Discussie over het godsdienstonderwijs

Heilige Vader

Ik heb u een meer uitgebreide versie laten bezorgen van de toespraak die ik hier en nu in een beknopte versie voor u zal houden. Het is een met pijn vervulde Belgische Kerk die vandaag voor u staat, na het schandaal dat het ontslag van een van haar bisschoppen heeft veroorzaakt. Een Kerk in pijn, maar tegelijk vastbesloten de problematiek in alle openheid aan te pakken. Daarvan levert het intense werk van de Commissie voor de behandeling van klachten wegens seksueel misbruik in een pastorale relatie het levende bewijs. Een Kerk bovendien die vastbesloten is nederig en moedig haar rol te blijven spelen in een sterk geseculariseerde samenleving waarin ze haar zending dient te vervullen.

De Kerk in ons land doet dat op verschillende vlakken. Eerst en vooral door een open en constructieve dialoog aan te gaan met de overheid, met de andere christelijke en religieuze gemeenschappen en met de burgerlijke samenleving. Ze doet dat vervolgens ook door een getuigenis van solidariteit met de (kans)armen in onze samenleving in deze economische crisistijd. En daarnaast door zich nog resoluter te laten informeren door de voortreffelijke en tot nu toe nog te weinig benutte expertise van onze katholieke universiteiten. Die vormen voor de Kerk geen bron van ethische problemen, maar integendeel, juist een buitengewone kans voor een wijs overleg met de mens- en exacte wetenschappen. Ten slotte wil de Kerk dat doen door een open en moedige relatie met de media.

Als het gaat om het interne leven van de Kerk, is onze eerste prioriteit de evangelisatie en de verdieping van het geloof. Daarvan getuigen de pastorale jaarthema’s, die de laatste jaren zijn gewijd aan de eerste geloofsverkondiging, de groei van het geloof, Gods woord, het Credo, en straks aan de sacramenten; eerst de initiatiesacramenten en daarna de overige. Daarbij komt de klemtoon in het bijzonder te liggen op de permanente catechese van volwassenen en op het catechumenaat.

In een land waar het leeuwendeel van de leerlingen school loopt in het vrije katholieke onderwijsnet en waar veel jongeren in het gemeenschapsonderwijs katholieke godsdienstles volgen, zijn wij vastbesloten grote inspanningen te leveren opdat de godsdienstles haar opdracht ten volle kan waarmaken, namelijk, een ontmoeting mogelijk maken met de persoon van Christus en met de kerninhoud van het katholieke geloof. Wij willen daarnaast onze inspanningen versterken om de schoonheid en de duurzaamheid van de liturgische praktijk op een positieve manier te bevorderen. Het zal de beste manier zijn om bepaalde scheefgegroeide praktijken recht te trekken. De liturgie mag dan wel op de meeste plaatsen gevierd zoals het hoort, we kunnen niet om de soms zware scheefgroei en lacunes in
sommige parochies heen. Als wij hierop niet louter disciplinair willen optreden, dan moeten we in de diepte werken aan de plausibiliteit van het geloof en aan de kennis van de liturgie.

Tegelijkertijd bouwen we aan nieuwe parochiale structuren, bedoeld om de lokale kerk als een levendige gemeenschap van gemeenschappen, die open staan voor elkaar, te laten ervaren. Voor al die noodzakelijke ingrepen waarvoor de Kerk van ons land nu staat, rekenen wij op alle roepingen en zendingen, eigen aan de leden van onze kerkgemeenschap. Mogen zij zich gedragen weten door gewijde ambtsdragers, mannelijke en vrouwelijke religieuzen, gemeenschappen van godgewijd leven en lekengelovigen. In onze Belgische Kerk zou niets mogelijk zijn zonder de daadwerkelijke inzet van zovele lekengelovigen in onze parochiefederaties, catechese, onderwijs, het sociale leven, de gezondheidssector, de jeugd- en jongerenbewegingen enz. Dit alles mag gezegd zonder daarom te vergeten dat de oorspronkelijke zending van de leken erin bestaat de samenleving te doordesemen met de gist van het evangelie. Het is vanuit deze visie dat wij ons verheugen over het engagement, opgenomen van door al die leken in het onderwijs, de gezondheidszorg, de bedrijfswereld, de industrie en de politiek. Zij verdienen onze dankbaarheid en onze bemoediging, want zij integreren de christelijke levenskeuze in hun professionele leven.

Het godgewijde leven baart ons meer zorgen. De gemeenschappen van apostolisch leven en de seculiere instituten die erin slagen nog jongeren te rekruteren zijn vandaag heel zeldzaam. De situatie is nauwelijks beter in de contemplatieve zuster- en broedergemeenschappen. Roepingen tot de maagdenwijding zijn mooi, maar ook zij zijn zeldzaam. Alleen enkele nieuwe bewegingen slagen er merkbaar in iets beter te rekruteren, maar ook daar zijn de intredes lang niet massaal.

Roepingen voor het permanente diaconaat, of ze nu spontaan zijn of aangewakkerd door een persoonlijke tussenkomst, komen meer voor, zonder daarom ook echt talrijk te zijn. De diakens hebben gaandeweg een evenwicht gevonden tussen liturgische dienstverlening, parochiale inzet en aanwezigheid in de wereld op diverse vlaken. Deze roeping blijft aan geloofwaardigheid winnen; we zijn daar blij om.

Blijft het belangrijke probleem van de priesterroepingen. Nog nooit stonden we er op dit vlak in ons land zo slecht voor. Zowel aan Vlaamse als aan Franstalige kant zullen we tegen de opening van het nieuwe academiejaar een reeks maatregelen nemen om de bestaande vormingscentra te versterken. Zij moeten toelaten een voldoende aantal seminaristen samen te brengen en hen kwaliteitsonderwijs te verstrekken, en moeten voldoende uitstraling hebben in de jongerenwereld.

Dit alles doet me besluiten met nog enkele woorden over de roepingenpastoraal, de jongerenpastoraal en de gezinspastoraal. Wij kunnen ons om te beginnen verheugen in de hoge vlucht die de roepingenpastoraal aan het nemen is, meer bepaald dankzij de jaarlijkse campagne verbonden aan Roepingenzondag, maar ook dankzij de vele studiedagen die aan dit thema gewijd worden, in het bijzonder in het lopende ‘Jaar van de Priester’.

Op haar beurt moet de gezinspastoraal bijdragen aan de roepingenpastoraal. Een christelijk gezin, waar de leden met elkaar verbonden zijn rond de Heer, is immers een van die plaatsen waar een roeping kan open bloeien. Deze pastoraal heeft haar eigen inhoud, is gericht op de verbetering van de voorbereiding op het huwelijk en op de ondersteuning van koppels in hun wederzijdse trouw. Zij is gericht op het sacrament dat hen verbindt, om in liefde en waarheid de confrontatie aan te kunnen met de pijnlijke, alom aanwezige realiteit van de mislukking van het huwelijk en met alle diepmenselijke en kerkelijke problemen die daaruit voortvloeien. Deze pastoraal probeert ook in te gaan op de nieuwe uitdagingen waarvoor de samenleving ons plaatst: de nieuwe samenlevingsvormen als koppel buiten het klassieke huwelijk, de opvang van de kinderen en de problemen die met hun opvoeding te maken hebben.

Zo heeft de jongerenpastoraal net zo goed haar eigen doelstellingen, op zoek als ze is naar mogelijkheden voor jongeren om God op een krachtige manier te kunnen ontmoeten. Het is daar dat bovendien nieuwe roepingen geboren kunnen worden. Vanuit dit standpunt bekeken, en naast de educatieve en soms religieuze inbreng van de jeugdbewegingen, verheugen wij ons in het constructieve werk dat geleverd wordt bij jongeren via diverse jongerenbijeenkomsten, op diocesaan, nationaal en internationaal vlak, dankzij de dynamiek van de jongerenpastoraal. Ik onderlijn hier evenzeer de bloei in ons land, en dan vooral in Vlaanderen, van de acolietenwerking.

Heilige Vader, het was niet mijn bedoeling exhaustief te zijn bij het aankaarten van onze zorgen, vreugden en noden. Ik dank u voor uw luisterbereidheid en ik verzeker u van onze grote bereidwilligheid om ons te laten gidsen, onderrichten en stimuleren door uw Petrusambt, ten dienste van de universele Kerk en van de Kerk in ons land in het bijzonder. Wij verzekeren u van onze aanhankelijkheid en van onze broederlijke genegenheid.

