NIEUWSBRIEF UNIVERSITEITSGESCHIEDENIS

LETTRE D’INFORMATION SUR L’HISTOIRE DES UNIVERSITÉS

(2001, nr. 2)

Verenigingsnieuws / Communications des associations

 

	Mededelingen Werkgroep Universiteitsgeschiedenis
	Mededelingen Studium generale

Mededelingen van de Werkgroep Universiteitsgeschiedenis

 Stichting Batavia Academica

Werkgroep Universiteitsgeschiedenis

Bestuursvergadering te Nijmegen, vrijdag 26 oktober 2001, 11.00-13.00 uur.

Aanwezig: J.A.H.G.M. Bots (voorzitter), J.B.A.M. Brabers (secretaris), W.Th.M. Frijhoff, P.J. Knegtmans, H. de Ridder-Symoens, F.R.H. Smit, A.L. Tervoort. Tevens aanwezig: M.F.M. Wingens, oud-bestuurslid (in zijn hoedanig­heid van uitgever).

Besluitenlijst

Overdracht secretariaat

Het in de loop der jaren opgebouwde archief van de Stichting / de Werkgroep bestaat voor het overgrote deel (ongeveer 5 archiefdozen) uit stukken uit de oerperiode Feenstra. Oud-secretaris Smit zal stappen ondernemen om deze stukken op een passende plaats onder te brengen. Het lopend archief wordt overgedragen aan de nieuwe secretaris Brabers.

Samenwerking met Studium Generale Gent (schrijven A. De Coster)

Het per e-mail, d.d. 25 oktober 2001, gedane verzoek van De Coster om gezamenlijk met Studium Generale symposia voor promovendi, die zich bezighouden met universiteits- en wetenschapsgeschiedenis, te beleggen wordt welwillend ontvangen, maar de voorgestelde frequentie (2 maal per jaar) acht het bestuur te hoog. In België begeeft een betrekkelijk groot aantal promovendi zich op genoemde vakgebieden, maar in Nederland zijn er slechts enkelen, zodat het reservoir geschikte sprekers/debaters spoedig zal zijn uitgeput. Bovendien heerst bij de Nederlandse AIO's, die anders dan hun Belgische collega's al bij enkele verplichte overlegstructuren zijn betrokken, een zekere 'conferentie-moeheid', zo wordt geconstateerd. Daarom wordt het tegenvoorstel gedaan om voorlopig de komende jaren, in afwachting van de successen die daarmee worden geboekt, één keer per jaar een gezamenlijk symposium te organiseren, beurtelings in België en in Nederland. De Ridder-Symoens zal deze boodschap aan De Coster overbrengen. Voorts zal De Ridder-Symoens Batavia Academica vertegenwoordigen op een vergadering van Studium Generale op 1 december 2001, waarvoor De Coster het bestuur heeft uitgenodigd.

Boekproject

Aan de hand van de besluitenlijst van de bestuursvergadering d.d. 7 juni 2001,  pagina 2, worden enkele afspraken bevestigd dan wel nader uitgewerkt.

• Het tijdstip van publicatie wordt gespecificeerd tot oktober 2003 (twintig jaar na de oprichtingsvergadering van de Werkgroep).

• De doelgroep wordt omschreven als 'een breed intellectueel publiek' en als 'de gemiddelde NRC-lezer'. Voorts wordt het boek van Hervé Jamin over Utrecht (Kennis als opdracht. De Universiteit Utrecht 1636-2001 Utrecht 2001) qua niveau als voorbeeld genoemd.

• De omvang zal tussen de 250 en 300 bladzijden bedragen, waarvan 200 bladzijden kale tekst, 25 bladzijden appendices en de rest illustraties, voorwerk, register, een beperkte bibliografie en wat dies meer zij. Wat betreft de tekst wordt bewust naar beperking gezocht. Er zullen vooral, met behulp van voorbeelden, trends moeten worden geschetst, er moet aan beeldvorming worden gedaan. De tekst moet niet volgepropt worden met feiten. Het harde feitenmateriaal (zoals oprichtingsjaren van universiteiten, hoeveelheid en soorten faculteiten, wellicht ook studentenaantallen op bepaalde ijkpunten in de tijd, etc) zal een plaats vinden in een compendium, dat op zijn beurt beperkt van omvang zal zijn (25 bladzijden) en waarvoor derhalve een strak format moet worden gemaakt. Als voorbeeld kan het Historical Compendium of European Universities van de CRE dienst doen. Dat Compendium is niet bij alle bestuursleden bekend. De Ridder-Symoens zal in die leemte voorzien en alle bestuursleden een exemplaar (of een gedeelte daarvan) doen toekomen.

• Over de vraag hoe het boek wordt uitgegeven (hardcover of paperback, wellicht beide) kan nog geen beslissing worden genomen. Wingens zal kostenberekeningen maken.

• Verschillende potentiële subsidiegevers passeren de revue. Gedacht wordt aan het Prins Bernardfonds en aan, in volgorde van voorkeur, aan het college van CvB-voorzitters, het rectorencollege, wellicht ook de VSNU.

