3de en 4de graad secundair onderwijs
Wetenschap in de kijker aan de K.U.Leuven
Hieronder vindt u een overzicht van de activiteiten die plaatsvinden aan de KU Leuven voor de 3de en 4de graad secundair onderwijs tijdens de week van maandag 19 tot en met vrijdag 23 november. U kan ook meer gedetailleerde info over de activiteiten ook downloaden.
Inschrijven (door scholen) kan via de site van de Vlaamse Wetenschapsweek vanaf 4 juni 2012.
Archeologie
Een hap uit het verleden
Doelgroep: 3de graad LO, 3de-4de graad SO
Duur: Halve Dag
Medewerkers: Veerle Rots
Locatie:Leuven
Capaciteit: 20
In kleine groepjes gaan de leerlingen eigenhandig aan de slag met opgravingsgegevens en archeologisch materiaal. Zo komen ze op creatieve wijze in contact met de verschillende aspecten van het archeologisch onderzoek.
Biologie, biochemie en biotechnologie
Kan jij overleven als wetenschapper?
volzet
Doelgroep: 3de-4de graad SO
Duur: Halve dag
Medewerkers: Christine Peeters, Ruth Vandenberghe, Isabelle Blanckaert
Locatie: Heverlee
Capaciteit: 10
Met een gps-spel zoeken leerlingen hun weg doorheen biologische raadsels, chemische valkuilen en (bio)technologische puzzels op de campus van de KU Leuven. Wie gaat deze uitdaging aan doorheen het landschap van de wetenschap?
Biologie, biochemie en biotechnologie
Kijken naar je genen
volzet
Doelgroep: 3de-4de graad SO
Duur: Hele dag
Medewerkers: Joris Vermeesch
Locatie: Leuven (Gasthuisberg)
Capaciteit: 30
We zijn allemaal kinderen van onze ouders. Vanwaar de gelijkenissen, vanwaar de verschillen? Wat is erfelijkheid? Hoe kunnen we de verschillen waarnemen? Hoe worden erfelijke ziekten of kankers opgespoord? In de voormiddag worden deze vragen op een speelse, theoretische manier opgelost. In de namiddag wordt de groep gesplitst en gaan de deelnemers aan het werk met DNA.
Biologie, biochemie en biotechnologie
Planten: bron van voedsel, energie en zuurstof
Doelgroep: 2de graad SO, 3de-4de graad SO
Duur: Halve dag
Medewerkers: Wim Van den Ende
Locatie: Heverlee
Capaciteit: 25
Planten zijn volwaardige levende wezens, maar in tegenstelling tot dieren en mensen kunnen ze zelf voedsel maken. Ze vangen het licht op en gebruiken dit om koolzuurgas en water aan elkaar te koppelen tot voedsel. Aan de hand van enkele proefjes die de leerlingen zelf uitvoeren, leren ze hoe planten in elkaar zitten en hoe planten voedsel, zuurstof en energie kunnen maken voor ons.
Biologie, biochemie en biotechnologie
Virussen onder de loep
volzet
Doelgroep: 3de-4de graad SO
Duur: Halve dag
Medewerkers: Dirk Daelemans
Locatie: Leuven
Capaciteit: 15
De leerlingen voeren de laatste stappen uit van een opzuivering van een fluorescent eiwit en bekijken geïnactiveerde virussen die werden gemerkt met zulk eiwit onder de fluoresecentiemicroscoop.
Biologie, biochemie en biotechnologie
Wetenschap en misdaad: speuren achter de crime scene
volzet
Doelgroep: 3de-4de graad SO
Duur: Hele dag
Medewerkers: Christine Peeters, Els Moyson, Ludmila Peckova, Kris Vandezande, Rik Deliever
Locatie: Heverlee
Capaciteit: 15
In deze workshop maken de leerlingen kennis met enkele van de vele aspecten van forensisch onderzoek en zullen ze ondervinden dat alles niet altijd zo gemakkelijk verloopt als het in de media wordt voorgesteld. Aan de hand van een geënsceneerd misdaadverhaal gaan de leerlingen de dader trachten te identificeren op basis van een analyse van DNA, vingerafdrukken, speeksel, bloed, inkt en pijnstillers.
