Links einde van het leven
Palliatieve zorg
1.1. Tijdschriften
1.2. België
1.3. Nederland
1.4. GB & Ierland
1.5. Europa
1.6. Noord-Amerika
1.7. Wereld
2. Euthanasie en beslissingen
rond het levenseinde
2.1. België
2.2. Nederland
2.3. Internationaal
1. Palliatieve Zorg
1.1. Tijdschriften
American
Journal of Hospice & Palliative Care
British
Medical Journal : Palliative Medicine
Artikels over palliatieve zorg (full-text) gepubliceerd in BMJ en enkele
andere tijdschriften. E-mail-abonnement mogelijk
Death
Studies
European
Journal for Palliative Care
Het tijdschrift van de overkoepelende Europese vereniging voor palliatieve
zorg (EAPC)
Electronic Journal
of Oncology
'The Electronic Journal of Oncology' is een peer-reviewed tijdschrift
dat enkel online beschikbaaar is. Het tijdschrift publiceert bijdragen
over oncologie en neoplastische hematologie
Hospice
Journal
The ‘Hospice Journal’ merged with the ‘Journal of Pharmaceutical
Care in pain’. This resulted in the Journal of Pain and Palliative
Care Pharmacotherapy.
Innovations in
End of Life Care
Een nieuw online-tijdschrift dat focust op vernieuwende initiatieven inzake
palliatieve zorg
International
Journal of Palliative Nursing
Journal of Hospice
and Palliative Nursing
Journal
of Pain & Palliative Care Pharmacotherapy
Journal
of Pain and Symptom Management
Journal
of Palliative Care
Journal
of Psycho-oncology
Palliative
Medicine
Progress
in Palliative Care
1.2. België
Belgisch
Staatsblad
Op zoek naar wetteksten ivm palliatieve zorg? Volledige tekst beschikbaar
vanaf juni 1997; zoekfuncties (zoek op "palliatieve of "palliatief"
in "woorden van tekst")
David Hendrickx
Website van David Hendrickx met o.m. tekst van afstudeerscriptie over
palliatieve zorg (Universiteit Maastricht 1998; gedeeltelijk on-line);
artikels palliatieve zorg (Nederlands & Engels; full-text); Belgische
adressen palliatieve zorg
Fédération
Pluraliste Bruxelloise de Soins Palliatifs et Continus
Overkoepelende palliatieve zorg-organisatie van het Brussels gewest. Met
intentieverklaring; adressen van leden; overzicht KB's ivm palliatieve
zorg (met links); links naar Franse, Zwisterse en Canadese overheidsrapporten
ivm palliatieve zorg (on-line)
Palliatieve Hulpverlening
Antwerpen
Uitvoerige website van één van de best uitgebouwde 15 erkende
palliatieve netwerken (lokale samenwerkingsverbanden palliatieve zorg)
van Vlaanderen
1.3. Nederland
Het
Palliatief Platfom
Een uitstekende toegangspoort voor wie meer informatie zoekt over palliatieve
zorg in Nederland is de website van het NPTN. Het Netwerk Palliatieve
zorg voor Terminale patiënten Nederland (NPTN) is een vereniging
van organisaties die door samenwerking een bijdrage willen leveren aan
de verdere ontwikkeling van de palliatieve zorg in Nederland.
