Fragment uit "Over leven en dood"
Over de omgang met de dood in het westen
De volledige reportage over traditioneel en westers boeddhisme.
De dood is een mysterie dat in verschillende culturen op een
andere wijze benaderd wordt. In onze westerse samenleving is er een opmerkelijke
scheiding tussen leven en dood te bemerken. De dood wordt zoveel als mogelijk
verdrongen. De Leuvense professor Top deed in 1987 een onderzoek naar de
rituelen rond de dood en concludeerde dat onze houding ten opzichte van de
dood na de Tweede Wereldoorlog meer veranderd is dan de vorige eeuwen samen.
De dood maakt niet langer deel uit van het leven. Voor velen is de dood een
definitief einde en geen nieuw begin.
Ook de spirituele leider Sogyal Rinpoch
merkt hetzelfde op. Het
videofragment verwoordt exact hetzelfde als wat professor
Top in zijn onderzoek vaststelde. De westerse mens concentreert zich op het
leven hier en nu en probeert zo weinig mogelijk aan de dood te denken: hij
verdringt de dood uit angst.
Professor Top geeft enkele voorbeelden
van verdringing:
"Tot de jaren vijftig stierf men thuis. Ouders woonden bij hun kinderen in. De doden werden in huis opgebaard in de dodenkamer. Het huis werd 'getekend'. De rolluiken werden neergelaten en de klok werd stilgezet. Het processiekruis werd voor de deur geplaatst, zodat iedereen wist: hier is iemand gestorven. De aankondiging van de dood gebeurde van deur tot deur. De lijkbidder ging van huis tot huis en nodigde de dorpelingen uit op de gebedswake. Doodsbrieven waren enkel bestemd voor familieleden en kennissen die buiten het dorp woonden. Doodsprentjes hadden een dikke zwarte rand. Die funeraire symboliek wordt vandaag opvallend gemeden. Op moderne doodsprentjes staat een geknakt takje, een zilveren kruis, vaak ook gevallen bladeren. Het zijn symbolen die het leed moeten verbloemen."
Godsdiensten proberen de dood niet te verdringen. Ze proberen
een antwoord te vinden op de vraag waarom de mens moet lijden en sterven.
Elke cultuur,
elke godsdienst stelt zich de vraag wat er gebeurt als mensen sterven.
De
boeddhistische leider Sogyal Rinpoch stelt in het videofragment dat de vraag
naar de dood ook de vraag naar het leven is. Wie zich bewust is van de dood,
zal meer ethisch bewust kunnen leven.
In de christelijke traditie wordt gesproken over de 'memento mori': "gedenk
te sterven". Door aan de dood te denken, denk je aan het leven.
Verschillende godsdiensten
gaan verschillend om met levensvragen. In de studie in de godgeleerdheid en de godsdienstwetenschappen
bestudeer je in het
vak 'Inleiding wereldgodsdiensten' hoe verschillende godsdiensten
omgaan met het mysterie van leven en dood. Welke opvattingen, rituelen en
symbolen zijn gangbaar in de verschillende wereldgodsdiensten? Hoe zijn deze
religieuze tradities ontstaan? Welke stromingen houden onderling verband
met elkaar?
Door de bestudering van de verschillende wereldgodsdiensten leer
je inzicht verwerven in het complexe fenomeen religie.