Chemie
Chemieshow
Doelgroep: 3de graad LO, 3de-4de graad SO
Duur: Halve dag
Medewerkers: A. Toom, Luc Van Meervelt, Koen Robeyns, Margriet Ovaere, Kristof Van Hecke, Frans Hennau
Locatie: Heverlee
Capaciteit: 395
De chemieshow brengt een aantal spectaculaire experimenten. Je krijgt een verklaring van de experimenten, met een eenvoudige uitleg over een aantal basisbegrippen. Een greep uit het aanbod: wat is een atoom, wat is chemie en een chemische reactie ? Wat hebben we nodig voor een verbrandingsreactie ?
Elektriciteit, mechanica en elektromechanica
Moderne onderzoekstopics in elektronica, communicatie en multimedia
Doelgroep: 3de-4de graad SO
Duur: Halve dag
Medewerkers: Jan Engelen
Locatie: Heverlee
Capaciteit: 40
Het Departement ESAT, als onderdeel van de faculteit Ingenieurswetenschappen, speelt een belangrijke rol bij de vorming van nieuwe ingenieurs. Maar het is ook een belangrijk onderzoekscentrum. In het kader van de Wetenschapsweek hebben ESAT-onderzoekers twaalf moderne onderzoeksthema's uitgewerkt, waarvan enkele gericht op energiebesparing, medische elektronica en verbetering van het communicatiemogelijkheden.
Energie
Hoe duurzaam is bio-energie?
volzet
Doelgroep: 3de-4de graad SO
Duur: Hele dag
Medewerkers: Christine Peeters, Ludmila Peckova, Sofie Saerens, Kris Vandezande, Rik Deliever
Locatie: Heverlee
Capaciteit: 15
Duurzame energie die onuitputtelijk is en minder CO2 vrijgeeft wordt steeds belangrijker. Naast water, zon en wind is biomassa een belangrijke bron van duurzame energie. Evaluatie van bio-energie is niet zo eenvoudig omdat er zoveel vormen zijn en de technologie nog in volle ontwikkeling is. Waar men aanvankelijk enkel voordelen zag, ondervindt men nu ook de nadelen. Aan de hand van voorbeelden en berekeningen gaan de leerlingen verschillende bronnen van duurzame energie evalueren.
Farmacie
Vissen naar geneesmiddelen
volzet
Doelgroep: 3de-4de graad SO
Duur: Hele dag
Medewerkers: Guy Van den Mooter, Peter de Witte, Ann Van Schepdael
Locatie: Leuven (Gasthuisberg)
Capaciteit: 15
Gedurende de activiteit Vissen naar geneesmiddelen krijgen de leerlingen een beeld van de rijkdom aan stoffen in de natuur die mogelijkerwijze kunnen ontwikkeld worden tot bruikbare geneesmiddelen. Aan de hand van een extractie wordt als voorbeeld een chemisch bestanddeel geïsoleerd uit plantaardig materiaal.
Fysica
Cryogene vloeistoffen
volzet
Doelgroep: 3de graad LO, 2de graad SO, 3de-4de graad SO
Duur: Halve dag
Medewerkers: Margriet Van Bael, Johan Vanacken, Thomas Nuytten
Locatie: Heverlee
Capaciteit: 8
De leerlingen zullen onder begeleiding experimenten uitvoeren met vloeibare stikstof en zo vaststellen hoe de eigenschappen van materialen kunnen veranderen bij zeer lage temperaturen. Elke leerling kan aan bod komen.
Fysica
In theorie...
Doelgroep: 3de-4de graad SO
Duur: Halve dag
Medewerkers: Marc Fannes
Locatie: Heverlee
Capaciteit: 25
De leerlingen komen in contact met theoretische fysici rond een aantal belangrijke onderwerpen van de hedendaagse fysica. Ze worden uitgenodigd tot besprekingen en interactieve simulaties.