1.4. Verenigd
Koninkrijk & Ierland
Association
for Palliative Medicine of Great Britain & Ireland (APM)
De vereniging van Britse en Ierse artsen werkzaam in de palliatieve zorg
Association
of Children Hospices
Help the
Hospices
Een liefdadigheidsorganisatie die de hospices en andere palliatieve zorg-initiatieven
van de nodige fondsen tracht te voorzien
Hospice Information Service at St. Christopher's
met Hospice Directory UK & Ireland (inclusief aanklikbare kaart) en
‘Choices’ (lijst van Britse en internationale cursussen en congressen
ivm palliatieve zorg en rouwverwerking)
Hospice
organisations in the U.K. and Ireland
Lijst met websites van (kinder) hospices in GB en Ierland
National
Council for Hospice and Specialist Palliative Care Services
Up-to-date lijst van Britse hospices; offic. documenten (GB); discussiegroepen;
publicatielijst (met o.a. online rapporten ivm euthanasie, CPR & artificiële
vochttoediening); links (GB)
Sheffield
Palliative Care Studies Group
Sheffield Palliative Care Studies Group (SPCSG) is one of a very small
number of multidisciplinary academic groups worldwide engaging in the
themes of research, education and clinical practice. The group encompasses
the University Department of Palliative Medicine and the Trent Palliative
Care Centre (TPCC)
1.5. Europa
European
Association for Palliative Care (EAPC)
De Europese koepelorganisatie. Met o.a. adressen van nationale pallliatieve
zorg-organisaties; congresinformatie; stellingname ivm euthanasie
Hospice Web
Op zoek naar een hospice in jouw land? Probeer deze site eens
International Association
for Hospice and Palliative Care (IAHPC)
Adressen van palliatieve zorgorganisaties; rapporten over palliatieve
zorg in een aantal ontwikkelingslanden; ...
1.6. Noord-Amerika
American Academy of Hospice
and Palliative Medicine (AAHPM)
Canadian Palliative
Care Association (CPCA)
De Canadese koepelorganisatie. Kalender; Canadese publicaties; ...
The Center to Advance
Palliative Care
Edmonton Palliative
Care Program
Website van the Division of Palliative Medicine, Department of Oncology,
University of Alberta, Edmonton, Canada & The Edmonton Regional Palliative
Care Program. Info voor patiënten en hun familie; patiënt assessment
tools (downloadable); ...
Growth House
Wie op zoek is naar on-line informatie ivm levensbedreigende ziekten en
terminale zorg vindt hier een zeer gedegen internationale (vnl. Amerikaanse)
gids. Uitstekende database met zoekmogelijkheden. Elke link is van uitleg
en commentaar voorzien. Onderwerpen: palliatieve zorg; palliatieve geneeskunde;
pijnbestrijding; zelfmoord(preventie); kanker; aids; waardig sterven (euthanasie).
Bevat ook discussiegroepen; babbelbox; boekbesprekingen; ...
Hospice and Palliative
Nurses Association (HPNA)
Hospice Foundation
of America (HFA)
Wil de hospice beweging promoten in de VS. On-line persmededelingen en
artikels; zeer interessante linkspagina (Amerikaanse organisaties); e-mail
nieuwsbrief
Hospice Hands
Een uitstekend database voor alles wat met palliatieve zorg te maken heeft
en beschikbaar is via het internet. E-mail nieuwsbrief; boekbesprekingen
& artikels; babbelbox; zeer interessante linkspagina (meer dan 700
links, overzichtelijk ingedeeld)
Hospice Net
Een onafhankelijke organisatie die uitsluitend via het internet werkt
en informatie en steun geeft aan mensen die geconfronteerd worden met
een terminale ziekte. Verschillende korte artikels over specifieke aspecten
van zorg en rouwverwerking, telkens aangevuld met enkele goedgekozen links
Hospice
Web
Op zoek naar een hospice in de VS? Probeer deze site eens
International Association
for Hospice and Palliative Care (IAHPC)
Deze organisatie wil wereldwijd de palliatieve zorg uitbouwen. Website
bevat o.a. ethische artikels over euthanasie/hulp bij zelfdoding; kunstmatige
vochttoediening, ...; on-line nieuwsbrief (ook via e-mail); adressen van
palliatieve zorg organisaties (wereldwijd); rapporten over palliatieve
zorg in een aantal ontwikkelingslanden; een uitstekende palliatieve zorg
bibiografie (up-to-date; Medline); een uitstekende internationale kalender
Last Acts
Deze nationale coalitie die meer dan 400 organisaties omvat wil met haar
campagne de terminale zorg in de VS verbeteren. E-mail nieuwsbrief; activiteitenkalender;
Innovations in End-of-Life Care (On-line tijdschrift); ...
National Hospice and Palliative
Care Organization (NHPCO)
De oudste en grootste koepelvereniging (meer dan 2400 hospices zijn lid).