• Er worden zeven thema's onderscheiden. Elk thema wordt door een bestuurslid nader inhoudelijk uitgewerkt in steekwoorden (waarbij mede gebruik kan worden gemaakt van de op pagina 3 van het vorige verslag opgesomde onderwerpen).  Omvang: ongeveer 1 A4. Gereed: vóór 1 december aanstaande. Per e-mail aan de overige bestuursleden te zenden.

1. Concept en veld (Frijhoff)

2. Organisatie en bestuur (Knegtmans)

3. Studenten (Tervoort)

4. Hoogleraren (Bots)

5. Academisch leven (Brabers)

6. Onderwijs en onderzoek (De Ridder-Symoens)

7. Maatschappelijke functie/betekenis van de universiteit. Een concluderend hoofdstuk op basis van de eerdere hoofdstukken (De Ridder-Symoens geeft alvast de eerste aanzet).

• Als auteurs kunnen externe specialisten optreden, maar ook de mogelijkheid dat bestuursleden enkele hoofdstukken voor hun rekening nemen wordt opengehouden.

Volgende vergadering:

De volgende vergadering wordt gehouden op donderdag 17 januari 2002 te Nijmegen (Erasmusgebouw 4.06) om 16.00 uur.

Agenda: nadere uitwerking boekproject.

(top of page)

Mededelingen van Studium generale

Vergadering Studium Generale

Leuven, Universiteitsbibliotheek, 1 december 2001

Aanwezig: Anuschka De Coster, Mark Derez, Didier Devriese, Pieter Dhondt, Anne Fachinat, Lieve Gevers, Norbert Iterbeke, Diederik Lanoye, Marc Nelissen, Jeroen Nilis, Toon Quaeghebeur, Jan Roegiers, Anne Vancauwenberghe, Guido Van Dievoet, Geert Vanpaemel, Louis Vos, Kaat Wils

Verontschuldigd: Jan Art, Kenneth Bertrams, Bruno Boute, Claude Bruneel, Hilde De Ridder-Symoens, Marcus De Schepper, Hendrik Deelstra, Pierre Delsaerdt, Luc François, Eric Groessens, Marie-Thérèse Isaac, Frank Scheelings, Omer Steeno, Fred Stevens, Johan Van der Eycken, Vera Van Renterghem, Brigitte van Tiggelen

Huishoudelijke vergadering

1. Vernieuwing van het bestuur

Het bestuur wordt versterkt met twee nieuwe leden. Didier Devriese (ULB) ging graag in op de uitnodiging van Geert Vanpaemel, die het belang ook Franstalige bestuursleden te hebben benadrukte, zeker vermits bestuurslid Brigitte Van Tiggelen dit academiejaar in Duitsland (Regensburg) verblijft.

Anuschka De Coster (Universiteit Gent) zal van Marc Nelissen de taak van secretaris en penningmeester overnemen. Verder blijven Geert Vanpaemel (voorzitter), Brigitte van Tiggelen en Marc Nelissen (redacteur Nieuwsbrief) het bestuur bemannen.

2. Varia

a. Voorstellen voor de organisatie van symposia voor doctorandi en thematsiche studiedagen

1. Anuschka De Coster dringt erop aan te proberen toch minstens één maal per jaar (afhankelijk van het aantal kandidaat-sprekers) een dag te blijven organiseren waarop voor doctoranden en doctoren hun onderzoek kunnen voorstellen, volgens het huidig stramien van de vergaderingen.  Dit eventueel in samenwerking met de Nederlandse Werkgroep Universiteitsgeschiedenis; deze liet al weten positief te staan ten opzichte van het voorstel, maar één maal per jaar meer dan genoeg te vinden. Bij de aanwezige leden van Studium Generale werd het idee van samenwerking wel goed onthaald, maar er bleek twijfel te bestaan over de haalbaarheid ervan. Vooral rees de vraag of de grotere afstand niet heel wat leden van de verplaatsing zou doen afzien. Er zal in eerste instantie geprobeerd worden beter werk te maken van de wederzijdse uitnodigingen. Geert Vanpaemel stelt wel voor te proberen sprekers tussen de twee werkgroepen uit te wisselen. Zodanig dat men toch op de hoogte blijft van lopend onderzoek in de twee landen, maar het verplaatsingsprobleem vermijdt. Probleempje hierbij is dat dit grotere verplaatsingskosten voor sprekers meebrengt die op de een of andere manier vergoed zou moeten worden.

Anuschka De Coster verzoekt alle leden om haar op de hoogte te houden van lopend onderzoek, nieuwe en afgewerkte doctoraten, zodat zij zicht krijgt op kandidaat-sprekers voor deze dagen. Zij zal verder contacten leggen met de nieuwe secretaris van de Nederlandse Werkgroep.

