Karakter. Tijdschrift van Wetenschap

NUMMER 36 - 2011

Het eiland van venus - Anke Gilleir

Tahiti heeft sinds zijn ontdekking in 1767 tot de verbeelding van de Europeanen gesproken. De mythe van het paradijselijke eiland dat bevolkt wordt door mensen van ongeziene schoonheid, gastvrijheid en sensualiteit is een eigen leven gaan leiden, ook in de koloniale geschiedschrijving. In Aphrodite’s Island beschrijft antropologe Anne Salmond de Europese ontdekking van Tahiti, maar laat ze tegelijk ook stemmen van oorspronkelijke bewoners horen.

Slimme energienetten - Geert Deconinck

Dagelijks gebruiken we informatietechnologie, soms zonder ons ervan bewust te zijn, in gsm-netwerken, bankautomaten of verkeersinformatiesystemen. De trend naar toenemende integratie van IT vinden we ook terug in energienetten. Het transport en de distributie van elektriciteit wordt wereldwijd intelligenter gemaakt. Een intelligent elektriciteitsnet kan meer energie uit hernieuwbare bronnen integreren en zo een bijdrage leveren om de emissie van broeikasgas te verminderen.

Kleine DNA-veranderingen, grote effecten - Diether Lambrechts

Uit DNA-studies blijkt dat mensen voor 99,9 procent genetisch identiek zijn en dat slechts 0,1 procent variatie in het genoom ervoor zorgt dat ieder individu uniek is. Kleine genetische variaties spelen een verrassend belangrijke rol: ze bepalen niet alleen ons uiterlijk maar ook onze aanleg om bepaalde ziektes te ontwikkelen. De systematische identificatie van die variaties kan een belangrijke bijdrage leveren om complexe ziektes te onderzoeken.

Zeeroof: ook een juridisch wereldprobleem - Eduard Somers

Hoewel zeeroof van alle tijden is, hebben de recente aanvallen van Somalische piraten de problematiek opnieuw onder de aandacht gebracht. Hun gewelddadige acties veroorzaken grote problemen voor de internationale scheepvaart. Het internationale recht biedt een stevige basis om weerwerk te bieden tegen die piraten en hen te bestraffen. Voorwaarde is dat de betrokken maritieme staten meewerken.

De vrije hand
Weg met de psychologie!? - Johan Wagemans

'Neuro is hot’. Wereldwijd verdringen cognitieve neurowetenschappen de ‘traditionele’ psychologie. Steeds meer onderzoekspsychologen houden zich exclusief bezig met het zoeken naar verklaringen op hersenniveau. Betekent dit dat de psychologie maar beter vervangen wordt door de hersenwetenschap? Johan Wagemans vindt van niet: de rol die hij voor de psychologie ziet weggelegd is die van schakeldiscipline tussen de menswetenschappen en de biomedische, exacte en toegepaste wetenschappen.

Honderd jaar schizofrenie - Tim Moons, Joseph Peuskens en Marc de Hert

Honderd jaar geleden introduceerde Eugen Bleuler de term ‘schizofrenie’. In de voorbije eeuw zijn de conceptualisering, de kennis van de oorzaken en de behandeling van deze complexe ziekte enorm geëvolueerd. Schizofrenie is een heterogene ziekte, waaraan verschillende genetische veranderingen, omgevingsfactoren en de onderlinge interacties bijdragen. Onderzoek naar de optimalisatie van behandeling en medicatie is nog volop bezig.

Experimenten en economische theorie - Luc Lauwers

De economische wetenschap haalt haar kennis uit empirische observaties en verwoordt die dan in wiskundige theorieën. Ze observeert voornamelijk gebeurtenissen zoals die zich in de realiteit voordoen of voorgedaan hebben. Experimentele economie biedt nu de mogelijkheid om op basis van gecontroleerde laboratoriumexperimenten inzicht te verwerven in het gedrag van economische agenten in een reële wereld.

Worden robots ooit intelligent? - Hendrik van Brussel

Robots spreken allang tot de verbeelding. Robotica als wetenschappelijke discipline is ‘in’. Het aantal onderzoeksgroepen dat zich wereldwijd met deze discipline bezighoudt, is indrukwekkend en stijgt voortdurend. Maar hebben die massale inspanningen ook intelligente creaturen voortgebracht die de vergelijking met de mens kunnen doorstaan? Wat de populaire pers ook suggereert, de realiteit is ontnuchterend.

De dvd-reeks als epos van de 21ste eeuw - Anneleen Masschelein

Kwaliteitsvolle televisieseries, zoals The Sopranos, Sex and the City of Six Feet Under, zijn populairder dan ooit, zowel bij een internationaal publiek als bij de critici. Het zijn niet alleen commerciële maar ook artistieke succesproducten. Hoewel deze series geen exclusief Amerikaans fenomeen zijn, zijn de Amerikanen wel meester in het genre. Een narratologische analyse van Vincent Colonna toont aan waarom de televisieserie het epos van de 21e eeuw is.

Sterk water