Feiten en cijfers ivm hospices (VS); zoek een hospice (VS); zeer interessante
linkspagina (VS)
Project on Death
in America (PDIA)
Dit project wil de Amerikaanse houding tegenover het sterven veranderen
en de terminale zorg in de V.S. verbeteren. Interessante linkspagina
University of Ottawa
Institute of Palliative Care
Een Canadees academisch centrum dat onderzoek verricht en onderwijs verzorgt
ivm palliatieve zorg. Info over het centrum en zijn activiteiten; discussiefora;
...
1.7. Wereld
Hospice Web
Op zoek naar een hospice in jouw land? Probeer deze site eens
International Association
for Hospice and Palliative Care (IAHPC)
Adressen van palliatieve zorgorganisaties; rapporten over palliatieve
zorg in een aantal ontwikkelingslanden; ...
2. Euthanasie &
Beslissingen rond het levenseinde
2.1. België
Op 16 mei 2002 keurde de Kamer het euthanasiewetsontwerp
goed. Hiermee werd België na Nederland het tweede land ter wereld
met een euthanasiewet die euthanasie onder bepaalde voorwaarden depenaliseert.
De Belgische
euthanasiewet (goedgekeurd op 16 mei 2002 door de Kamer van Volksvertegenwoordigers;
goedgekeurd door de Senaat op 25 oktober 2001))
De aan de euthanasiewet gekoppelde (zeer summiere) wet
palliatieve zorg (goedgekeurd 16 mei 2002 door de Kamer van Volksvertegenwoordigers;
goedgekeurd door de Senaat op 25 oktober 2001)
Het Kamerdebat
(plenaire zitting) over het wetsontwerp euthanasie en palliatieve zorg
(15 en 16 mei 2002; zie verslag 227 tot 231)
Achtergrondmateriaal
i.v.m. behandeling euthanasiewetsontwerp in Kamer (werkzaamheden commissies,
voorgestelde amendementen, verslag)
Achtergrondmateriaal
i.v.m. behandeling wetsonwerp palliatieve zorg in Kamer (werkzaamheden
commissies, voorgestelde amendementen, verslag)
2.1.1. Belgische wetsvoorstellen euthanasie
2.1.1.1. De euthanasiediscussie in de Belgische Senaat
Van 23 tot 25 oktober 2001 boog de Senaat zich in plenaire
zitting over het euthanasiewetsvoorstel dat op 20 maart 2001 door de Verenigde
Commissies voor Justitie en Sociale Aangelegenheden werd aanvaard. Op
25 oktober werd dit euthanasiewetsvoorstel ongewijzigd door de Senaat
goedgekeurd. De tekst van dit euthanasiewetsvoorstel -een grondig geamendeerde
versie van het euthanasiewetsvoorstel van 20 december 1999- is identiek
aan het later ook door de Kamer goedgekeurde wetsontwerp (zie boven).
Het eveneens door de Verenigde Commissies (20 maart 2001) en later door
de Senaat (25 oktober 2001) goedgekeurde wetsvoorstel palliatieve zorg
is ook identiek aan het wetsvoorstel dat later ook door de Kamer zou worden
goedgekeurd (zie boven). Het advies
van de Raad van State (2 juli 2001) over zowel het wetsvoorstel betreffende
de euthanasie als het voorstel betreffende de palliatieve zorg vindt u
hier.
Ook het verslag
(1358 pp.) van de werkzaamheden
van de Verenigde Commissies voor Justititie en Sociale Aangelegenheden
kan on-line worden geraadpleegd (document nr. 2-244/22). Ook de enkele
honderden ingediende en al dan niet in de goedgekeurde wetsvoorstellen
opgenomen amendementen kunnen via de webpagina's van de senaat (klik op
de één van de wetsvoorstellen voorgesteld in de volgende
paragraaf (2.1.1.2.); klik dossierfiche, wetgevingsstukken) worden geraadpleegd.
