|
|
dEUS-frontman in STUK over de relatie tussen muziek en beeldende kunst
De twee grote liefdes van Tom Barman
Katrien Steyaert
“Het moet klinken als een veulen dat om een bloem met een bij erop dartelt.
Met die beeldspraak zou ik mijn violist kunnen inspireren tot de muziek die
ik zoek.” In het leven van Tom Barman bevruchten muziek en beelden elkaar
constant. Op uitnodiging van de Onderzoekseenheid Kunstwetenschappen komt de
muzikant en regisseur praten over die kruisbestuiving.
“The things which have interested me in painting and in thinking are the
things which can’t be located. Or are the things that turn into something
else while you locate them.” In die filosofische bewoordingen opent de
Amerikaanse kunstenaar Jasper Johns de cd That’s Blue! + Painters Talking.
“Is dat geen prachtige intentieverklaring?”, vraagt Tom Barman,
dEUS-frontman en enthousiaste samensteller van de jazzcompilatie. De plaat is
de zevende in de reeks Blue Note Sidetracks, waarvoor Vlaamse muzikanten als
Buscemi en Alex Callier hun favoriete snoepjes uit de catalogus van het legendarische
jazzlabel mochten samenbrengen. Een jaar na de release dient Barmans selectie
als insteek voor een gesprek over beeldende kunst en muziek in het kader van
de lessenreeks ‘Kleur bekennen’ van de Onderzoekseenheid Kunstwetenschappen.
“Verwacht geen grote theorieën, ik ben maar een liefhebber”,
tempert de Vlaamse rockgod de verwachtingen. “Muziek en beeldende kunst
zijn mijn twee grote liefdes, waarover ik graag praat met enthousiaste mensen
in een goede setting als het STUK. Ik vind het fijn om dat niet te veel voor
te bereiden. Het is een genot om kunsthistorici bezig te horen of vurig geschreven
pleidooien te lezen, al begrijp ik er soms maar de helft van. Jan Hoet die oreert
over kunst, dat is toch snoepen!”
De wereldvermaarde kunstcriticus Clement Greenberg is op That’s Blue!
een van de stemmen die met de nummers van onder meer Duke Ellington, Herbie
Hancock en Wayne Shorter verweven zijn. “Greenberg bedacht de term ‘abstract
expressionisme’ en sponsorde die kunstenaars moreel. De Kooning, Johns,
Rauschenberg en andere artiesten op de plaat zijn exponenten van de naoorlogse
avant-gardekunst, die gelijktijdig verliep met de vernieuwing in die andere
grote kunstvorm: jazz. Ik wilde mensen laten kennismaken met het genre en heb
daarvoor eindeloos veel platen beluisterd, een fijne job! Het vaak klassieke
werk op Blue Note ligt me minder, ik hou van vrije composities. Andrew Hill
en Eddie Gale zijn dé ontdekkingen van de plaat.”
Pure schoonheid
“That’s Blue!, waarvan begin 2007 al meer dan 5.000 exemplaren verkocht
waren, mocht niet de miljardste, saaie compilatie zijn en ik wilde meer doen
dan een beat onder de jazznummers zetten. Voor een vernieuwende remix moet je
al van goeden huize zijn. Enkele toevalligheden bepaalden mijn koers. Kunstenaar
Sergio De Beukelaer, tevens mijn buurman, zag eens hoe mijn beamer mijn muur
blauw kleurde. In navolging van Andy Warhols reactie op het werk van Yves Klein
riep hij uit: ‘That’s blue!’. Ik wist meteen dat ik mijn titel
had.”
“Het werd snel duidelijk dat ik met kunstenaars wilde werken. Hoe die
over hun werk praten, dat is vaak pure schoonheid! Mijn antennes stelden zich
steeds gevoeliger af; een concept helpt om een project vorm te geven. Ik bekeek
talloze video’s en selecteerde citaten van interessante artiesten als
voice-over. De Color Field painter Barnett Newman, die een prachtige stem en
boeiende ideeën heeft, leverde met L’Errance het blauwe coverbeeld
voor de plaat. De puzzel paste.”
Kunst en muziek infiltreren het hele leven van Barman. “Vanaf de jaren
60 waren mijn ouders enthousiaste collectionneurs. Ze hadden mooie popart, Japanse
beeldhouwwerken, werk van Léger, Spilliaert, … waarmee ik op een
ongedwongen manier vertrouwd raakte. Ik prijs mezelf gelukkig dat ik nu zelf
een prille verzameling ben kunnen beginnen. In de marge van de 0110-concerten
organiseerde Luc Tuymans vorig jaar Mute, een expositie met eigen werk en dat
van collega’s als Fierens, Braeckman en Bijl. Het was een grote verrassing
dat ik achteraf een werk kreeg van Guillaume Bijl, waarvoor ik een zwak heb.
Het heeft thuis een prominente plaats gekregen.”
“Er is een relatie tussen alle dingen. Ook als ik muziek maak, denk ik
heel visueel. Ik ben niet het type muzikant aan wie een melodie zich opeens
op de bus openbaart. Net als Mauro (Pawlowski, gitarist van dEUS — red.)
en Rudy (Trouvé, ex-lid van dEUS — red.) heb ik visuele ideeën
over een refrein of de invulling van muzikale passages.” Die komen Barman
op dit eigenste moment goed van pas; dEUS legt in december de laatste hand aan
een nieuw album, dat in maart 2008 verschijnt. “Je moet dat niet schrijven,
maar de laatste plaat is altijd de beste!”
Gastcollege Tom Barman, donderdag 22 november om 20u in STUK, Naamsestraat
96. De toegang is gratis.
http://www.stuk.be