Fysica
Licht, kleur en lasers
volzet
Doelgroep: 3de graad LO, 2de graad SO, 3de-4de graad SO Duur: Halve dag Medewerkers: Margriet Van Bael, Pieterjan Claes, Ewald Janssens Locatie:Heverlee Capaciteit: 8
De leerlingen kunnen zelf aan de slag om via verschillende proeven antwoorden te achterhalen op concrete problemen in verband met licht, kleur en lasers.
Fysica
Microscopie met bewegende sondes
Doelgroep: 3de graad LO, 2de graad SO, 3de-4de graad SO
Duur: Halve dag
Medewerkers: Margriet Van Bael, Chris Van Haesendonck, Maarten Gysemans, Koen Schouteden
Locatie: Heverlee
Capaciteit: 8
Oei, de data zijn van de harde schijf gewist ..Er is nog hoop: met een microscoop met bewegende sonde kan men met een uiterst scherpe magnetische tip de details van het magnetisme van een meetmonster aftasten. Kunnen de gewiste gegevens nog teruggevonden worden?
Fysica
Radioactiviteit begrijpen en gebruiken
volzet
Doelgroep: 3de-4de graad SO
Duur: Hele dag
Medewerkers: Nathal Severijns
Locatie: Heverlee
Capaciteit: 32
De ontdekking van de radioactiviteit, nog maar honderd jaar geleden, heeft verstrekkende gevolgen gehad voor de wetenschap en voor de maatschappij. In een algemene inleiding maak je kennis met verschillende aspecten van radioactief verval, met vooral veel oog voor toepassingen. Daarna kan je deelnemen aan drie van in totaal zes parallelle workshops. Hierbij zal je diverse vormen van straling leren kennen en kunnen gebruiken voor metingen.
Fysica
Verborgen tekst visualiseren met ultrasone golven
Doelgroep: 2de graad SO, 3de-4de graad SO
Duur: Halve dag
Medewerkers: Bert Verstraeten, Christ Glorieux
Locatie: Heverlee
Capaciteit: 5
Bij echografie worden ultrasone akoestische golven gebruikt om een beeld te krijgen van een ongeboren kind. In deze workshop krijgen de studenten de kans om zelf een boodschap, die in een metalen plaat verborgen zit, te visualiseren. Hiervoor zullen ze gebruik maken van ultrasone golven die de eigenschap bezitten te reflecteren op de plaats waar twee verschillende materialen elkaar raken.
Fysica
Verstrooiing van x-stralen aan chocolade
volzet
Doelgroep: 3de graad LO, 2de graad SO, 3de-4de graad SO
Duur: Halve dag
Medewerkers: Margriet Van Bael, Kristiaan Temst, Jelle Demeulemeester
Locatie: Heverlee
Capaciteit: 8
Hoe verstrooit chocolade lichtstralen? De leerlingen voeren onder begeleiding enkele experimenten uit waarbij x-stralen verstrooid worden aan chocolade. De bekomen resultaten voor verschillende chocoladestalen worden geanalyseerd en vergeleken.
Geneeskunde
Allergenen naderbij bekeken
volzet
Doelgroep: 3de-4de graad SO
Duur: Halve dag
Medewerkers: Dominique Buelens
Locatie: Leuven (Gasthuisberg)
Capaciteit: 15
Leerlingen krijgen de kans een laboratorium voor onderzoek naar allergeen-specifieke lymfocyten te bezoeken. Na een korte inleiding proberen we via huidtesten aan te tonen wat allergenen zijn, hoe ze kunnen helpen in de diagnostiek en hoe we aan de hand van een bloedstaal op zoek kunnen gaan naar allergeen-specifieke lymfocyten.
