Karakter. Tijdschrift van Wetenschap

NUMMER 8 - 2004

De zesde extinctie - Karel Wouters

Biologen hebben berekend dat er tien miljoen soorten planten en dieren zijn. Sommigen schatten dat aantal zelfs op dertig miljoen. Als dat klopt, kennen we nog maar een vijfde van de flora en fauna op aarde. Dat wetende kan men zich afvragen hoe betrouwbaar de gegevens over het uitsterven van soorten dan wel zijn. Wordt het probleem over- of juist onderschat? Het verhaal achter de alarmerende berichten over de achteruitgang van de biodiversiteit.

Het raadsel autisme - Patricia Bijttebier

Het is duidelijk dat autisme sterk kan variëren in ernst en impact en zich op heel verschillende manieren uit, maar over de oorzaak van deze stoornis heerst nog geen consensus. De drie belangrijkste theorieën geven slechts een gedeeltelijke verklaring van het grote scala aan symptomen. Uta Frith heeft nu met haar concept van het ‘afwezige zelf’ een sleutel aangereikt die het raadsel autisme mogelijk kan verklaren.

Excellente universiteiten? - Reinhilde Veugelers

De ivorentorentijd, waarin de wetenschap grotendeels exogeen was aan de maatschappij, bestaat reeds lang niet meer. Academische instellingen zijn geïntegreerd in het economische weefsel en vervullen een cruciale functie in de innovatie en groei van economieën. Dat dit kan samengaan met excellent onderzoek, beter onderwijs en behoud van institutionele autonomie bewijzen amerikaanse voorbeelden. Een paar lessen voor de toekomst van de universiteit.

De cultuur van het beeld - Julia Noordegraaf

Niet alleen de populaire cultuur is doortrokken van beelden, ook wetenschap en kunst worden steeds meer gestuurd door de spectaculaire ontwikkeling in beeldvormingstechnieken. Nieuwe visualisatiepraktijken hebben onvermijdelijk effect op de manier waarop wij de wereld waarnemen en interpreteren. Het interdisciplinaire vakgebied Visuele Studies wil de fenomenen en praktijken die zich daarbij voordoen, zichtbaar maken.

De eiwitfabriek in ons lichaam - Etienne Waelkens

Proteomics lijkt het nieuwe toverwoord in het biomedisch onderzoek in Vlaanderen. Nieuwe ontwikkelingen in dit domein maken het mogelijk om razendsnel honderden tot duizenden eiwitten te identificeren. Eiwitten zijn de gangmakers in het metabolisme van de cel. Door ze in kaart te brengen kan men veranderingen in de cel bestuderen. Voor kankeronderzoek, waar het tijdig opsporen van tumoren essentieel is, zijn proteomics dan ook een grote sprong voorwaarts.

Denken in taal over muziek - Yves Knockaert

De ervaring bij het horen van muziek is zo abstract en indringend dat er analogieën met andere domeinen en sensaties nodig zijn om haar te beschrijven: muziek ‘beweegt’, ‘schildert’, heeft ‘spanning’. Discussies over muziek nemen vaak de vorm van een metafoor aan, zoals ook een muzikale compositie of vertolking als metaforisch kan worden ervaren. Over de metafoor en de rol daarvan in het muzikale denken verscheen recent een belangrijke studie.

Goochelen met statistiek - Geert Verbeke

Statistiek speelt een steeds prominentere rol in de toegepaste en zeker in de biomedische wetenschappen. Dat valt af te lezen uit de tabellen en grafieken in de vakliteratuur, maar ook uit de opzet van onderwijsprogramma's. Helaas worden nog al te vaak verkeerde methodes gebruikt of resultaten van correcte analyses verkeerd geïnterpreteerd. Dat leidt tot foute en schijnbaar tegenstrijdige conclusies. Zo kan de indruk worden gewekt dat met statistiek alles te bewijzen valt.

Milieurampen gaan over grenzen - Geert van Calster

De stelling dat het milieu geen grenzen kent, doet afbreuk aan een concept dat eeuwenlang de verhoudingen tussen staten heeft gedomineerd: dat van de territoriale soevereiniteit. De aloude principes van het strafrecht blijken moeilijk toepasbaar op het internationale milieurecht. Met een toenemend aantal grensoverschrijdende rampen dringt de vraag zich op of staten een grotere vrijheid moeten krijgen om buiten hun grondgebied regelgevend op te treden.