Kunnen homoseksuele beleving en christelijk gelovig leven samengaan? Dat is

de achterliggende vraag van dit proefschrift. Homoseksualiteit blijft tot op vandaag

binnen de katholieke kerk – zoals in vrijwel alle godsdiensten – een moeilijk te hanteren

fenomeen. Het negatieve antwoord van het leergezag op de gestelde vraag wordt door

gelovige homo’s allesbehalve als bemoedigend en moreel verhelderend ervaren, maar

als kwetsend en uitsluitend. Daar tegenin is tijdens de laatste veertig jaar in het Westen

een homobevrijdingstheologie op gang gekomen. Zij loopt parallel met een steeds

grotere maatschappelijke zichtbaarheid van homo’s en het ontstaan van een eigen

openbare homocultuur. Die theologie probeert ontvoogding, streven naar

gelijkwaardigheid, opbouw van een zelfbeeld van de homo en spritualiteit samen te

houden en pastoraal werkbaar te maken. Sommige theologen kiezen voor een vrij

directe confrontatie met de officieel-kerkelijke leer, anderen leggen de nadruk op het

ontwikkelen van een eigen visie. In dat alles krijgt de emancipatie de grootste aandacht.

De bevrijdende God staat centraal.

Nu blijkt dat het denken in verband met de maatschappelijke ontvoogding van

homo’s en de bijhorende sociologische studies ons weinig zeggen over de

homoseksualiteit en de homoseksuele mens zelf, noch over de morele vragen in dat

verband, en bovendien te sterk in de sfeer van een nabootsing van de heterowereld

blijven steken. De oorspronkelijke intuïtie van dit proefschrift is, dat een lichamelijk

verankerde benadering van de homoseksuele mens en zijn seksualiteit ons meer kan

leren over het eigene van de homoseksuele beleving dan het emancipatiedenken, en dat

de emancipatie zelf – binnen kerk en maatschappij – haar profijt doet met die

benadering. Benevens die laatste moet ook het eigene van het christelijk gelovige leven

opgespoord worden, wil de achterliggende vraag van het onderzoek een antwoord

krijgen.

Het proefschrift telt drie delen. In het eerste deel worden

homobevrijdingstheologische benaderingen op hun verdiensten en hun tekorten

besproken. Ook het nieuwe accent van de lichamelijke verankering in het kerkelijke

denken over (homo)seksualiteit wordt onderzocht. Beide pistes leiden naar de

bevestiging dat een lichamelijke verankering en een morele vraagstelling in het spreken

over homoseksualiteit wel degelijk onontbeerlijk zijn. Het tweede deel bestudeert ten

gronde een voorbeeld van een lichamelijk verankerd en moreel denken over seksualiteit,

namelijk bij de Franse moraaltheoloog Xavier Lacroix. Hij vertrekt vanuit de

lichamelijk-seksuele gebaren van tederheid, die al de betekenis van ‘zich geven’ in zich

dragen. Hij interpreteert die dan verder in zijn beschouwing van de lichamelijke

eenwording als een wederzijdse gave, en verder als het huwelijksverbond. Doch zijn

analyses van het lichamelijk-seksuele verschil tussen man en vrouw brengen hem tot

een negatieve beoordeling van de homoseksuele beleving en tot een radicale afwijzing

van haar maatschappelijke inbedding. In het derde deel wordt enerzijds Lacroixs

negatieve benadering van homo’s aan een kritiek onderworpen, maar anderzijds worden

een aantal elementen van zijn methode toegepast op de homoseksuele beleving. Vanuit

een beschrijving van de seksuele gebaren van de mannelijke homo, blijkt dat die de

betekenis hebben van een ‘contactiliteit’ (samen-voelen), dat op zich nog geen morele

betekenis heeft. Dat samen-voelen moet echter doorgroeien naar een liefdevolle

zelfgave, de uitdrukking van een morele ingesteldheid. Voor de gelovige wordt die

laatste bevrucht door de openbaring: God schenkt zichzelf als liefde weg aan de mens in

het leven van de Drie-eenheid, en roept de mens op die liefde verder te schenken en te

beleven. Er is slechts sprake van homoseksuele liefde als het samen-voelen steeds meer

van die goddelijke liefde wordt doordrongen.

Op de vraag of homoseksuele beleving en christelijk gelovig leven kunnen

samengaan, antwoordt het proefschrift dat de homoseksuele beleving een positieve

mogelijkheid is om de uitstromende liefde van de drie-enige God, die de mens in het

leven wenst en roept, verder gestalte te geven in liefdevolle seksuele relaties en aldus in