|
Dioscoreales zijn een orde van bloemplanten met voornamelijk tropische vertegenwoordigers. Traditioneel worden er binnen deze orde drie families onderscheiden: Nartheciaceae, Burmanniaceae en Dioscoreaceae. Vooral Burmanniaceae soorten springen in het oog: deze planten zijn erg zeldzaam en hebben nagenoeg allemaal een strikt myco-heterotrofe levenswijze. Myco-heterotrofe planten ‘stelen’ hun voedingstoffen van schimmels in de bodem. Ze hebben daardoor geen bladeren meer en kunnen op erg schaduwrijke plaatsen overleven. Aan de hand van het erfelijk materiaal van tal van Dioscoreales soorten werden de evolutionaire verwantschappen binnen deze orde onderzocht, met bijzondere aandacht voor de myco-heterotrofe soorten. De resulterende stambomen tonen aan dat de traditionele onderverdeling van de Dioscoreales in drie families geen goede weerspiegeling is van de evolutionaire verwantschappen binnen deze orde. De Burmanniaceae bestaan uit twee afzonderlijke families: Burmanniaceae en Thismiaceae. En ook binnen de Dioscoreaceae worden er verschillende niet-verwante families onderscheiden: Dioscoreaceae, Taccaceae en Trichopodaceae. De evolutionaire stambomen laten tevens zien dat de myco-heterotrofe levenswijze verschillende keren ontstaan is binnen de Dioscoreales. Moleculaire dateringstechnieken suggereren dat de Dioscoreales families reeds voor het einde van het Krijt, meer dan 65 miljoen jaar geleden, op aarde voorkwamen. Nader onderzoek op de Burmanniaceae leert dat deze familie hoogstwaarschijnlijk zijn oorsprong vindt in Zuid-Amerika. De huidige wereldwijde verspreiding van de Burmanniaceae is te danken aan de hoge temperaturen tijdens de eerste helft van het Eoceen, toen de regenwouden oprukten tot relatief hoge breedtegraden. Tijdens deze periode kenden de Burmanniaceae, die uitsluitend in de tropen voorkomen, een snelle diversificatie. Bovendien slaagden ze er in om via de transatlantische verbinding tussen Noord Amerika en Europa Afrika en Azië te bereiken. Identificatie van de mycorrhizale schimmels van Thismiaceae soorten bracht een opvallende specialisatietrend aan het licht. Hoewel deze strikt myco-heterotrofe soorten nauw verwant zijn en in dezelfde habitat voorkomen, maakt elke plantensoort gebruik van een verschillende mycorrhizale schimmel. Deze soort-specifieke interactie is het resultaat van miljoenen jaren co-evolutie.
|