Geneeskunde
De cel, een complexe machine
Doelgroep: 3de-4de graad SO
Duur: Hele dag
Medewerkers: Etienne Waelkens
Locatie: Leuven
Capaciteit: 81
De recente technische vooruitgang maakt het mogelijk om de werking van cellen zelfs op het vlak van molecules en eiwitten te bestuderen. In deze activiteit worden verschillende aspecten die nodig zijn voor een normale werking van de cel toegelicht. Aandacht gaat naar de werking van celmembranen, de functie van peroxisomen, de werking van androgenen en het vitamine D, de analyse van DNA en het gebruik van massaspectrometrie in het biomedisch onderzoek.
Geneeskunde
Kankeronderzoek in de radiotherapie
volzet 
Doelgroep: 3de-4de graad SO
Duur: Halve dag
Medewerkers: Annelies DeBucquoy
Locatie: Leuven (Gasthuisberg)
Capaciteit: 15
De leerlingen krijgen vooreerst een algemene inleiding over kankeronderzoek. Er wordt aan de hand van praktische proeven en demonstraties uitleg gegeven over verschillende wijzen waarop kankeronderzoek uitgevoerd wordt in ons labo.
Geneeskunde
Oefeningen basisvaardigheden voor kijkoperatie in de buik
Doelgroep: 3de-4de graad SO
Duur: Halve dag
Medewerkers: Ann Lissens, Ivan laermans
Locatie: Leuven
Capaciteit: 12
De deelnemers kunnen zelf enkele oefeningen doen die de artsen ook krijgen tijdens hun opleiding. Aan de hand van deze oefeningen worden de basisvaardigheden van een kijkoperatie aangeleerd. De deelnemers zullen merken dat het dieptezicht en de coördinatie wordt getest aangezien ze op een scherm (tweedimensionaal) kijken, terwijl ze eigenlijk driedimensionaal bezig zijn. Leuke doe-oefeningen die zelfs voor de beste playstationspeler een uitdaging blijkt te zijn!
Geschiedenis
De sportpersoonlijkheid van de Oudheid
Doelgroep: 2de graad SO, 3de-4de graad SO
Duur: Hele dag
Medewerkers: Sofie Remijsen
Locatie: Leuven
Capaciteit: 50
Net zoals vandaag bestond er in de Oudheid een professioneel sportcircuit met 'Boonens', 'Henins' en 'Dedeckers'. De grote kampioenen waren wereldberoemd en sommigen gingen na hun carrière in de politiek. Gedurende één dag worden de leerlingen ingewijd in dit belangrijke aspect van de antieke cultuur.
Informatietechnologie en multimedia
Het voorstellen van kennis
Doelgroep: 3de-4de graad SO
Duur: Halve dag
Medewerkers: Danny De Schreye
Locatie: Heverlee
Capaciteit: 20
Concreet zullen we een aantal eenvoudige puzzeltjes bekijken en proberen om de spelregels ervan op te schrijven in een formaat dat de computer kan lezen. Hierna geven we dan deze regels aan de computer, die hiermee zelf aan de slag gaat en - als je de regels tenminste goed hebt opgeschreven! - eigenhandig een oplossing voor de puzzel vindt
Informatietechnologie en multimedia
De computer speelt poker
Doelgroep: 3de-4de graad SO
Duur: Halve dag
Medewerkers: Danny De Schreye, Kurt Driessens, Guy Van de Broeck, Tias Guns
Locatie: Heverlee
Capaciteit: 20
In deze sessie gaan de deelnemers zelf een programma maken dat poker kan spelen en gaan ze dat programma tegen andere programma's laten spelen. Ze brengen ook verbeteringen aan en proberen te winnen tegen anderen.
Informatietechnologie en multimedia
Genetische algoritmen: de evolutieleer als inspiratiebron
Doelgroep: 3de-4de graad SO
Duur: Halve dag
Medewerkers: Danny de Schreye
Locatie: Heverlee
Capaciteit: 15
In de natuur passen levende wezens zich voortdurend aan. Genetische algoritmen gebruiken dezelfde biologische principes om door simulatie optimale oplossingen voor ingewikkelde problemen te vinden. Moeilijke wiskundige problemen kunnen dus opgelost worden door de natuur na te bootsen!