Hoorzittingen
Senaat
De bijzonder interessante (woordelijke) verslagen van de hoorzittingen
betreffende de euthanasie (met ethici, artsen, juristen,...) van de verenigde
commissies voor de Justitie en de Sociale Aangelegenheden (Senaat; 17/2/2000-9/5/2000),
full-text. Het eindverslag (1008 pp.) vindt u hier.
2.1.1.2. Gemeenschappelijke wetsvoorstellen van de meerderheidspartijen
(Agalev/Ecolo, SP/PS; VLD/PRL; 20 december 1999; senaat)
De gemeenschappelijke wetsvoorstellen van 20 december 1999
zijn gebaseerd op de eerdere voorstellen van de partijen die behoren tot
de politieke meerderheid (dus niet: CVP/PSC) en werden gezamenlijk ingediend
door senatoren van de verschillende meerderheidspartijen.
2-244
Wetsvoorstel betreffende de euthanasie (Ingediend door de heer Philippe
Mahoux, mevrouw Jeannine Leduc, de heer Philippe Monfils en mevrouwen
Myriam Vanlerberghe, Marie Nagy en Jacinta De Roeck; 20 december 1999)
2-245
Wetsvoorstel houdende instelling van een federale evaluatiecommissie inzake
de toepassing van de wet van ... betreffende de euthanasie (Ingediend
door mevrouw Jacinta De Roeck, de heer Philippe Monfils, mevrouw Myriam
Vanlerberghe, mevrouw Marie Nagy, de heer Philippe Mahoux en mevrouw Jeannine
Leduc; 20 december 1999)
2-246
Wetsvoorstel betreffende de palliatieve zorg (Ingediend door de dames
Myriam Vanlerberghe, Marie Nagy, Jacinta De Roeck en Jeannine Leduc en
de heren Philippe Mahoux en Philippe Monfils; 20 december 1999)
2.1.1.3. Eerdere wetsvoorstellen, ingediend door de verschillende
politieke partijen (1999)
De recente wetsvoorstellen euthanasie van de verschillende
politieke partijen (tekst + status). Enkele voorstellen werden, zonder
verdere verschillen, zowel in kamer als in senaat ingediend. We geven
telkens de Nederlandse en de Franse tekst.
SP/PS (nu: sp.a)
Senaat
2-10/1
Wetsvoorstel betreffende de problemen rond het levenseinde en de toestand
van ongeneeslijk zieke patiënten (Ingediend door de heer Philippe
Mahoux en mevrouw Myriam VanIerberghe; 14 juli 1999)
Kamer
93/1-1999
(B.Z.) Wetsvoorstel betreffende de problemen rond het levenseinde en de
toestand van ongeneeslijk zieke patiënten (Ingediend door de heer
Frederik Erdman; 9 september 1999)
PRL (nu: MR)
Senaat
2-22/1
Wetsvoorstel betreffende het verzoek om levensbeëindiging (Ingediend
door de heer Philippe Monfils; 20 juli 1999)
AGALEV (Vlaamse Groenen)
Senaat
2-86/1
Wetsvoorstel strekkende tot de vergroting van het medebeslissingsrecht
van de patiënt via de invoering van een behandelingsbeschiking
(Ingediend door de heer Frans Lozie en mevrouw Jacinta De Roeck; 30 september
1999)
VLD (Vlaamse Liberalen &
Democraten)
Senaat
2-105/1
Wetsvoorstel op de euthanasie (Ingediend door de mevrouw Jeannine
Leduc c.s.; 12 oktober 1999)
Kamer
DOC
50 0196/001Wetsvoorstel op de euthanasie (Ingediend door de heer Hugo
Coveliers en mevrouw Maggie De Block; 26 oktober 1999)
PSC (nu: CDH, franstalige christen-democraten)
Senaat
2-151
Wetsvoorstel tot wijziging van het koninklijk besluit nr. 78 van 10 november
1967 betreffende de uitoefening van de geneeskunst, de verpleegkunde,