Mgr. André-Joseph Léonard, aartsbisschop van Mechelen-Brussel

Bron: Kerknet.be

De uitspraken van Mgr. Léonard in de Vlaamse pers hebben de discussie omtrent de aard van het godsdienstonderwijs opnieuw bovenaan de agenda geplaatst. Namens de Faculteit willen we in deze korte mededeling een paar elementen uit deze discussie kort becommentariëren. Beiden waren we tegelijk als expert betrokken bij de opmaak van de vernieuwde leerplannen.

Ongelukkige timing
                                  
Precies nu vele godsdienstleerkrachten in de vuurlinie staan om de vele vragen te beantwoorden naar aanleiding van het seksuele misbruik in de kerk worden vanuit de kerk kritische vragen gesteld bij het functioneren van het godsdienstonderwijs. Dat is een wel zeer ongelukkige samenloop van omstandigheden. Het is niet onbegrijpelijk dat vele godsdienstleerkrachten zich hierdoor onvoldoende gesteund weten in de moeilijke taak die zij ook nu op loyale wijze volbrengen. Ook het feit dat dit de eerste keer is dat zij door de nieuwe aartsbisschop worden aangesproken, onrechtstreeks, via de pers en vanuit Rome, heeft velen pijn gedaan.

De zorg van de kerk

Voor de wetgever staat de kerkelijke overheid borg voor de authenticiteit van het godsdienstonderricht. Ze doet dit door middel van de ontwikkeling van leerplannen en de goedkeuring van de leermiddelen. Het is begrijpelijk dat de aartsbisschop zijn verantwoordelijkheid hiervoor opneemt en zijn zorg voor de toekomst van de rooms-katholieke traditie in het godsdienstonderwijs formuleert. Dat geloofsopvoeding in de bevoorrechte plekken gezin en parochie moeilijk verloopt, is de aartsbisschop niet onbekend.

Geen tegenstelling zoeken waar er niet noodzakelijk een tegenstelling is

Meer aandacht voor een uitdrukkelijk voorleggen van het christelijk geloof in het godsdienstonderwijs hoeft niet in tegenspraak te zijn met openheid voor de religieuze veelheid en waarderende zorg voor de levensbeschouwelijke vrijheid en keuzes van de leerlingen.

Meer nog: precies binnen de context van levensbeschouwelijke veelheid kan het christelijk geloof expliciet en op een nieuwe manier ter sprake gebracht worden, zeker nu onze hedendaagse cultuur niet meer op evidente wijze door een christelijke betekenishorizon bepaald wordt. Juist doorheen die confrontatie worden leerlingen toegerust om ook als burger om te gaan met levensbeschouwelijke diversiteit.

Het leerplan als actueel referentiekader

Het leerplan rooms-katholieke godsdienst, dat door de bisschoppen is goedgekeurd, biedt een raamwerk waarbinnen de christelijke traditie en de actuele zinvragen met elkaar in gesprek kunnen gebracht worden. Godsdienstleerkrachten worden daarbij gezien als goede en betrokken gidsen in de christelijke traditie. Dit kan enkel op een open en dialogale wijze, in respect voor de levensbeschouwelijke herkomst en groei van de leerlingen. Doel is dan het christelijk geloof in zijn breedte én diepte zo te presenteren dat dit de levensbeschouwelijke zoektocht en de verscheidenheid van de leerlingen au sérieux neemt en hen toerust om zelf verantwoorde keuzes te maken. Dat dit vandaag in toenemende mate vereist dat de kenniscomponent van het christelijke geloof meer aandacht moet krijgen, spreekt voor zich temeer dat niet alle kinderen en jongeren vandaag kennis maken met de christelijke traditie via thuis of een parochie. Dat godsdienstleerkrachten in dit complexe leerproces zich geïnspireerd weten door en krachten putten uit de christelijke geloofstraditie blijkt daarenboven uit recent empirisch onderzoek. Ook dit spreekt de kritiek dat godsdienstonderwijs verworden is tot maatschappijleer tegen.

Het leerplan uitgedaagd

Het godsdienstonderwijs wordt dus op driedubbele wijze uitgedaagd: (1) de zorg voor de toekomst van de christelijke traditie, (2) de levensbeschouwelijke groei van kinderen en jongeren en (3) een samenleving die religieus pluraliseert. Het is deze spanning waarin het leerplan zich begeeft. Telkens opnieuw zal de feitelijke manier waarop het leerplan in deze spanning bemiddelt, kritisch onderzocht moeten worden en waar nodig bijgestuurd. Daarbij is steeds ook in het geding hoe het vak zich verhoudt tot het project van de school. Net zoals in het verleden is de Faculteit Godgeleerdheid bereid om, samen met het onderwijsveld en de geloofsgemeenschap, het godsdienstonderwijs verder te ondersteunen. Dit kan gestalte krijgen via wetenschappelijk onderzoek, via opleidingen en via dienstverlening (Thomas: www.godsdienstonderwijs.be). De Faculteit kondigde reeds een tijd geleden studiedagen aan waarin de leerplannen rooms-katholieke godsdienst aan een evaluatie zullen onderworpen worden.