2. Daarnaast stelt Anuschka De Coster voor indien mogelijk jaarlijks thematische studiedagen te organiseren. Hiervoor zijn er reeds twee concrete voorstellen die echter nog degelijk moeten worden uitgewerkt. Een eerste betreft een studiedag omtrent financieringsgeschiedenis van universiteiten. Dit idee is ontstaan na het congres over hetzelfde onderwerp in Sigriswil waar enkele leden van SG aanwezig waren (zie het verslag elders in deze Nieuwsbrief). Een studiedag rond de financieringsgeschiedenis werd inderdaad als een goed idee ontvangen en zou eventueel in het najaar kunnen georganiseerd worden. Jan Roegiers meldde een beloftevolle licentiaatsthesis die onder zijn leiding geschreven wordt en deze zomer af zou moeten zijn en een boeiende bijdrage zou kunnen leveren aan de dag.

Een tweede voorstel gaat in de richting van de Bologna-verklaring, nl. om enkele van de huidige discussiepunten in lang historisch perspectief te bekijken. In concreto wordt gedacht aan de hele taalproblematiek, een aspect dat nog weinig aandacht kreeg in de universiteitsgeschiedenis. Vooral Louis Vos ging positief in op de mogelijheid een dag rond taalproblematiek aan universiteiten te organiseren.

Zeker wat de organisatie van deze themadagen betreft wordt de mogelijkheid met de Nederlandse Werkgroep samen te werken benadrukt. Anuschka De Coster heeft al contact opgenomen met de Nederlandse werkgroep met de vraag of zij willen uitkijken naar mogelijke sprekers voor de financieringsdag.

De leden worden verzocht suggesties voor de uitwerking en voor sprekers omtrent deze en andere thema's door te geven aan de secretaris.

Aansluitend hierop benadrukte Didier Devriese het belang met andere werkgroepen samen te werken, zowel omwille van de reputatie van Studium Generale als om werk te verdelen.

b. Leuven/Louvain-la-Neuve

Er is een project gestart tussen de Universiteiten van Leuven en Louvain-la-Neuve om gezamenlijk een geschiedenis van de Universiteit te schrijven. Een tweede project, met als doel de geschiedschrijving van de K.U.Leuven sinds de splitsing, is al aan de gang. Het wordt verderop in deze Nieuwsbrief voorgesteld (zie de rubriek Onderzoeksprojecten). Hierover vindt een vergadering plaats op 14 december. Voorlopig kan hier nog niets over worden gezegd, om niet op de zaken vooruit te lopen. 

c. Nieuwsbrief

Over de vorm en de toekomst van de Nieuwsbrief leven bij het bestuur enkele vragen, vooral omwille van de kosten die de Nieuwsbrief met zich meebrengt. Voorlopig lijkt het echter het meest haalbare verder te doen met de publicatie in de huidige vorm. Vermits er geen kandidaten zijn om het werk van hem over te nemen, wil Marc Nelissen het werk nog zeker blijven doen, maar meteen maakt hij van de gelegenheid gebruik een oproep te doen aan kandidaat-redacteurs.

d. Mededelingen

• Geert Vanpaemel meldt de publicatie van een werk over de geschiedenis van de wetenschap in België (19de en 20ste eeuw) door Dexia Bank. Een bespreking van het werk zal in het volgende nummer van de Nieuwsbrief worden opgenomen.

• Jan Roegiers vermeldt de publicatie van het doctoraat van Pierre Delsaerdt, Suam Quisque Bibliothecam. Boekhandel en particulier boekenbezit aan de oude Leuvense universiteit, 16de - 18de eeuw. Een signalement ervan verschijnt in de huidige Nieuwsbrief.

• Toon Quaghebeur meldt dat van 13 tot 15 december a.s. in Parma het congres Gesuiti e università in Europa (secoli XVI-XVIII) plaats vindt, dat georganiseerd word door het Centrum voor de Geschiedenis van Italiaanse Universiteiten. Drie leden van Studium gaan er naartoe. Toon Quaeghebeur zal er spreken over Les jésuites et l'Université de Louvain: un rapport conflictuel, 1586-1686.

• Didier Devriese plant de publicatie van een volume over de problematiek van universitaire archieven. Hij lanceert nu al een oproep voor bijdragen, verdere informatie over het werk volgt in het voorjaar.

• Het boek van Marc Nelissen De stichtingsbul van de Leuvense Universiteit 1425-1914 heeft de prijs voor Geschiedenis van de Provincie Vlaams-Brabant gekregen.

Wetenschappelijke vergadering

Voorstelling van de doctoraatsprojecten van 

Pieter Dhondt (K.U.Leuven)

De invloed van Franse en Duitse universiteitsmodellen in de ontwikkeling van het Belgische universitaire onderwijs, vergeleken met de Nederlandse situatie

Toon Quaghebeur (K.U.Leuven)

Leuvense theologen en hun rol in Kerk en Staat, 1617 - 1730 

Anuschka De Coster (Universiteit Gent)

Stadsburgers vs. Allochtonen. Een vergelijkende studie van de positie van allochtone docenten aan de Universiteiten van Bologna, Padua en Siena in de 15de en 16de eeuw 

De samenvatting van de lezingen van de eerste twee sprekers worden gepubliceerd in deze Nieuwsbrief (zie de rubriek Onderzoeksprojecten). De tekst van Anuschka De Coster werd reeds gepubliceerd in de Nieuwsbrief Universiteitsgeschiedenis, 6, 2000, 2, pp. 17-21.

(Anuschka De Coster)

(top of page)