Karakter. Tijdschrift van Wetenschap

NUMMER 23 - 2008

Zoeken naar controle - Loes Gabriëls

Vaste gewoonten, routines en rituelen hebben we allemaal. Ze vereenvoudigen ons leven, laten toe onze aandacht op belangrijkere dingen te richten en geven een gevoel van veiligheid en voorspelbaarheid. Maar soms gaan die rituelen een eigen leven leiden en komen routines zo vast te zitten dat je erin verstrikt raakt. Dan wordt het herhalen van handelingen een doel op zich en hebben we te maken met een obsessieve-compulsieve stoornis.

De vrouw als biologische mozaïek - Wiel Hoekstra

Dat X en Y samen de geslachtshormonen van de man vormen en X en X die van de vrouw is sinds het begin van de twintigste eeuw goed bekend. Ook hoe zij de complexe geslachtsontwikkeling van de mens sturen, weten wij. Storingen hierin hebben vaak ernstige gevolgen. Bovendien zijn er ingrijpende genetische aandoeningen bekend die door de geslachtshormonen aan het nageslacht worden doorgegeven. Het gegeven dat mannen één X-chromosoom bezitten en vrouwen twee heeft verreikende consequenties.

Paradise lost? - Luc de Meester en Joachim Mergeay

Dat de mens een vernietigende invloed heeft op de ecosystemen op aarde wordt door de media voortdurend onderstreept. Maar hoe recent is die aanslag op de biodiversiteit en de natuurlijke omgeving? Wetenschappelijk onderzoek geeft steeds meer aanwijzingen dat dit niet louter een fenomeen is van de laatste vijftig jaar. Die vaststelling doet echter niets af aan het feit dat de huidige biodiversiteitscrisis ernstig en bedreigend is.

De armoede van de Nederlandse lexicografie - Dirk Geeraerts

In de tweede helft van de negentiende eeuw komt de historische taalbeschrijving sterk in de belangstelling te staan: zowel Engelse, Duitse als Nederlandse lexicografen willen de geschiedenis van de woordenschat zo volledig mogelijk optekenen. Het historische woordenboek moet voor de leden van een taalgemeenschap een algemeen toegankelijk, identiteitsbepalend referentiepunt worden. Maar is die ambitie gerealiseerd? In vergelijking met de Engelse lexicografie hinkt de Nederlandse heel wat achterop.

De macht van het excuus - Georgi Verbeeck

Sinds het begin van de jaren 1990 bieden naties en staten steeds vaker verontschuldigingen aan voor het onrecht dat landen en mensen in het verleden werd aangedaan. Excuses moeten de schuld vereffenen. De nieuwe excuuscultuur is een typisch westers fenomeen, in hoofdzaak een kwestie van politiek en internationale verhoudingen, en minder een zaak van historische interesse. Maar zijn excuses niet vaak een dankbaar hulpmiddel voor een berekende machtspolitiek?

Digitale archivarissen - Filip Boudrez

Digitaal is vandaag de norm – ook in de archiefwereld. Maar in tegenstelling tot de papieren en analoge informatie vraagt digitale archivering een (pro)actief archiveringsbeleid. Dit is niet alleen efficiënt en kostenbesparend, maar voor digitale documenten ook een noodzakelijke voorwaarde wil men op termijn nog over leesbare en authentieke bronnen beschikken. Archivarissen moeten een sturende rol in dit archiefvormingsproces op zich nemen.

Signalen van celdood - Patrizia Agostinis en Marjan Garmyn

Apoptose is een bepaald type van geprogrammeerde celdood tijdens de ontwikkeling van het lichaam waarbij ongewenste cellen worden verwijderd terwijl het omringende weefsel intact blijft. Maar te veel of te weinig apoptose kan leiden tot acute of chronische aandoeningen, zoals toxische epidermale necrolyse en huidkanker. Momenteel worden belangrijke inspanningen geleverd om de signalen die geprogrammeerde celdood regelen, te ontrafelen.

Wanted: wiskundige modellen voor financiële massavernietigingswapens - Wim Schoutens

Beleggingsproducten zijn niet meer weg te denken uit het dagelijkse leven. Toch blijft het voor velen een mysterie hoe beurshandelaren erin slagen op de ogenschijnlijke chaos van de financiële markten meer dan hun brood te verdienen. En hoe komen ze aan de prijzen die ze elkaar toeschreeuwen? Bij het bepalen van de juiste prijs voor een optie of het berekenen van de aanwezige risico’s komt heel wat wiskunde kijken.

Fast science

Sterk water