‘Wil er iemand mijn Messias zijn?’ is de vraag die centraal staat in de Vliebergh-Sencie leergangen op 19 en 20 augustus. Eigenlijk zijn we niet zozeer op zoek naar verlossing, maar wel naar onszelf. En we ‘knutselen’ zelf een Messias in elkaar die ons daar bij kan helpen. Dat blijkt uit een gesprek met Henk Tieleman en Ruard Ganzevoort, twee van de sprekers.

 

Volgens professor Ruard Ganzevoort (Vrije Universiteit Amsterdam) zijn mensen zijn niet meer zoals vroeger bezig met de verlossing van schuld en zonde: “Het is eerder verlossing uit de ‘gewoonheid’ waar ze vandaag naar zoeken. Ze willen bijzonder zijn en de alledaagsheid overstijgen.”

Professor Henk Tieleman (Universiteit Utrecht): “Ik denk dat het woord verlossing ook beter vervangen kan worden door ‘zoektocht’. Het doel is trouwens vaak die zoektocht zelf. Mensen willen hun leven niet meer in dienst stellen van een geloof, maar zien het eerder als een project waar ze voortdurend over reflecteren. De moderne religiositeit weerspiegelt de moderne samenleving waarin mensen ook voortdurend keuzes moeten maken. Kijk bijvoorbeeld maar naar de vele ‘zwevende kiezers’ die er vandaag zijn. Dus willen mensen een klankbord, een gesprekspartner die hen helpt tijdens hun zoektocht.”

Knutselen

“De god van de dogmatiek is veel te ver weg en te ingewikkeld, daarom maken mensen eigen heiligen – echte ‘verlossers’ kan je het niet noemen – als een tussenstapje, een aanspreekpunt. Ze willen geen tussenkomst meer van een priester, maar communiceren zelf rechtstreeks met hun heilige. Omdat mensen helemaal zelf kiezen wie zij als heilige of idool willen zien, zijn er heel veel – tijdelijke – heiligen in alle soorten en maten. Binnenkort komen er bijvoorbeeld ongetwijfeld weer heel wat voetbalidolen aan. Elk jaar zijn er meer dan een half miljoen mensen die het graf van Elvis Presley bezoeken. Het verhaal van Jezus stopt vandaag niet meer bij zijn dood. Jezus wordt nu gezien als iemand die je in je hart hebt, een vriend.”

“Mensen gaan ook steeds vaker wisselen van idool,” weet Ganzevoort. “In elke fase van het leven zoeken ze een ander idool dat hen verder kan helpen. Dat heeft zijn zwakke kanten, want je hebt zo minder basis om op te bouwen. Maar aan de andere kant kan je zo tegenstrijdigheden wel makkelijker samenbrengen in een geheel.”

Beleven

“Het interesseert mensen trouwens niet echt of het hele verhaal perfect klopt,” aldus Tieleman. “Mensen zitten veel minder consistent in elkaar dan wij wetenschappers soms denken. Ze willen gewoon graag een mooi ritueel dat ze kunnen beleven en daarom trouwen ze bijvoorbeeld in de kerk. Zonder dat ze het dogma dat daarbij hoort er ook bij nemen, laat staan de moraal.”

Ganzevoort: “Er is inderdaad een duidelijke verschuiving van de inhoudelijke overtuiging naar het beleven. Dat mensen zich goed voelen bij wat ze geloven, vinden ze nu veel belangrijker dan dat alles waar ze in geloven ook een perfect samenhangend geheel vormt.”

“Het leven is een zoektocht en mensen willen die ook zelf maken,” besluit Tieleman. “Ze laten zich daarbij niet meer zomaar door iemand vertellen hoe ze die zoektocht moeten aanpakken. Als ze al iemand ‘volgen’, kiezen ze die persoon heel bewust uit. Om hem een tijd later zonder probleem voor iemand anders in te wisselen.”

De leergangen vinden plaats in college De Valk op 19 en 20 augustus.

http://www.kuleuven.ac.be/admin/al/niv3pbis/nascholingen/CA19.htm