Lieve Stappers, kinderrechtenexpert en winnares VRG-Alumniprijs: “Voor jonge verkeersslachtoffers worden geen witte marsen georganiseerd”

Ines Minten

“Soms kreeg ik de jongeren die ik moest verdedigen pas vlak voor de zitting voor het eerst te zien. Hoe kon ik op die manier voor dit individuele kind de rol spelen die ik moest en wou spelen?” Als jonge pro-Deoadvocate botste Lieve Stappers op de beperkingen van ons rechtssysteem. In haar verdere carrière — bij het onderzoekscentrum Kind en Samenleving, bij Child Focus en nu bij de vzw ZEBRA — is ze zich blijven inzetten voor kinderrechten. De alumnivereniging van rechtenstudenten beloont haar engagement met de VRG-Alumniprijs, die Stappers op 11 maart ontvangt.

Lieve Stappers wordt het elfde lid van dit selecte clubje gelauwerde juristen, waar inmiddels ook Jef Vermassen, Christine Dekkers, Jean-Pierre De Bandt en Robert Vandeputte bij horen. Stappers is afgevaardigd bestuurder van de vzw ZEBRA. De vereniging behartigt de belangen van kinderen die rechtstreeks of onrechtstreeks het slachtoffer worden van een verkeersongeval: “Ik ben opgetogen dat er vanuit de juridische faculteit officiële appreciatie wordt getoond voor een problematiek die men doorgaans enigszins denigrerend tot de ‘softe' materie rekent. Ik juich het toe dat de jury niet louter aan strikt juridisch-technische nominaties denkt.”
Waarom precies kinderen? Die vraag krijgt Lieve Stappers voortdurend voorgeschoteld. “Ze vragen me soms zelfs of ik als kind iets ergs heb meegemaakt dat me die richting heeft uitgestuurd. Ik heb een geweldig goede jeugd gehad, dus daaraan zal het alvast niet liggen. Volgens mij was het iets heel gevoelsmatigs. Ik ben in de advocatuur gestapt met het idee jeugdrechter te worden, zoals anderen op een bepaald moment beslissen om zakenman of verpleger te worden. Ik weet niet of je zulke keuzes rationeel kunt verklaren. Ik had opeens die ambitie en dus heb ik resoluut voor de jeugd gekozen.”

Banalisering
Als jonge pro-Deoadvocate verdedigde Lieve Stappers al het liefst jongeren. Door vaak met dergelijke zaken — en dus ook met jeugdrechters — in contact te komen, nam haar carrière al gauw een nieuwe wending. “Ik zou zo'n job mentaal niet aankunnen”, beweert ze. “Een jeugdrechter moet dagelijks fundamentele beslissingen nemen over het leven van kinderen en hij beschikt misschien wel over de juiste tools om dat goed te doen, maar door tijdgebrek of andere factoren heeft hij niet altijd de kans om ze terdege te gebruiken.”
Eenzelfde frustratie ondervond Stappers als advocate: “Soms kreeg ik de jongeren die ik moest verdedigen pas vlak voor de zitting voor het eerst te zien. De meeste kinderen waren afhankelijk van hun ouders om bij hun advocaat te raken en dat liep vaak mis. Hoe kon ik op die manier voor dit individuele kind de rol spelen die ik moest en wou spelen? Er moesten structurele veranderingen komen.”
Haar drang om het rechtssysteem te verbeteren bracht Lieve Stappers in eerste instantie bij het onderzoekscentrum Kind en Samenleving, dat de belangen van kinderen als groep behartigt. Van daaruit groeide ze stilaan uit tot expert in de kinderrechten. In 1998 werd Stappers benoemd tot algemeen directeur van Child Focus, het Europees centrum voor vermiste en seksueel uitgebuite kinderen.
Nu neemt ze het met de vzw ZEBRA vooral op voor kinderen die geconfronteerd worden met de gevolgen van een verkeersongeval, een groep waarvoor ze altijd al bijzondere sympathieën heeft gekoesterd: “De problematiek van de verkeersslachtoffers wordt te veel gebanaliseerd. Er zijn veel meer jongeren die omkomen in het verkeer dan door moord, en hun ouders hebben evenzeer het gevoel dat hun kind is omgebracht. Maar voor hen worden geen witte marsen georganiseerd, en er is nauwelijks media-aandacht voor. Wat de ouders van minderjarige verkeersslachtoffers ook tegen de borst stuit, is dat hun zaak voor de politierechtbank komt, waar ze bijvoorbeeld moeten wachten naast iemand die zijn snelheidsovertreding komt betwisten. Zulke banaliseringen worden als erg schrijnend ervaren.”

Indirecte slachtoffers
Vzw ZEBRA werd op poten gezet via het Levenslijn-kinderfonds, een initiatief van de Koning-Boudewijnstichting en VTM, en wil aandacht geven aan álle jonge verkeersslachtoffers. “Elk jaar zijn er meer dan 10.000 minderjarige verkeersslachtoffers, waaronder meer dan 100 doden en meer dan 1.000 zwaargewonden”, zegt Lieve Stappers. “En dan spreken we nog niet over al die kinderen die iemand verliezen in het verkeer of getuige zijn van een verkeersongeval, die moeten leren omgaan met een broertje in een rolstoel of een vader die in coma ligt. Je vindt ze niet terug in de cijfers, maar zij zijn óók slachtoffers. Ze hebben een schokkende of zelfs traumatische ervaring opgelopen, maar niemand weet goed hoe je daarmee moet omgaan. Terwijl de omgeving in dergelijke situaties net enorm belangrijk is: als jongeren kunnen terugvallen op (groot)ouders, leerkrachten, vrienden of lotgenoten hebben ze het minder moeilijk om de feiten te plaatsen.”
Tot voor kort bestond er geen enkele organisatie in Vlaanderen die zich het lot van deze jongeren aantrok. Daarom wil vzw ZEBRA hen speciaal in de kijker plaatsen door allerlei initiatieven en onderzoek te stimuleren. “Dankzij de VRG-Alumniprijs krijg ik de kans om deze problematiek ook op academisch niveau aan te kaarten. Ik ben er dan ook wildenthousiast over.”

http://www.zebraweb.be

Lieve Stappers krijgt de VRG-Alumniprijs overhandigd tijdens de VRG-Alumnidag op 11 maart. Info: http://www.law.kuleuven.ac.be/alumni/dag.html