Kortom

Zorg voor de identiteit van het vak en voor de gepluraliseerde klassituatie hoeven niet tegen elkaar uitgespeeld worden, maar bieden ook vandaag kansen voor een informatief en authentiek godsdienstonderwijs. Dit alles veronderstelt goed opgeleide godsdienstleerkrachten die thuis zijn in de traditie, die weet hebben van de zorg van de samenleving en die kunnen omgaan met de vragen van jonge mensen.

Beste vrienden leerkrachten godsdienst in het vrij onderwijs en het openbaar onderwijs,

In het kader van de gebeurtenissen rond de Kerk wordt nu ook het vak godsdienst mee betrokken in de media. Terwijl we bezig zijn met de leermiddelen te bekijken heeft men blijkbaar begrepen dat het leerplan in vraag wordt gesteld. Ik voel me bij deze nieuwe thematiek betrokken, en ik weet dat ook jullie nu bekeken en bevraagd worden. Ik kan alleen maar mijn diepe waardering uitspreken voor het werk dat jullie zo zorgzaam en ernstig doen. Het is niet eenvoudig, vooral in scholen met een multiculturele bezetting van leerlingen, katholieke godsdienst te geven. Het is ook nooit eenvoudig geweest, geloven is nu eenmaal niet eenvoudig. Het ontdekken van de religieuze dimensie in de mens is een blijvende zoektocht voor ons allemaal. Toch gaan jullie er met hart en ziel voor en openen jullie voor onze jongeren perspectieven van geloof en inzet voor de medemens. Wat we nu horen kan natuurlijk voor ons ook een aansporing zijn om het evangelie en het leerplan nog meer ernstig te nemen in onze lessen en in de pastorale begeleiding op school, en zeker ook om elkaar te ondersteunen in het werk. Laat zeker de moed niet zakken, het is een té belangrijke opgave voor de toekomst van de jonge mensen zelf en van de kerk. Ik moet u zeker niet vertellen hoe belangrijk de rol is van gist in de samenleving.
Met mijn waardering en dank voor uw blijvende, en soms moedige inzet.

+ Luc Van Looy

Bisschop van Gent

Beste vrienden leerkrachten godsdienst in het vrij onderwijs en het openbaar onderwijs,

In het kader van de gebeurtenissen rond de Kerk wordt nu ook het vak godsdienst mee betrokken in de media. Terwijl we bezig zijn met de leermiddelen te bekijken heeft men blijkbaar begrepen dat het leerplan in vraag wordt gesteld. Ik voel me bij deze nieuwe thematiek betrokken, en ik weet dat ook jullie nu bekeken en bevraagd worden. Ik kan alleen maar mijn diepe waardering uitspreken voor het werk dat jullie zo zorgzaam en ernstig doen. Het is niet eenvoudig, vooral in scholen met een multiculturele bezetting van leerlingen, katholieke godsdienst te geven. Het is ook nooit eenvoudig geweest, geloven is nu eenmaal niet eenvoudig. Het ontdekken van de religieuze dimensie in de mens is een blijvende zoektocht voor ons allemaal. Toch gaan jullie er met hart en ziel voor en openen jullie voor onze jongeren perspectieven van geloof en inzet voor de medemens. Wat we nu horen kan natuurlijk voor ons ook een aansporing zijn om het evangelie en het leerplan nog meer ernstig te nemen in onze lessen en in de pastorale begeleiding op school, en zeker ook om elkaar te ondersteunen in het werk. Laat zeker de moed niet zakken, het is een té belangrijke opgave voor de toekomst van de jonge mensen zelf en van de kerk. Ik moet u zeker niet vertellen hoe belangrijk de rol is van gist in de samenleving.
Met mijn waardering en dank voor uw blijvende, en soms moedige inzet.

