Zorg om kwaliteit
Kwaliteitszorg als een cyclisch proces
De KU Leuven draagt de kwaliteit van haar opleidingen hoog in het vaandel. Aandacht voor de kwaliteit van het onderwijs krijgt gestalte in verscheidene fasen, die kunnen voorgesteld worden in een cyclisch proces.
Onderwijsvisie (PLAN)
Alles begint bij het uittekenen van een onderwijsvisie. Wat beoogt men met het onderwijs, waar wil men naartoe? De visie op onderwijs is ingebed in de globale strategie die de KU Leuven reeds langer voor haar onderwijs uitzet en waarbij aandacht aan het uitwerken van kwaliteitsvol onderwijs centraal staat. Meer bepaald is de visie van de KU Leuven op de (doelstellingen van) haar onderwijs neergeschreven in verscheidene basisdocumenten:
- In de Opdrachtverklaring omschrijft de KU Leuven haar profiel en haar kernopdrachten.
- De opdrachtverklaring is geconcretiseerd in een globale Visietekst, waarin de kernopdrachten van de universiteit – onderzoek, onderwijs en maatschappelijke dienstverlening – verder worden gedefinieerd.
- Een doelgerichte beleidsvisie is uitgetekend in het Globaal beleidsplan.
- In de tekst Visie op Onderwijs en Leren (2009) legt de KU Leuven – aansluitend bij de opdrachtverklaring en de globale visie – eigen accenten. Deze visietekst bouwt voort op Begeleide zelfstudie (1999), in een geactualiseerd kader.
- Het Onderwijsbeleidsplan (2006) definieert vanuit de visie op onderwijs strategische onderwijsdoelstellingen en stelt op basis daarvan verscheidene instellingsbrede actieprogramma's voor.
Het beleid van de faculteiten kadert binnen het beleid dat de universiteit als geheel opstelt. Elke faculteit heeft het onderwijsconcept vertaald in een onderwijskundig referentiekader in functie van de opleidingen die ze aanbiedt. Het vormt de rode draad bij het samenstellen van het curriculum: het geeft richting aan curriculumontwikkeling en vormt de basis voor een inhoudelijk, onderwijskundig en organisatorisch coherent curriculum.
Op het niveau van opleidingsonderdelen vindt het onderwijsconcept haar concrete vertaling in de syllabus van het opleidingsonderdeel.
Implementatie van het onderwijs (DO)
Eens uitgemaakt is wat men met onderwijs wil bereiken en hoe men dat gaat doen, begint het eigenlijke werk: de implementatie van het onderwijs. Docenten zetten er zich dagelijks voor in en studenten ondervinden het aan den lijve.
De KU Leuven stimuleert de docenten en opleidingen om hun onderwijs te vernieuwen door ondersteuning aan te bieden en financiering te voorzien voor projecten. Onderwijsinnovatie is aan de KU Leuven geen doel op zich. De student staat centraal. We willen dat elke vernieuwing van het onderwijs een verbetering beoogt van het leerproces van de student. Op die manier draagt onderwijsinnovatie bij tot de kwaliteit van het onderwijs. Ook hierbij geldt de onderwijsvisie als richtinggevend concept.
Dankzij een ruim aanbod aan gespecialiseerde onderwijskundige vorming kunnen docenten, assistenten en onderwijsondersteuners zich verder professionaliseren om het onderwijs optimaliseren.
Evaluatie (CHECK)
Door het onderwijs geregeld te evalueren, wordt in het kader van de interne evaluaties nagegaan of de ambities ook daadwerkelijk worden waargemaakt. Zowel de curricula als geheel, als de opleidingsonderdelen afzonderlijk maken het voorwerp uit van evaluaties.
In het kader van de online studentenbevraging over het onderwijs worden studenten om de 2 jaar bevraagd over de kwaliteit van het onderwijs dat de docenten verzorgen. Deze evaluaties hebben tot doel onderwijskwaliteit aantoonbaar te maken zodat enerzijds goede praktijk bekend, erkend en beloond kan worden, en anderzijds mogelijke knelpunten geremedieerd kunnen worden. Bovendien spelen de gecontextualiseerde evaluatieresultaten een rol in het personeelsdossier van de docenten. Daarnaast wordt aan de hand van studietijdmetingen op niveau van de opleiding regelmatig nagegaan of de bestede studietijd in overeenstemming is met de begrote studietijd.
Alle opleidingen aan de KU Leuven worden om de acht jaar grondig geëvalueerd. Deze periodieke interne curriculumevaluatie vormt het scharnierpunt tussen de interne kwaliteitszorg enerzijds en de externe kwaliteitsbewaking anderzijds, bestaande uit een stelsel van visitatie en accreditatie.
De visitaties worden gecoördineerd door de Vlaamse Interuniversitaire Raad (VLIR). Elke opleiding wordt "gevisiteerd" door een commissie van onafhankelijke en gezaghebbende peers, die haar bevindingen publiceert in een openbaar rapport. Dit visitatierapport dient de buitenwereld objectief te informeren over de kwaliteit van de gevisiteerde opleidingen, constructieve handvatten te bieden voor de kwaliteitsverbetering binnen de opleidingen en als zodanig de inhoudelijke basis te vormen voor het toekennen van formele accreditaties.
Accreditatie maakt sinds het Bolognaproces deel uit van het kwaliteitszorgstelsel in het hoger onderwijs in Vlaanderen. Daartoe hebben Vlaanderen en Nederland gezamenlijk de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) opgericht, die belast wordt met de accreditatie van alle bestaande bachelor- en masteropleidingen in de Vlaamse Gemeenschap en in Nederland. Accreditatie is een keurmerk dat noodzakelijk is voor de opname van een bachelor- of masteropleiding in het Hogeronderwijsregister (HOR). Op grond van deze opname kan een erkende bachelor- of mastergraad verleend worden aan studenten die met succes de opleiding voltooien.
Opvolging (ACT)
Eens geweten is waar de sterke punten van het onderwijs zitten en op welke punten er verandering of verbetering nodig is, kan de opvolging van de onderwijsevaluaties beginnen. Eén jaar na de publicatie van het visitatierapport vindt het opvolgingsmoment plaats. Tussen twee curriculumevaluaties en visitaties wordt het balansmoment ingebouwd.
Daarnaast zijn er in deze fase velerlei initiatieven mogelijk met of zonder ondersteuning van facultaire en centrale diensten.
Recente beleidsthema's
Beleid rond plagiaat
De KU Leuven wil het fenomeen plagiaat sterker onder de aandacht brengen. Met een studiedag op initiatief van de Onderwijsraad en de vicerector Onderwijsbeleid is de start gegeven van een sensibiliseringscampagne rond plagiaat.
Toetsbeleid
Aandacht voor de kwaliteit van de manier waarop studenten worden geëvalueerd, maakt reeds langer deel uit van het intern kwaliteitszorgsysteem van de KU Leuven. Recent heeft de KU Leuven de stap gezet om een integraal toetsbeleid te ontwikkelen. Dit betekent dat verschillende maatregelen en voorzieningen gebundeld worden om de kwaliteit van toetsen en evalueren te bewaken en te bevorderen. De principes zijn uitgeschreven in de Principenota Toetsbeleid (nov. 2009).
