Kennis maken met de KU Leuven
Een universiteit gaat over vrij en belangeloos zoeken naar waarheid. Niet meer, niet minder. Haar andere doelstellingen zijn daarvan afgeleide concretiseringen, met name het bekende trio: wetenschappelijk onderzoek, dat zoekt naar waarheid; onderzoeksgebaseerd onderwijs, dat opleidt en vormt tot waarheid; en wetenschapsgebaseerde maatschappelijke dienstverlening, die helpt in waarheid.
Eigenlijk zijn deze doelstellingen zo disparaat dat ze haast onmogelijk samen te realiseren lijken: onderdak bieden aan de opvolgers van Aristoteles en Newton, een 18-jarige een proefbuisje leren gebruiken, en een opinie geven over een actuele kwestie hebben intrinsiek zo weinig met elkaar te maken dat ze een onderliggend, unificerend principe nodig hebben, en dàt is juist te vinden in het vrije en belangeloze waarheidsstreven. Het is ook dit principe dat de universiteiten fundamenteel onderscheidt van andere actoren in de wetenschappelijke wereld, die een verschillende finaliteit hebben. Wanneer aan dit essentiële maar kwetsbare principe getornd wordt, door onszelf of door de buitenwereld, wordt onze ziel ziek. Omgekeerd: een universiteit die gedreven naar waarheid blijft zoeken, en een samenleving die dit enthousiast mogelijk durft maken, garanderen samen de best mogelijke toekomst, voor zichzelf en voor elkaar.
Uiteraard moet een dergelijk fundamenteel principe geoperationaliseerd worden. Dat doen we, onder meer door de optimale omstandigheden uit te bouwen voor groot- en kleinschalig onderzoek, door onderwijs van zo hoog mogelijke kwaliteit aan te bieden, gericht op zelfstandigheid en het bevorderen van de leerattitude, en door ons te manifesteren in de vele geledingen van de samenleving waar plaats is voor wetenschappelijke inbreng. We streven bij dit alles naar een duidelijk profiel, waarin onze katholieke aard nooit verloochend wordt, maar waarin ook ruimte blijft voor levensbeschouwelijke openheid.
We maken het onszelf niet gemakkelijk. Waarheid en wetenschap gedijen immers slechts waar energieke inzet, speelse creativiteit, een doorleefd waardenbesef en een professionele omkadering hand in hand gaan. Dat gebeurt niet vanzelf, en evenmin door onszelf alleen. Werken is samenwerken, niet samenwerken is tijdverlies. We zijn daarom organisch verbonden met een aantal partners, bijvoorbeeld met de meer zelfstandig opererende maar onlosmakelijk van de KU Leuven deel uitmakende entiteiten als de Kortrijkse campus, UZ Leuven of KU Leuven Research & Development. We werken nauw samen met de stad Leuven en de provincie Vlaams-Brabant, evengoed als met de Vlaamse en nationale overheden of met onze geestverwant in Louvain-la-Neuve, de UCL. We hebben een sturende en stuwende rol in het veelbelovende samenwerkingsverband dat de Associatie KU Leuven is. We onderhouden een blijvende band van vriendschap en wederzijds engagement met onze duizenden alumni. We zijn voortdurend op zoek naar internationale partners, met wie we onderzoekers of studenten uitwisselen, of die met ons de krachten bundelen in wetenschappelijke samenwerkingsverbanden. Leru en de Coïmbra-groep zijn slechts twee van de belangrijke internationale universitaire organisaties waarin de KU Leuven zeer actief participeert.
Dit alles realiseren we in een hechte gemeenschap van mensen, waarin alle ruimte is voor diversiteit en uitgesproken eigenheid, tot en met het verantwoord tegendraadse, maar niet voor verkillende kliekjes of contraproductieve ‘baronieën’. Duidelijkheid in het beleid moet daartoe bijdragen. Dat beleid moet niet bepalen wat een onderzoeker onderzoekt of wat een docent doceert. Het moet er wel voor zorgen dat de randvoorwaarden gecreëerd worden om onderzoek en onderwijs zo optimaal mogelijk te laten plaatsvinden. De output van de in grote organisaties onvermijdelijke administratieve diensten - met het accent op diénst - moet daartoe minstens de toets van zinvolheid en gezond verstand kunnen doorstaan. Een diversiteitsbeleid dat elk talent tot bloei laat komen, en een personeelsbeleid dat resulteert in een voelbaar groeiende tevredenheid, onder meer door werk- en privéleven vlot combineerbaar te maken, zijn daarbij onmisbaar.
Het zal stilaan wel duidelijk zijn: de KU Leuven is een zeer complex geheel, met zeer veelzijdige ambities. Op deze website kunt u zich daarvan een beeld vormen. Ik wens u bij die verkenning vooral een verwonderde blik toe.
Prof. Mark Waer
Rector KU Leuven
