|
|
Kleine ingrepen geven nieuwe dynamiek aan hoorcolleges
Tips en trucs voor colleges met grote studentengroepen
Jaak Poot
Hoe breng je als docent je kennis over aan grote studentengroepen? Ex cathedra doceren? Proberen een discussie op gang te trekken? Ze aan het werk zetten met oefeningen? Met die vragen zat ook Philip Dutré. Hij doceert een cursus over de Java-programmeertaal aan het eerste bachelorjaar burgerlijk ingenieur: twee maal 250 studenten. Hij voelde zich niet echt tevreden over de hoorcolleges die hij gaf. Daarom nam hij deel aan een DUO/ICTO-sessie over het werken met grote groepen. Hij spiegelde zich aan de voorbeelden van goede praktijk, ontrafelde het probleem met zijn collega-docent en zocht stapsgewijs zijn eigen weg. Die probeerde hij eerst uit in kleinere seminariegroepjes. De ervaringen bespreekt hij in individuele gesprekken met de experts van DUO/ICTO. Straks in het tweede semester neemt hij de proef op de som.
Philip Dutré is sinds 2001 docent aan de Afdeling Informatica. Tot zijn
takenpakket behoort de basiscursus informatica in het eerste jaar toegepaste
wetenschappen. “Je hebt de neiging om daar ex cathedra te doceren”,
vertelt hij. “Maar dat is niet de meest opwindende aanpak, niet voor mezelf
en evenmin voor de studenten. Dus ging ik op zoek naar andere technieken. Ik
vind het extra moeilijk omdat ik een heel technisch onderwerp doceer. Je kunt
niet verwachten dat de studenten een mening hebben over een programmeertaal.”
Praktijkvoorbeelden
“Daarom schreef ik me in voor een sessie van DUO/ICTO over dit thema.
Daar maakte ik kennis met een aantal praktijkvoorbeelden in heel diverse contexten.
Zeg maar: een verzameling tips en suggesties. Ik voelde me het meest aangesproken
door de aanpak waarbij de grote groep bij het begin een probleem krijgt voorgeschoteld,
zich daarover een mening vormt en stemt voor een oplossing. Daarna volgt het
hoorcollege en aan het einde krijgen de studenten de vraag: ‘Zijn je inzichten
nu al dan niet veranderd? Waarom en hoe?’ Zo dwing je de studenten om
anders én actiever te luisteren.”
Na de sessie praatte Philip Dutré de thematiek door met zijn collega
op computerwetenschappen, Eric Steegmans. “Die gebruikt een verwante vorm:
de studenten moeten voor de les een onderwerp doornemen en een probleem oplossen.
Maar die aanpak kan ik niet blindelings kopiëren. Mijn groepen zijn twee
tot drie keer groter én ik werk met eerstejaars – van hen kun je
nog geen grote maturiteit verwachten. Vorig jaar had ik niet de tijd om een
nieuwe aanpak echt uit te werken en beperkte ik me tot het tonen van een filmpje
of een animatie voor of na de pauze over onderwerpen zoals robotica en artificiële
intelligentie. Een heel kleine ingreep, die de studenten toch al extra motiveerde.
Ze dachten: ‘Tof, dat is hier toch niet allemaal zó droog!’”
Gradueel
Philip Dutré besloot om zijn ideeën in een individueel gesprek verder
door te praten met de onderwijsexperts van DUO/ICTO. “Ik kreeg daar eerst
en vooral de goede raad om mijn aanpak niet meteen totaal overhoop te gooien,
maar me te beperken tot een graduele invoering voor eerst 10 tot 20 procent
van de tijd. Dit semester experimenteerde ik in kleine groepen met een nieuwe
aanpak. Ik sluit elke les af met een probleemstelling die de studenten uitwerken
tegen de volgende les. Die begint dan met een inventaris van hun ideeën
en voorstellen. Die noteer ik allemaal zonder een oordeel uit te spreken —
want als ik dat wel doe, loop ik het gevaar de studenten te demotiveren. Dan
volgt de les waar het probleem tot in detail wordt uitgewerkt met het ‘juiste’
antwoord als afsluiter. Sommige collega’s zeggen ‘dat lukt je nooit
in een grote groep’. Maar ik kijk er echt naar uit. En als het meevalt?
Meer van dat.”
De aanpak van DUO/ICTO val helemaal in de smaak bij Philip Dutré: “Ik
ging naar die sessie met de verwachting een receptenboek te krijgen. Dat kreeg
ik niet. Wel de geruststelling: een lesgever die de leerstof uitlegt, dat is
niet per se verkeerd. Het is wél zinvol om uit te zoeken of je de vorm
aantrekkelijker kunt maken. DUO/ICTO bood mij een schat aan materiaal: fiches,
een databank met praktijkvoorbeelden ... En de finishing touch kreeg ik in de
individuele gesprekken over de haalbaarheid. Dat is belangrijk want veel docenten
redeneren: ik steek daar geen tijd in. De universiteit hecht meestal meer belang
aan onderzoek dan aan onderwijs. Ik vind dat de kwaliteit van ons onderwijs
meer aandacht en waardering verdient.”
DUO/ICTO ondersteunt docenten met grote groepen
- Bent u op zoek naar tips voor het activeren van grote groepen studenten? Neem
dan een kijkje op https://www.kuleuven.be/duo-icto/steekkaarten.
Deze steekkaarten zitten ook gebundeld in het boek ‘Steekkaarten doceerpraktijk’
(M. Clement en E. Laga (Eds.) 2006, Garant).
- Zoekt u andere voorbeelden? Surf dan naar https://www.kuleuven.be/duo-icto/bv
(bijvoorbeeld via het trefwoord ‘activerend hoorcollege’).
- Wilt u deelnemen aan een vormingsmoment over het activeren van grote groepen?
Schrijf u dan in voor ‘Activerend lesgeven’ tijdens de lesvrije
week (6 of 8 februari) via https://www.kuleuven.be/duo-icto/inschrijven/rooster.php.
- Hebt u andere vragen over dit thema? Wilt u graag met een expert kijken hoe
u uw onderwijs kunt activeren? Neem dan contact op met Catherine Laurijssen
op 016 32 65 49 of stuur een e-mail naar Catherine.Laurijssen@duo.kuleuven.be