Tussentijdse toetsen als concrete begeleidingsmaatregel voor studenten in eerste kandidatuur

Vooraf

Voorstel

Implementatieprocedure

Voorbereidende maatregelen

De invoering van het semesterexamensysteem heeft onder meer tot gevolg dat de thans bestaande proefexamens niet langer meer kunnen worden georganiseerd. Er dient evenwel over te worden gewaakt dat eerste kandidatuurstudenten voldoende kansen krijgen om zich op hun eerste examens aan de universiteit voor te bereiden.

Dit voorstel vormt een meer technische uitwerking van het voorstel van de Onderwijsraad om ter vervanging van proefexamens voldoende plaats in te ruimen voor tussentijdse toetsen in de eerste kandidatuur. Op de Onderwijsraad van 19 oktober 2000 werden de krachtlijnen van onderhavig voorstel besproken en onderschreven.

In het voorstel wordt achtereenvolgens een concreet voorstel besproken, een implementatieprocedure uitgetekend en worden enkele voorbereidende maatregelen opgesomd.

Vanaf het academiejaar 2002-2003 wordt voor elk opleidingsonderdeel dat aan eerste kandidatuurstudenten wordt aangeboden de verplichting opgelegd ook een tussentijdse toets aan te bieden. Deze verplichting geldt zowel voor opleidingsonderdelen die in het eerste als voor opleidingsonderdelen die in het tweede semester worden georganiseerd.

Onder een tussentijdse toets wordt een geheel van vragen verstaan die representatief zijn voor de leerstof van het betreffende opleidingsonderdeel (zoals gepreciseerd in de geldende syllabus) en een bespreking van verschillende mogelijke antwoorden van studenten (terugkoppeling). Bedoeling is dat studenten op basis van de tussentijdse toets hun eigen vordering in de leerstof kunnen vaststellen en aanwijzingen krijgen over de adequaatheid van hun studieaanpak.

De vragen in tussentijdse toetsen kunnen uiteenlopend van vorm zijn (essay-vragen, invulvragen, meerkeuzevragen, ..). In elk geval is de vorm gelijkaardig aan de vorm van de vragen in het examen.

Minimaal houdt een tussentijdse toets in dat studenten op het einde van een les een reeks vragen meekrijgen en dat mogelijke antwoorden op deze vragen tijdens een volgende les worden becommentarieerd.

De terugkoppeling naar de studenten bestaat minimaal uit een sleutel om de antwoorden te scoren en een bespreking (zowel inhoudelijk als naar studie-aanpak) van veel gemaakte fouten.

Bij voorkeur wordt de tussentijdse toets via het web aangeboden zodat de student zelf kan bepalen wanneer deze toets wordt ingevuld en de terugkoppeling wordt geraadpleegd. De docent kan dan zelf vastleggen welke delen van de toets op welk moment bereikbaar worden voor de studenten (bijv. in oktober alleen de vragen over hoofdstuk 1, in november de vragen over hoofdstuk 1 en 2 enz.). Er dient over te worden gewaakt dat de docenten voldoende informatie krijgen over het gebruik van deze toetsen en van veel voorkomende fouten zodat een continue optimalisering van de toetsen mogelijk wordt.

De tussentijdse toetsen worden ontwikkeld onder supervisie van de POC-voorzitter. Eveneens in overleg met de POC-voorzitter worden de modaliteiten bepaald waaronder de toets of delen van de toets ter beschikking van de studenten worden gesteld. Deze modaliteiten worden bij de aanvang van elk semester voor elk opleidingsonderdeel aan de studenten kenbaar gemaakt.

Het oplossen van de toetsen is de verantwoordelijkheid van de studenten. Tussentijdse toetsen zijn een dienst aan de studenten maar geen verplichting voor de studenten.

De voorbereiding en aanbieden van de tussentijdse toetsen houden de volgende stappen in:

Stap 1: vraag van POC-voorzitter aan alle betrokken titularissen om een eerste versie van tussentijdse toets (incl. feedback en voorgestelde modaliteiten) in te dienen
(opleidingsonderdelen eerste semester: maart-april;
opleidingsonderdelen tweede semester: juli-augustus)

Stap 2: inhoudelijke bespreking van de toets op POC of minimaal tussen POC-voorzitter en titularis. Centraal aandachtspunt is de overeenstemming van de toetsvragen met de specificaties in de syllabus. Deze bespreking kan een revisie tot gevolg hebben.
(opleidingsonderdelen eerste semester: maart-april;
opleidingsonderdelen tweede semester: juli-augustus)

