Academisch Vormingscentrum voor Leraren (AVL)

De missie van AVL aan K.U.Leuven

Het Academisch Vormingscentrum voor Leraren (AVL) van de K.U.Leuven is een centrum met als hoofddoelstelling het aanbod inzake specifieke lerarenopleidingen van de K.U.Leuven te organiseren en beheren, nascholingen voor leraren te voorzien en het onderwijsgericht onderzoek te stimuleren. Daarnaast wil AVL het aanbod van de K.U.Leuven aan lerarengerichte wetenschapscommunicatie en dienstverlening in de brede zin coördineren en ondersteunen.

AVL ressorteert onder de directe bevoegdheid van de Coördinator Onderwijsbeleid. In samenwerking met de faculteiten wordt de opleiding tot leraar uitgewerkt en voortdurend geoptimaliseerd. Met het oog op de vereiste coördinatie met het expertisenetwerk School of Education (SoE) van de Associatie K.U.Leuven stelt AVL een blauwdruk op van de interfacultaire afstemming van de lerarenopleidingen. De samenwerking tussen alle betrokkenen - intern en extern K.U.Leuven - wordt gestimuleerd om een kwaliteitsvolle opleiding tot leraar te garanderen. Deze coördinatie wordt uitgevoerd in synergie met de faculteiten en programmadirecteurs waar de vakinhoudelijke en praktische aspecten van de lerarenopleiding mede worden bewaakt.

Ook wat betreft het aanbod aan nascholing voor leerkrachten treedt AVL - met LUCON, voorheen Vliebergh-Senciecentrum - op als een coördinatiecentrum dat de K.U.Leuven op dit vlak vertegenwoordigt, weerom in nauwe samenspraak en synergie met de betrokken faculteiten en/of departementen maar evenzeer met externe aanbieders. Op dit domein wil AVL-LUCON de rol opnemen van een servicecentrum dat de verschillende activiteiten die worden genomen actief ondersteunt door de inhoudelijke netwerking naar het onderwijsveld te bevorderen en te behartigen.

Uitgangspunten

AVL staat in voor de opleiding van academisch geschoolden tot leraar en voor de nascholing van academisch gevormde leraren. Daarbij oriënteert het zich op de basiscompetenties en op het beroepsprofiel voor leraren. Het Centrum streeft ernaar leersituaties te creëren waarin optimale competentieontwikkeling van (toekomstige) leraren plaatsvindt. Het uiteindelijke doel is een degelijk vakmanschap met de nadruk op een kritisch-reflecterende en onderzoeksgerichte houding. Bovendien wil het Centrum expliciet aandacht besteden aan dieptezicht in het eigen vakgebied en openheid voor toekomstige ontwikkelingen in de maatschappij, het onderwijs en de leefwereld van jongeren. Daarbij wordt uitgegaan van wetenschappelijk vakdidactisch, pedagogisch en onderwijskundig onderzoek, waaraan de academische lerarenopleiding actief participeert. De academische lerarenopleiding neemt zo het voortouw in didactische vernieuwing. De opleiding en de nascholing worden tevens afgestemd op actuele en toekomstige veranderingen in het werkveld, vakdidactische ontwikkelingen en op nieuwe maatschappelijke behoeften.

Het Centrum sluit aan bij het concept van ‘begeleide zelfstudie’ dat voor het onderwijs aan de K.U.Leuven geldt. Dit heeft implicaties voor de beoogde competenties en doelen van het programma, de werkvormen, de begeleiding, de praktische organisatie en de toetsing en beoordeling van kennis en vaardigheden.

Ook streeft het Centrum naar een optimale integratie van theorie en praktijk. Daartoe wordt intensief samengewerkt in een netwerk van stagescholen en met het brede werkveld.

Doelstellingen

Het beroepsveld van de leraar kan op drie niveaus beschreven worden: het micro-, het meso- en het macroniveau. In de doelstellingen wordt op deze drie niveaus aandacht geschonken aan kennis, attitudes, vaardigheden en metacognitieve reflectie.

Het microniveau

De academische gevormde leraar is voorbereid op de verscheidene didactische taken in de verschillende fasen van zijn taak: plannings-, uitvoerings- en reflectiefase. Hij is opvoeder die een leeromgeving voor actief en constructief leren kan opzetten door middel van

  • voorbereidende taken, zoals plannen op lange en korte termijn, lessen voorbereiden, vakdidactische bronnen kennen en raadplegen, leermiddelen en specifieke apparatuur beheersen en kiezen;
  • interactieve taken, door o.a. het beheersen van didactische vaardigheden, het kunnen activeren van leerprocessen, het efficiënt kunnen aanwenden van didactische middelen en het kunnen uitvoeren van evaluatie;
  • postactieve taken, zoals continue belangstelling hebben voor zelfevaluatie en professionalisering (o.a. onder de vorm van permanente vorming en actieonderzoek), op de hoogte blijven van (vak)didactisch wetenschappelijk onderzoek.

De academisch gevormde leraar is expert in zijn vakgebied en houdt zich op de hoogte van evoluties in zijn vak en de didactiek van het vak. Hij kan bovendien de actuele wetenschappelijke inzichten vertalen naar die aspecten die voor de lerenden relevant zijn, en kan daarvoor op een aangepaste wijze leersituaties opzetten.

Het meso- en macroniveau

De academisch gevormde leraar moet vlot kunnen functioneren in teamverband, o.a. in vakwerkgroepen, in een school, met leraren en docenten binnen en buiten de eigen instelling. Daarbij gaat het zowel om breed opvoedende als specifieke didactische taken. Hij deelt de pedagogische verantwoordelijkheid als partner van ouders.

De academisch gevormde leraar kan eveneens goed functioneren in de maatschappelijke context: hij is zich bewust van de plaats en het belang van zijn beroep in de samenleving, en participeert actief aan de cultuur.

Bestuur

Relatie met School of Education (SoE)

In het ENW SoE vertegenwoordigt het Centrum de K.U.Leuven op exclusieve wijze in samenspraak met de Academische Overheid. Het betreft hier:

  • het overleg rond standpunten die in het ENW SoE vanuit de K.U.Leuven worden aangenomen,
  • de vertegenwoordiging van de K.U.Leuven in de beleidsorganen van het ENW SoE, 
  • de coördinatie rond samenwerkingen die in het kader van het ENW SoE worden opgezet.

In het ENW SoE kan de universiteit haar centrale positie slechts ten volle opeisen indien ze zelf een goed gecoördineerde en kwalitatief hoogstaande lerarenopleiding aanbiedt en indien ze die baseert op onderzoek dat ze zelf verricht op drie terreinen:

  • de inhoud van de vakken die worden onderwezen in de onderwijsvormen en –niveaus waarop de lerarenopleiding voorbereidt,
  • de vakdidactiek en
  • de algemene didactiek en de pedagogiek.

Vanuit de hogescholen en centra voor volwassenenonderwijs worden duidelijke verwachtingen geformuleerd wat betreft de inbreng van onderzoeksexpertise vanuit de universiteit in het ENW SoE. Het Centrum zal hier een voortrekkersrol vervullen.