Publicaties

Het Interfacultair Centrum voor Agrarische Geschiedenis geeft de reeks ICAG-studies uit.
Tot op heden verschenen volgende titels:

Segers, Yves. Economische groei en levensstandaard. Particuliere consumptie en voedselverbruik in België, 1800-1913. Universitaire Pers. Leuven, 2003, 631 p.

België ontpopt zich in de loop van de negentiende eeuw tot een industriële en economische grootmacht. Fundamentele verschuivingen op sociaal en economisch vlak zetten zich door, ingegeven door de start van een moderne economische groei. Maar welke impact heeft dit economisch succesverhaal op de levensstandaard van de bevolking?

In dit boek wordt de evolutie van de levensstandaard onderzocht aan de hand van twee indicatoren: de particuliere consumptie en het voedselverbruik. Het bestedingspatroon en -gedrag van de (gemiddelde) Belg wordt in kaart gebracht en geanalyseerd. Het onderzoek toont aan dat de bestedingen tijdens de negentiende eeuw gevoelig groeien, parallel met de economische conjunctuur. De relatieve uitgaven voor voedsel en andere levensnoodzakelijke producten dalen, waardoor er ruimte ontstaat voor meer luxueuze producten en diensten. De omvang en de kwaliteit van het voedselpakket neemt eveneens toe. Vooral aan het einde van de negentiende eeuw wordt het monotone karakter ervan doorbroken. Producten van dierlijke origine vervangen meer en meer de plantaardige levensmiddelen. Ook industriearbeiders en landbouwers profiteren van de economische groei, zij het niet altijd in gelijke mate. Met deze conclusies is een gematigd positieve houding in het Standard of Living Debate gewettigd.

Deze studie reikt tevens een verklaringsmodel aan voor de groei van de bestedingen tijdens de negentiende eeuw. De invloed van prijzen, lonen, de fiscale overheidspolitiek en de modernisering van de distributie en reclamesector wordt uitvoerig toegelicht. De dataset in bijlage werpt een gedetailleerde blik op de (voedsel)consumptie in België en vormt een unieke basisbron voor verder onderzoek.

Woestenborghs, Bert. Hermans, Roeland en Segers, Yves. In het spoor van Demeter. Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen K.U.Leuven, 1878-2003. Universitaire Pers Leuven. Leuven, 2005, 204 p.

In het spoor van Demeter brengt in de eerste plaats de geschiedenis van de Leuvense Landbouwfaculteit als onderwijs- en onderzoeksinstelling, gekaderd in de sociale, maatschappelijke en economische context van de voorbije twee eeuwen. Diverse thema's komen daarbij aan bod: de financiële en organisatorische uitbouw, doelstellingen en missie van de instelling, de perikelen inzake infrastructuur, de evolutie van de studentenaantallen, de gevolgde onderwijsstrategie, etc. De rode draad doorheen het verhaal is de verbreding en verdieping van het onderzoeksdomein. Was dat tot diep in de twintigste eeuw sterk gerelateerd aan de klassieke landbouwactiviteiten, dan is de focus van het onderzoekspersoneel van de faculteit vandaag zeer divers en uiteenlopend. De landbouwingenieur is een bio-ingenieur geworden. Ook de spanningen tussen fundamenteel en praktijkgericht onderzoek, tussen een algemeen vormende en een specialistische opleiding duiken steeds weer op in de 125 jaar geschiedenis.

Dit boek is een nieuwe bijdrage aan het landbouwhistorisch onderzoek in België. Door de specifieke aandacht voor landbouwonderwijs en -wetenschap sluit dit boek aan bij enkele recente internationale onderzoeksinspanningen en -resultaten en vult tegelijk een lacune in het Belgisch historisch onderzoek over de landbouw.

Matthys, Christa en Lefebvre, Wim. Gids van landbouwarchieven in België 1795-2000. Universitaire Pers Leuven. Leuven, 2006, 384 p.

De Belgische landbouw onderging de voorbije twee eeuwen grondige transformaties. Hiervan blijven in verschillende archieven sporen bewaard. Toch komen in de agrarische geschiedschrijving slechts een beperkt aantal onderwerpen aan bod. Eén van de redenen hiervoor is de geringe kennis omtrent het bestaan en de inhoud van landbouwarchieven in België

Deze gids is een wegwijzer in het Belgische archieflandschap voor al wie interesse heeft in de landbouwgeschiedenis van België en Belgisch-Congo. Hij beschrijft systematisch een brede waaier aan openbare en private instellingen en organisaties die dienst doen als archiefbewaarplaats en voorziet in de nodige contactgegevens. Per bewaarplaats geeft de gids een kritisch overzicht van de landbouwgerelateerde bestanden. Toegangen en eventuele literatuur worden steeds geciteerd. Een uitgebreide index maakt thematisch zoeken mogelijk. Hoewel agrarische archieven centraal staan, kan deze gids ook zijn nut bewijzen voor wie zich bezighoudt met lokale of koloniale geschiedenis, geschiedenis van het wetenschappelijk onderzoek, van de Wereldoorlogen, enz.

Van Dijck, Maarten. De wetenschap van de wetgever. De klassieke politieke economie en het Belgische landbouwbeleid 1830-1884. Universitaire Pers Leuven. Leuven, 2008, 487 p.

Ideas of economists and political philosophers are more powerful than is commonly understood. Met deze uitspraak ging de befaamde economist John Maynard Keynes in 1936 in tegen de diepgewortelde overtuiging dat belangen van economische aard allesbepalend zijn in de vorming van overheidsbeleid. In De wetenschap van de wetgever toetst Maarten Van Dijck deze uitspraak aan het Belgische landbouwbeleid tussen 1830 en 1884. Kon de economische wetenschap zich als richtsnoer voor het beleid opdringen tegen allerhande economische belangen in? De landbouwpolitiek vormt een interessante casus omdat de economisten de intrekking van de protectionistische graanwetten als een eerste graadmeter voor hun succes beschouwden. Het landbouwbeleid stond bovendien volop in de aandacht door de opeenvolgende ernstige voedselcrisissen in het midden van de negentiende eeuw.

De ideeën van economisten en hun inspanningen om die te verspreiden worden in dit boek geconfronteerd met de politieke besluitvorming over het landbouwbeleid. Het Parlement debatteerde vaak wekenlang over de zin en onzin van staatsinterventie en vrijhandel. Vooral de discussies tussen de voor- en tegenstanders van vrijhandel laaiden hoog op. Uiteindelijk bleken regering en Parlement steeds minder geneigd om in te gaan op de verzuchtingen van de bevoking om op te treden tegen onrechtvaardige voedselprijzen. De vervanging van een moreel-economisch door een liberaal-economisch referentiekader was daarmee de meest tastbare uiting van de invloed van de economische wetenschap op de politieke besluitvorming in het midden van de negentiende eeuw.

Je kan deze uitgaven bestellen via www.cagnet.be