Linguïstiek
Ik leerde lezen in het Oosten - 1. Oude Nabije Oosten
Doelgroep: 2de graad SO, 3de-4de graad SO
Duur: Halve dag
Medewerkers: Hendrik Hameeuw, Tom Boiy, Marleen De Meyer
Locatie:Leuven
Capaciteit: 20
Interactieve workshop rond twee oude schriften uit het Nabije Oosten: het spijkerschrift uit Mesopotamië en het hiërogliefenschrift uit Egypte.
Linguïstiek
Ik leerde lezen in het Oosten - 2. Verre Oosten
Doelgroep: 2de graad SO, 3de-4de graad SO
Duur: Halve dag
Medewerkers: Tom Boiy, Liesje Geyskens, Gretl Van Ourti
Locatie:Leuven
Capaciteit: 20
Reis je naar China of Japan en je ziet meteen een ander straatbeeld. Overal zie je vreemde karakters en schrift dat je niet begrijpt. Tijdens deze interactieve workshop krijg je een inzicht in het deze schriften.
Linguïstiek
Ik leerde lezen in het Oosten - 3. Nabije Oosten
Doelgroep: 2de graad SO, 3de-4de graad SO
Duur: Halve dag
Medewerkers: Hendrik Hameeuw, Helge Daniëls, Pierre Van Hecke
Locatie:Leuven
Capaciteit: 20
Ons modern Wersters schrift komt uit het Nabije Oosten. Ontdek interactief hoe de eerste alfabetische schriften ontstonden en leer daarna de beginselen van het Arabisch alfabet.
Linguïstiek
Ik leerde lezen in het Oosten - 4. Oosterse schriften in het Westen
Doelgroep: 2de graad SO, 3de-4de graad SO
Duur: Halve dag
Medewerkers: Hendrik Hameeuw, Ines Van Houtte, Erika Gielen, Ulrike Kenens
Locatie:Leuven
Capaciteit: 20
Interactieve workshop over het ontstaan van het Grieks alfabet, een voorloper van ons (Latijnse) alfabet, en van het daarop gebaseerde Cyrillisch alfabet, o.m. gebruikt in het hedendaags Russisch.
Linguïstiek
Taalkunde in de 21ste eeuw: variatie, humor, corpora en zoekmachines.
Doelgroep: 3de-4de graad SO
Duur: Halve dag
Medewerkers: Liesbet Heyvaert
Locatie: Leuven
Capaciteit: 60
In deze workshop nemen we je mee op weg in de wondere wereld van de moderne Franse, Duitse en Engelse taalkunde. We tonen hoe de moderne taalkunde grotendeels gebaseerd is op corpusmateriaal, oftewel grote elektronische verzamelingen van teksten, die ook elektronisch doorzocht kunnen worden. Je gaat in deze workshop zelf aan de slag met zoekmachines en corpusmateriaal, op zoek naar patronen, betekenissen en nieuwe taalfenomenen.
Pedagogische wetenschappen
Hoe leren wij? En hoe onderzoek je dat?
volzet
Doelgroep: 3de-4de graad SO
Duur: Halve dag
Medewerkers: Wim Van Dooren, Geraldine Clarebout
Locatie: Leuven
Capaciteit: 50
In deze activiteit maken leerlingen exemplarisch kennis met onderzoek binnen het Centrum voor Instructiepsychologie en - technologie. Hoe leren mensen en lossen ze problemen op? Welke factoren beïnvloeden dit alles? Door actief deel te nemen aan de experimenten, verwerven de leerlingen ook inzicht in de manier waarop zo'n onderzoek kan worden uitgevoerd, en ervaren ze hoe het is om aan experimenten deel te nemen.