Stap 3: mogelijkheid tot bespreking van (desgevallend inhoudelijk gereviseerde) versie met DUO-medewerker. Tijdens deze bespreking wordt voornamelijk aandacht besteed aan de representativiteit van de vragen voor de behandelde leerstof en de doelen, de feedback (incl. adviezen inzake studie-aanpak) en de relatie tussen de vragen en het eindexamen.
(opleidingsonderdelen eerste semester: mei-juni;
opleidingsonderdelen tweede semester: september-oktober)

Stap 4: Finalisering van tussentijdse toets en concrete omschrijving van de gebruiksmodaliteiten voor de studenten
(opleidingsonderdelen eerste semester: juni-juli;
opleidingsonderdelen tweede semester: oktober-november).

Indien wordt geopteerd voor een plaatsing van de tussentijdse toets op het web dan gelden nog volgende stappen:

• Stap 5a: Doorgeven van finale toets en van administratieve gegevens (voor welke studenten, …) door POC-voorzitter aan centrale (ICTO) of facultaire ondersteuningsdienst (opleidingsonderdelen eerste semester: juli-augustus;
  opleidingsonderdelen tweede semester: november-december);
• Stap 5b: Plaatsen van tussentijdse toets op web door ICTO-medewerkers of medewerkers van facultaire ondersteuningsdienst)
  (opleidingsonderdelen eerste semester: juli-augustus;
  opleidingsonderdelen tweede semester: november-december)
• Stap 5c: Controle door titularis
  (opleidingsonderdelen eerste semester: september;
  opleidingsonderdelen tweede semester: januari)

Kenbaar maken van modaliteiten aan studenten en openstellen van tussentijdse toets (regeling specifiek voor elk opleidingsonderdeel).

Op POC-niveau

Zoals reeds gesteld in de richtlijnen voor de POC-voorzitters omtrent de invoering van de semesterexamens, wordt reeds in het academiejaar 2001-2002 verwacht dat voor zoveel mogelijk opleidingsonderdelen in een eerste kandidatuur tussentijdse toetsen worden aangeboden. Dit impliceert dat reeds in 2001 voor zoveel mogelijk vakken de hierboven vermelde procedure wordt opgestart.

De POC-voorzitters kunnen de hen ter beschikking gestelde middelen (zie afzonderlijk voorstel) gebruiken om deze operatie vlot te laten verlopen.

Op centraal niveau

De voorbereiding op centraal niveau betreft de organisatie van de ondersteuning vanuit DUO en de voorbereiding van het plaatsen van de tussentijdse toetsen op het web.

Wat de ondersteuning vanuit DUO betreft dient er voornamelijk over te worden gewaakt dat het volledige personeelsbestand operationeel is (cf. afzonderlijke aanvraag voor twee praktijkassistenten).

Voor het plaatsen van de tussentijdse toetsen op het web zijn volgende voorbereidende acties noodzakelijk

Vraag tot advies aan ICTS-raad omtrent haalbaarheid (voldoende bereikbaarheid van computers met internetaansluiting, aspecten van beveiliging).

Beslissing¹ omtrent te hanteren toetsplatform².

Vervollediging van de bestaffing van de ICTO-groep (invulling van nog openstaand mandaat).

Voetnoten

Deze beslissing maakt deel uit van de keuze van het leerplatform waarvoor thans door een werkgroep van de ICTO-adviesgroep een advies wordt voorbereid. De huidige vraag vereist evenwel een versnelling van de besluitvorming en eventueel het oprichten van een specifieke werkgroep waarvan zeker de volgende personen deel uitmaken: vertegenwoordiger van TOETS-project, vertegenwoordiger van OOI-project over tussentijdse toetsen, informatiearchitect, vertegenwoordiger van ICTO-groep, vertegenwoordiger van werkgroep leerplatformen van ICTO-adviesgroep

Een eerste rondvraag wijst uit dat op dit moment QM perception in aanmerking komt: http://www.questionmark.com/home.htm. Belangrijke criteria bij de keuze zijn gebruikersvriendelijkheid bij opmaken van vragen, ter beschikking stellen van toets en bij beantwoorden (bijv. kunnen afdrukken van toets en van feedback op eenvoudige manier, niet elke vraag apart); de mogelijke inpassing van het systeem in SAP; de variatie in de vraag- en antwoordmogelijkheden