
Driemaandelijks tijdschrift voor theologie en pastoraal
Zoeken naar artikels.
Dit juninummer van Collationes is een themanummer over het Credo, de geloofsbelijdenis in het leven van de Kerk.
Artikels:
- In Memoriam Gert Poelman, redactielid Collationes ()
- Credo. Over de functie en context van de geloofsbelijdenissen in de Kerk (Hans Tercic)
Hans Tercic opent de reeks bijdragen met een artikel over de functie en context van de geloofsbelijdenissen in de Kerk. Hij begint met te stellen dat de belijdenis als genre niet specifiek christelijk is, maar algemeen menselijk. Verder wijst hij op het Bijbels kader van de belijdenis, die gericht staat op God die zichzelf openbaart in sprekende handelingen. Ten slotte onderlijnt hij de verschillende types van christelijke geloofsbelijdenissen: de fundamentele belijdenis is de doopbelijdenis, die een rol speelt in de voorbereiding op het doopsel (catechumenaat), het sacrament van het doopsel zelf, en in de hernieuwing van de doopbeloften van de verzamelde gemeenschap.
- De geloofsbelijdenis: een situering (Stijn Van den Bossche)
Stijn Van den Bossche wil de sympathie van de lezer voor de geloofsbelijdenis winnen door deze te plaatsen in haar kerkelijke biotoop. Hij beklemtoont het Bijbelse karakter van de christelijke geloofsbelijdenissen. Hij schetst een beeld van de historische ontwikkeling ervan. En hij situeert de geloofsbelijdenis in ons geloofsleven.
- Het credo zingen in de mis. Enige beschouwingen op het grensvlak van liturgietheologie en muziekgeschiedenis (Joris Geldhof)
Joris Geldhof wijdt in zijn bijdrage “Het Credo zingen in de mis” aandacht aan de merkwaardige vaststelling dat enerzijds de gelovige gemeenschap op vandaag nog nauwelijks in staat is het Credo te zingen tijdens de mis, terwijl anderzijds de muziekgeschiedenis in West-Europa gedurende vijf eeuwen een ongebreidelde rijkdom van credo-toonzettingen laat zien. Vanuit die spanning tussen beide constateringen reflecteert hij over het belang van het zingen van het credo, en daarbij aansluitend over de inhoud van het credo en de eigen aard van de liturgie.
- De H. Drie-eenheid straalt uit naar Kerk en leven. Hedendaagse herlezing van de leer van de kerkvaders over de H. Drie-eenheid naar maatschappij, kerk en leven toe in de westerse theologie (Gert Poelman)
De bijdrage van onze overleden collega, Gert Poelman, sluit daar goed bij aan. Hij gaat in op een kerngegeven van het Credo, namelijk het mysterie van de Heilige Drie-eenheid. Vaak wordt dit mysterie ervaren als iets abstracts, dat weinig invloed heeft op ons dagdagelijkse leven. In tegenstelling hiermee wijst de auteur op de grondintuïtie van de kerkvaders, dat de leer van de Drie-eenheid geen loutere speculatie van enkele intellectuelen is, maar dat die ontsproot uit het leven en bidden van de kerk, uit de ervaring van christenen. Of zoals kardinaal Danneels het ooit formuleerde: “Het verandert heel wat een God te hebben die Vader, Zoon en Geest is. Zeker in ons hart, maar ook daarbuiten, in gezin, Kerk en maatschappij (…) De hele wereld vindt dus zijn blauwdruk in de Drie-eenheid”. In zijn bijdrage wil Gert Poelman die stelling verduidelijken vanuit de recente westerse theologie: geloven in de Drie-ene God is wel degelijk relevant voor de gelovige, maar ook voor de kerk en de hele wereld.
- Een geschenk van Gods genade. De initiatie van volwassenen als model voor de catechese (Reimund Bieringer)
In 1972 promulgeerde paus Paulus VI de “Orde van dienst voor de viering van de initiatiesacramenten voor volwassenen”. Volgens Reimund Bieringer biedt deze ritus niet alleen een structuur aan voor de initiatie van volwassenen die vragen om gedoopt te worden, maar stelt hij ook een kader ter beschikking voor de vernieuwing van de catechese in het algemeen en zelfs van het gehele kerkelijke leven. De structuur die deze ritus biedt, de uitdagingen die hij bevat, zijn uitstekend geschikt om een aantal problemen op te lossen die het kerkelijke leven bemoeilijken. In zijn bijdrage wil Prof. Bieringer aantonen hoe de initiatie van volwassenen kan bijdragen tot missionair kerk-zijn vandaag. In een eerste deel stelt hij het model van de volwasseneninitiatie kort voor en in een tweede deel toont hij aan hoe dit model kan bijdragen tot missionair kerk-worden.
- De dood, een Pascha (Paul Declerck)
De bijdrage van Paul Declerck is de neerslag van een voordracht die de auteur gehouden heeft voor de leden van de groep Universa Laus tijdens hun ontmoeting in de abdij van Drongen. Hij neemt de antropologische vragen rond de dood in beschouwing en het belang van rituelen die in dergelijke omstandigheden in alle culturen worden gehouden. Hij overloopt vervolgens de culturele ontwikkelingen in dit domein, zoals het verbergen van de dood en zijn privatisering, het groeiende belang van “diensten” die bij die gelegenheid worden aangeboden, evenals het toenemen van de crematie. Hij stelt een theologie van de begrafenis voor als de voltooiing van de roeping van het doopsel en de toespitsing van de christelijke hoop. Hij besluit met het stellen van een aantal pastorale vragen, onder meer die welke geformuleerd worden door het team van leken dat in sommige parochies de uitvaartdienst verzorgt.
Collationes
Driemaandelijks tijdschrift voor theologie en pastoraal
Hoofdredacteur: Adelbert Denaux - Adelbert.Denaux@theo.kuleuven.be
Secretaris: Pierre Trouillez
Administratief beheerder: Hans Vandenholen (Groot Seminarie, Gent)
Redactieraad:
Roger Burggraeve (K.U.Leuven)
Peter De Mey (K.U.Leuven)
Anne Vandenhoeck (K.U.Leuven)
Stefaan Franco (Grootseminarie, Brugge)
Hendrik Hoet (Groot Seminarie, Antwerpen)
Gert Poelman (Groot Seminarie, Gent)
Didier Pollefeyt
Marc Steen (Groot Seminarie, Brugge)
Hans Tercic (Groot Seminarie, Hasselt)
Annemie Vanmol
Henk Witte (Tilburg NL)
Boeken ter recensie: Prof. A. Denaux Tiensestraat 112 3000 Leuven
€30 (€35 buitenland) op bankrekeningnummer KBC IBAN BE 83446001 5201 15 BIC KRED BEBB
Los nummer: €10
Studentenabbonementen: € 15 (uitsluitend door bemiddeling van het instituut waar zij ingeschreven zijn)
Proefnummer op aanvraag: Hans.Vandenholen@kerknet.be