de paramedische beroepen en de geneeskundige commissies (Ingediend
door mevrouw Clotilde Nyssens c.s.; 16 november 1999)
CVP (nu: CD&V, christen-democratisch
& vlaams)
Senaat
2-160
Wetsvoorstel houdende de bescherming van de rechten en de waardigheid
van de mens bij het naderend levenseinde (Ingediend door de heer Hugo
Vandenberghe, mevrouw Sabine de Bethune, de heer Réginald Moreels
en mevrouw Ingrid van Kessel; 17 novembre 1999)
2.1.1.4. Aanverwante wetsvoorstellen en resoluties
CVP (nu: CD&V, christen-democratisch
& vlaams)
Senaat
2-402
Wetsvoorstel strekkende om het recht op palliatieve zorg in te voeren
en de palliatieve zorgverlening te verbeteren (Ingediend door mevrouw
Ingrid van Kessel c.s.; 6 april 2000)
2-405
Wetsvoorstel betreffende de behandeling en de bestrijding van acute en
chronische pijnen (Ingediend door mevrouw Ingrid van Kessel c.s.;
10 april 2000)
VLD (Vlaamse Liberalen &
Democraten)
Kamer
DOC
50 0192/001 Voorstel van resolutie betreffende de uitwerking van een behoeftengestuurd
palliatief plan (Ingediend door mevrouw Yolande Avontroodt, de heer
Hugo Coveliers en mevrouw Maggie De Block; 25 oktober 1999)
PS (franstalige socialisten)
Senaat
2-156
Wetsvoorstel strekkende om bij elk ziekenhuis een dienst in te stellen
die is gespecialiseerd in pijnbehandeling en pijnbestrijding (Ingediend
door de heer Philippe Mahoux; 16 november 1999)
PSC (nu: CDH, franstalige christen-democraten)
Senaat
2-249
Wetsvoorstel strekkende om het recht op palliatieve zorg voor eenieder
te garanderen en om het kader voor het verlenen van de palliatieve zorg
vast te stellen (Ingediend door mevrouw Clotilde Nyssens, Magdeleine
Willame-Boonen en René Thissen; 22 december 1999)
2.1.2. Adviezen, reacties, opinies
Belgisch Raadgevend
Comité voor bio-ethiek
Het Belgisch Raadgevend Comité voor bio-ethiek publiceerde twee
adviezen ivm levensbeëindiging. Het eerste advies (1997) heeft betrekking
op euthanasie. Het negende advies (1999) behandelt levensbeëindiging
bij wilsobekwamen (full-text)
Bert Broeckaert
In deze nota, bezorgd aan de Verenigde Commissies voor de Justitie en
de Sociale Aangelegenheden (Senaat), wordt uitvoerig beargumenteerd waarom
een verplichte voorafgaandelijke palliatieve toetsing (voorstel Federatie
Palliatieve Zorg Vlaanderen, zie verder) een noodzakelijk onderdeel is
van een deugdelijke euthanasieprocedure
Caritas Vlaanderen
Het Caritas-standpunt inzake euthanasie (januari 2000)
Commissie voor Medische Ethiek (Faculteit
Geneeskunde, K.U.Leuven)
Het standpunt van de Commissie voor Medische Ethiek van de Faculteit Geneeskunde,
K.U.Leuven, inzake het debat over euthanasie
De Standaard
In De Standaard verschenen er de laatste maanden geregeld opiniestukken
en artikels ivm euthanasie. Deze opiniestukken en artikels zijn on-line
beschikbaar. Klik bijvoorbeeld achtereenvolgens op Archief, Dossier, Euthanasie
Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen,
26 Sept 2001
De Federatie Palliatieve Zorgt Vlaanderen stelt voor om in de euthanasieprocedure
een 'palliatieve filter' in te bouwen om aldus oneigenlijke gevallen van
euthanasie te vermijden.
Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen
Uitvoerige standpuntbepaling naar aanleiding van de op 20 december ingediende
wetsvoorstellen betreffende euthanasie en palliatieve zorg. Voor een kortere
synthesetekst klik hier
Hoorzittingen
Senaat
De verslagen van de hoorzittingen betreffende de euthanasie (Senaat; 17/2/2000-9/5/2000),
full-text
Prof. Herman Nys (CBMER) - Opinie
De Standaard 31.05.2000
Hoe een euthanasiewet handhaven? Het standpunt van de Leuvense hoogleraar
medisch recht
Prof. Herman Nys (CBMER)-
Nota Senaat 22.06.2000
Hoe een euthanasiewet handhaven? Nota bezorgd aan de Verenigde Commissies
voor de Justitie en de Sociale Aangelegenheden
Orde van Geneesheren
Advies
van de nationale raad van de Belgische Orde van Geneesheren (15/1/2000)
betreffende de medische betrokkenheid bij het naderende levenseinde -
euthanasie
Advies
van de nationale raad van de Belgische Orde van Geneesheren over het wetsonwerp
euthanasie (17 november 2001)
Recht
op waardig sterven
De Belgische pro-euthanasiebewegingen
Paul Schotsmans (CBMER) - Hoorzitting Senaat
Het verslag van de hoorzitting betreffende de euthanasie met de Leuvense
hoogleraar medische ethiek Paul Schotsmans
Big Brother & de dood - Opinie De
Standaard 4.10.2002
Opiniebijdrage van Prof. Paul Schotsmans en Tom Meulenbergs (CBMER) n.a.v.
de media-aandacht voor de eerste euthanasiedode in België (PDF-file)
2.2. Nederland
Eerste Kamer van de
Staten-Generaal
26.691 Wet toetsing levensbeëindiging en hulp bij zelfdoding (overzicht
wetsvoorstel euthanasie aug 99)
Door bij zoek 'euthanasie' in te vullen komt u nog enkele andere relevante
documenten op het spoor
Tweede Kamer van
de Staten-Generaal
Door te klikken op 'zoek' en vervolgens 'euthanasie' in te tikken komt
u verschillende relevante kamerdocumenten op het spoor
Euthanasia
in Holland
A short overview of euthanasia in Holland by the Voluntary Euthanasia
Society of Scotland (VESS)
Ministerie van Justitie
Factsheet
- Toetsing van levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding
(wetsvoorstel euthanasie augustus 1999)
Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport
U kan een beperkt aantal stukken ivm euthanasie on-line raadplegen door
bijvoorbeeld te zoeken op 'euthanasie' of te klikken op 'volksgezondheid'
en vervolgens op 'medische ethiek'
NVVE
Website van de Nederlandse pro-euthanasievereniging. Met o.a. overzicht
wetgeving, jurisprudentie en uitvoerige bespreking Nederlandse wetsvoorstel
(wetsvoorstel 26 691; 6/8/99; Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek
en hulp bij zelfdoding)
Q&A Euthanasia
An on-line guide to Dutch policy on euthanasia and other medical decisions
in the terminal stages of life (Netherlands Ministry of Foreign Affairs,
Foreign Information Division, in cooperation with the Ministry of Health,
Welfare & Sport and the Ministry of Justice, 1998)
Volkskrant
Actueel euthanasie-dossier van de Nederlandse krant de Volkskrant
2.3. Internationaal
Comité
consultatif national d’éthique pour les sciences de la vie
et de la santé (FR)
Advies N°63 van 27 januari 2000, getiteld Fin de vie, arrêt
de vie,euthanasie van het Franse equivalent van het Raadgevend Comité
voor bio-ethiek
Raad van Europa
Convention
for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms as amended
by Protocol No. 11 (Rome, 4.XI.1950)
Convention
for the Protection of Human Rights and Dignity of the Human Being with
regard to the Application of
Biology and Medicine: Convention on Human Rights and Biomedicine (Oviedo,
4.IV.1997)
Recommendation
1418 (1999) Protection of the human rights and dignity of the terminally
ill and the dying
Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens (E.V.R.M.)
en de Conventie Mensenrechten en Biogeneeskunde - twee Europese verdragsteksten
waarnaar, in de discussie rond euthanasie en andere vormen van levensverkortend
handelen, geregeld verwezen wordt. Dit laatste geldt ook voor Recommendation
1418 van de parlementaire vergadering.
|
