondée à Mons une école de type secondaire à laquelle le législateur associe une bibliothèque. Les livres qui la composent proviennent des communautés religieuses sécularisées à la Révolution et des institutions de l’Ancien Régime. Lors de la suppression de cette école en 1802, la ville de Mons hérite de cette belle bibliothèque comprenant des manuscrits médiévaux, des incunables, des ouvrages des XVIe, XVIIe et XVIIIe siècles. En 1966, une convention passée entre la ville de Mons et l’université fait de cette dernière l’héritière d’un fonds de livres prestigieux, à charge pour celle-ci de l’exploiter scientifiquement.
Consciente de la richesse de son patrimoine, l’Université de Mons-Hainaut a décidé de fêter dignement, par une exposition et la rédaction d’un catalogue scientifique le Bicentenaire de sa bibliothèque. Voici les différents chapitres qui seront abordés:
L’exposition aura lieu du 8 novembre au 1er décembre 1997 à la Salle Saint-Georges, Grand Place à Mons, de 12 h à 18 h. Fermeture: le lundi.
(Marie-Thérèse Isaac)
Poder y tecnología en
el siglo XVI. Lovaina como centro de difusión de los
instrumentos científicos, Fundación Carlos de Amberes
Madrid 25 november 1997-2 februari 1998
Deze tentoonstelling is uniek en vervult een pioniersrol: nog nooit werden er zoveel Vlaamse (en enkele Spaanse) instrumenten samengebracht vanuit ‘s werelds fijnste publieke en private verzamelingen. Het zwaartepunt ligt op de Leuvense school, met instrumentenmakers zoals Mercator, Gualterus Arsenius en Adriaan Zeelst, naast een kleine Antwerpse bijdrage (Michiel Coignet). Behalve instrumenten worden er ook boeken, manuscripten en tekeningen getoond.
Er verschijnt een catalogus in het Spaans (ca. 350 blz., 9 artikels) met een kritische beschrijving van de 81 tentoongestelde instrumenten en de andere stukken.
De tentoonstelling wordt in Spanje georganiseerd door de Fundación Carlos de Amberes, Claudio Coello 99, 28006 Madrid (fax: +34 1 578 1092). Verantwoordelijke ter plaatse is Mevr. Catherine Geens.
Contact in België: Jacques Van Damme, Smesstraat 140, 9140 Temse, tel. +32(0)3 2475101, fax +32(0)3 2482996 of +32(0)3 7110231
(Koenraad Van Cleempoel-Jacques Van Damme)