Joke Depuydt

De samenwerking tussen de universiteit en de stad Leuven staat sinds enkele dagen stevig verankerd op het Ladeuzeplein. Multi-kunstenaar Jan Fabre ontwierp een bijzonder kunstwerk en gaf het de naam Totem.

Op een 23 meter hoge naald prijkt tegenover de universiteitsbibliotheek een reusachtige juweelkever, tegen de wolken geprikt. Jan Fabre licht toe: “De kever is het geheugen van de natuur, een soort oudste computer ter wereld, een radar van het menselijk bestaan. Het totale kunstwerk verwijst naar een verzameling, een collectie van insecten op speldenknoppen geprikt en omgedraaid. Belangrijk is de relatie met de universiteitsbibliotheek: collectief geheugen van de mens, een gebouw met een verzameling aan boeken en kennis. Totem wil hier een eerbetoon brengen aan de kennis, de schoonheid, kortom, aan de poëzie van het bestaan.”
De juweelkever is een geschenk van de universiteit aan de stad, naar aanleiding van haar 575-jarige bestaan. Een ‘lichtvoetige’ onderneming was het niet. De universiteit wou kwaliteit en nodigde de kunstenaar in 2000 uit om na te denken over het concept. Fabre: “Ik vroeg en kreeg de vrije hand van de universiteit. De ideeën vond ik bij tekeningen die ik vroeger al maakte.”
Tijdens een wandeling door de stad besliste Fabre dat het Ladeuzeplein dé plaats bij uitstek was. “Onmiddellijk had ik het gevoel dat het een ‘elegante geste’ moest worden. Het resultaat mocht zeker niet pompeus zijn of concurreren met de bibliotheek. Met een naald neem je niet te veel ruimte weg, zowel letterlijk als figuurlijk.”

Polyester beestje
Over de samenwerking met de universiteit heeft Fabre niets dan lof: “Zo’n kunstwerk kan je niet alleen maken. Alleen al voor de ingewikkelde berekeningen — in verband met de weerstand, de stabiliteit en de gebruikte materialen — kon ik een beroep doen op de specialisten van de K.U.Leuven. Ik heb die mensen waarschijnlijk zot gemaakt, maar ik ben hen enorm dankbaar.”
“Dankzij hen heb ik ook de mogelijkheid gekregen om te werken met nieuwe materialen. Mijn andere beestensculpturen zijn van brons maar deze sculptuur bestaat uit een mix van verschillende polyesters die het mogelijk maakten om de kever perfect uit te vergroten. Elk klein bultje zit erin.” Er werd zelfs een speciale verf ontwikkeld op basis van de natuurlijke kleur van de dekschilden van de scarabee.
Na Brugge en Nieuwpoort heeft nu ook Leuven een openluchtsculptuur van Fabre, die de tijd zal trotseren. En recht daartegenover, maar dan binnen, bewaart de universiteitsbibliotheek in haar collectie een boek uit 1923, La vie des insectes. Auteur? Jean-Henri Fabre, familie van… juist.

In december verschijnt een geïllustreerde publicatie over de realisatie van Totem.