Psychologische wetenschappen
Arbeids- en organisatiepsychologie
Doelgroep: 3de-4de graad SO
Duur: Halve dag
Medewerkers: Jacqueline Verboven
Locatie: Leuven
Capaciteit: 25
Meten is weten en ook gevoelens kan je meten. Door het snelle leven, de internationalisering en de vele contacten worden we dagelijks geconfronteerd met verschillende mogelijke oorzaken van conflict. Hoewel conflicten vaak negatief worden gepercipiëerd zijn deze dit noodzakelijkerwijs niet, integendeel! Net zoals vuurhaarden bevatten conflicten veel energie die zowel negatief als positief aangewend kan worden.
Psychologische wetenschappen
Gezondheidspsychologie
Doelgroep: 3de-4de graad SO
Duur: Halve dag
Medewerkers: Elyn Smets, Frank Baeyens
Locatie: Leuven
Capaciteit: 45
Studenten krijgen een algemene introductie over gezondheidspsychologie en ontdekken in workshops meer over gezichten lezen, ademhaling en hartslag en pijn (vanuit psychologisch perspectief).
Ruimteonderzoek
De vensters open op het heelal
volzet
Doelgroep: 3de-4de graad SO
Duur: Hele dag
Medewerkers: Hans Van Winckel
Locatie: Heverlee
Capaciteit: 40
Met sterren en andere hemellichamen kan je geen experimenten uitvoeren, daarvoor staan ze te veraf. Om ze te bestuderen, moeten we ons behelpen met de informatie die ze zelf naar ons sturen, en dat is licht en andere elektromagnetische straling. Dankzij onder meer de ruimtevaart hebben we een heel verscheiden beeld verkregen van de hemel bij verschillende golflengten. In verschillende werkwinkels wordt aangetoond hoe astronomen met dat licht omgaan: door de straling te analyseren leren we veel over de bewegingen, inwendige structuur en zelfs de evolutie van sterren.
Wetenschap en Technologie
FabLab-Leuven: wat je zelf doet, doe je beter
Doelgroep: 3de-4de graad SO
Duur: Hele dag
Medewerkers: Marc Lambaerts
Locatie: Heverlee
Capaciteit: 8
In een FabLab (uitvinderslaboratorium) kunnen leerlingen voor het eerst hun ideeën realiseren met een freesmachine, lasercutter, snijplotter enzovoort. Maak je eigen prototypes in plastic. De mogelijkheden in een FabLab zijn bijna grenzeloos en daarom, wat je zelf doet, doe je beter!!
Wijsbegeerte
Wat heet dan gelukkig zijn
Doelgroep: 3de-4de graad SO
Duur: Hele dag
Medewerkers: Bart Engelen
Locatie: Leuven
Capaciteit: 60
De zoektocht naar geluk staat centraal in het leven van elke mens. Maar wat betekent 'geluk' precies? Filosofen hebben hierover al op meerdere momenten en manieren over nagedacht. Gedurende deze dag worden aan de hand van ludieke media en op een interactieve manier een aantal belangrijke filosofische aspecten van geluk belicht. We bespreken de band die geluk heeft met emoties, lichamelijkheid, verstand, toeval en geld. Drie elementen staan centraal gedurende de hele dag: filosofische inhoud, ludieke vorm en interactie met de leerlingen.
Wiskunde
Toevalsgetallen: kan een computer toevallige dingen doen?
Doelgroep: 3de-4de graad SO
Duur: Halve dag
Medewerkers: An Speelman
Locatie: Heverlee
Capaciteit: 20
Toevalsgetallen spelen een belangrijke rol in het dagelijks leven. We vragen ons af of een computer echte toevalsgetallen kan produceren. Kan een computer willekeurige dingen doen of zijn de resultaten van een computer altijd voorspelbaar? De leerlingen maken tijdens de sessie kennis met het computeralgebrapakket maple en beantwoorden zelf bovenstaande vragen.
U kan ook meer gedetailleerde info over de activiteiten ook downloaden.
Inschrijven (door scholen) kan via de site van de Vlaamse Wetenschapsweek vanaf 4 juni 2012.
