Eerste doctoraat in de kunsten in Vlaanderen voltooid

Een fotograaf die de tijd niet bevriest

Op vrijdag 29 september 2006 verdedigt fotograaf Maarten Vanvolsem aan de K.U.Leuven als eerste in Vlaanderen een doctoraat in de kunsten. Voor het behalen van zijn doctorstitel wordt Vanvolsem niet enkel beoordeeld op zijn academisch proefschrift, maar ook op zijn artistieke prestaties als fotograaf. De tentoonstelling van zijn foto’s in het STUK in Leuven, die aansluitend op de doctoraatsverdediging opent, maakt deel uit van zijn doctoraat.

Vanvolsem toont in zijn foto’s en zijn proefschrift aan dat er méér is dan alleen de snapshotfotografie die in één beeld één tijdsmoment bevriest. Met zelfgebouwde fotocamera’s, die hij zal demonstreren op zijn doctoraatsverdediging, en gebruik makend van de oude fotografische strip- of spleettechniek, toont één foto een object doorheen de tijd. De belichting van de film gebeurt via een smalle spleet in het fototoestel. Doordat de film blijft doordraaien en Vanvolsem tijdens de duur van de opname zijn camera beweegt, kan hij in één beeld een tijdsverloop weergeven. Zo creëert hij bijvoorbeeld een foto waarin een object verschillende keren terugkomt, maar telkens gezien vanuit een verschillende invalshoek en op een verschillend tijdstip. Net als Chinese rolschilderijen lees je als het ware zijn foto’s. Net als muziek geven ze een ervaring van tijd weer.

Vanvolsem beschrijft in zijn proefschrift dat er al van bij het begin van de fotografie pogingen waren om de relatie tussen tijd en beeld anders te benaderen dan in de snapshotfotografie. De strip- of spleettechniek werd al vanaf 1843 gebruikt voor het maken van panoramafoto’s en later onder meer in de luchtfotografie en de fotofinish. De revolutionaire artistieke mogelijkheden zijn echter weinig verkend en op een paar technische beschrijvingen na, is er niets over te vinden in de kunstwetenschappelijke literatuur. Vanvolsems proefschrift is de eerste uitgebreide academische studie naar de strip- of spleettechniek. Hij brengt de historiek en de artistieke en wetenschappelijke realisaties tot nu toe in kaart. Hij verklaart de alleenheerschappij van het snapshot door het economische succes van de Kodak en onze beeldtraditie van het centraal perspectief. In het laatste luik van zijn onderzoek brengt hij voor het eerst een kunstwetenschappelijk betoog over de tijdsdimensie van het medium fotografie.

Maarten Vanvolsem is de eerste in een hopelijk lange rij kunstenaars die met dit nieuwe type doctoraat de brug slaat tussen de kunstpraktijk en wetenschappelijk onderzoek. De creatie van het doctoraat in de kunsten vloeide in 2004 voort uit de academisering van het hoger kunstonderwijs. Binnen de Associatie K.U.Leuven werd voor het opstarten en ondersteunen van doctoraten in de kunsten het Instituut voor Onderzoek in de Kunsten (IvOK) opgericht. Het IvOK bundelt de krachten van de kunstdepartementen van de Hogeschool Sint-Lukas Brussel, de Hogeschool voor Wetenschap & Kunst en de Katholieke Hogeschool Limburg met de relevante onderzoeksgroepen binnen de K.U.Leuven.

Wij nodigen u van harte uit op de openbare verdediging van het doctoraat “The experience of time in still photographic images” van Maarten Vanvolsem op vrijdag 29 september 2006 om 16 uur in het STUK (Auditorium Arenberginstituut), Naamsestraat 96 in Leuven. Om 19 uur bent u van harte welkom op de opening van zijn tentoonstelling in de Expozaal van het STUK.

Meer informatie: