De beiaard
Klokken vind je in alle culturen. Ze dienen onder meer als signaalgevers voor de stedelijke overheden of voor de kerk. In Vlaanderen ging men een stap verder. Hier ontstond rond 1500 het stoutmoedige idee om op klokken te musiceren. Dat was de geboorte van de beiaard, wellicht het oudste muzikale massamedium uit de geschiedenis. Tot aan de Franse revolutie werd de atmosfeer van onze steden sterk bepaald door klokkenmuziek, die vaak uit meerdere torens weerklonk. Na een periode van verval werd de beiaard in de 20ste eeuw opnieuw populair, voornamelijk onder impuls van de Mechelse stadsbeiaardier Jef Denyn. De laatste jaren wordt de beiaard meer en meer erkend als een volwaardig muziekinstrument waarop op hoog niveau kan worden gemusiceerd. Intussen vindt men ook beiaarden in andere Europese landen en in Noord-Amerika. De Lage Landen vormen echter nog steeds het kerngebied van de beiaard : ongeveer de helft van de 600 beiaarden ter wereld bevindt zich in het historisch gebied van de 17 provinciën.
Een beiaardier speelt meestal in dienst van de stad. Hij speelt een of meerdere malen per week en herprogrammeert indien nodig het automatisch speelwerk. Naast de wekelijkse bespelingen worden er in veel steden ook speciale zomerconcerten georganiseerd.
De klokken worden bespeeld door middel van een stokkenklavier.
Telkens de speler met gesloten vuist een stok indrukt, wordt een klok aangeslagen door een klepel. De klok zelf beweegt niet, maar geeft klank door vibratie. Met de vlakke hand kan een beiaardier tweeklanken spelen tot maximum een kwart. De zware klokken worden bespeeld met een voetklavier of pedaal. Toets en klepel zijn met elkaar verbonden door middel van een mechanische draadverbinding. Dat heeft onder meer het voordeel dat de beiaardier volledige controle heeft over de klanksterkte van de klokken.
Aangezien een beiaardier voor een uiteenlopend publiek speelt, varieert het repertoire van de beiaardier van Bach tot Brel. De laatste jaren werd er ook vaker oorspronkelijk werk voor beiaard gecomponeerd.
Vandaag is de beiaard als muzikaal massamedium opgevolgd door radio, CD en Internet. Maar toch heeft hij nog een functie in de stad van vandaag. Hij creëert een unieke sfeer en brengt een boodschap van verbondenheid aan zijn publiek.
Met drie zware beiaarden binnen zijn muren (Sint-Pieter, Sint-Geertrui en universiteitsbibliotheek) is Leuven een van de leidende beiaardsteden.
Meer informatie over beiaardkunst vindt u op www.beiaard.be.