+ Luc Van Looy

Bisschop van Gent

“De verwijten die me langs de pers om zijn gemaakt, zijn gebaseerd op uitspraken die ik gedaan heb in Rome op vrijdag 7 mei en die uit hun context zijn gehaald. Net als mijn collega-bisschoppen heb ook ik destijds ingestemd met de verschillende leerplannen voor de lessen katholieke godsdienst in de scholen. Die lesprogramma’s vatten de godsdienstlessen – terecht – op als een vak dat aan scholieren wordt gegeven en niet als een catechismus, die het geloof van jongelui moet zien te versterken. Die leerplannen katholieke godsdienst nodigen de leerkrachten uit de link te leggen tussen het vak en de eigen leefwereld van de leerlingen, maar vereisen tegelijkertijd dat zij, net zoals dat voor alle andere vakken het geval is, een geheel van objectieve gegevens krijgen aangereikt over het katholieke geloof, de Bijbel, het leven en de boodschap van Jezus, de geschiedenis en organisatie van de katholieke Kerk e.a.
In een multiculturele samenleving waar ook heel wat gedoopte leerlingen geen actieve band met de parochie meer hebben, is de godsdienstles des te nuttiger voor de leerlingen in het gemeenschapsonderwijs die bewust voor het vak hebben gekozen of voor zij die kozen voor een katholieke school. De godsdienstles biedt de leerling echt de kans om op een rationele manier de christelijke boodschap te leren ontdekken, met alle respect uiteraard voor zijn of haar persoonlijke overtuiging. Nog op diezelfde persconferentie in Rome heb ik onderstreept dat de bisschoppen van ons land het waardevolle werk van de godsdienstleerkrachten waarderen en ondersteunen. Voor de nabije toekomst hoop ik de dialoog met hen te kunnen voortzetten in een persoonlijk contact en luisterbereid in plaats van via de pers.”
(Bron: Kerknet)

"De godsdienstles is al lang geen godsdienstles meer", zegt de aartsbisschop Léonard deze week. Deze uitspraak deed mij even denken aan de godsdienstlessen die ik in het verleden genoot. Dat waren zeker echte godsdienstlessen.

Als ik terug denk aan mijn lagere school ervaringen dan komt eerst en vooral naar boven "de angst" en de "schuldgevoelens" waarmee we werden opgevoed in de godsdienstles. In deze werd er gedreigd met hel en verdoemenis. Mits bepaalde praktijken werden we terug gerustgesteld. We konden ons verzekeren van een entreekaartje voor het paradijs door bijvoorbeeld negen eerste vrijdagen naeen naar de mis, te biecht en te communie te gaan. Samen met vele klasgenootjes hebben we daar alles opgezet. Ik ben er echter nooit in geslaagd om zonder onderbreking die negen eerste vrijdagtaken te volbrengen.

De catechismus, het geloofsboek bij uitstek, was de kern van de godsdienstles. Doel was aan de plechtige communie alle vragen en antwoorden van buiten te kunnen opzeggen. Weten de leerlingen nu ‘te weinig’, dan wisten wij wellicht ‘te veel’. Al die vragen en antwoorden van buiten leren was niet gemakkelijk. Het was zo dat iedere vraag een andere verborg.

Een voorbeeld uit de Mechelse Catechismus:

"Waar is God?"
"God is in de hemel, op de aarde en op alle plaatsen."
Wat doet God in den hemel?
Hij loont daar de gelukzaligen.
Is God ook in de hel?
Ja God is ook in de hel.
Wat doet God in de hel?
Hij straft daar de verdoemden.
Wat doet God op de aarde?
Op de aarde, bewaart en bestiert God alles.
Belangrijk waren ook de geboden: een voorbeeld van het zesde en negende gebod over "de onkuisheid".

Wat verbiedt het zesde gebod?
Het zesde gebod verbiedt alle onkuische werken, oogopslagen, woorden, liedekens en lezingen.

Welke zijn de gevaarlijkste gelegenheden der onkuisheid?
Ten 1ede omgang met onkuischaards en de gemeenzaamheid met personen van het ander geslacht; ten 2ede theaters, dansen, bals en andere nachtvergaderingen van denzelfden aard; ten 3e de onzuivere boeken en gezangen; ten 4e het aanschouwen van onzedige beelden, schilderijen, printen en andere zaken die de driften aanhitsen; ten 5e de ledigheid; ten 6e de onmatigheid.

Daarmee samenhangend was de angst voor de hel of de eeuwige verdoemenis, schrijft Juliaan Vande kerkhove in info 208 van Mensen Onderwaeg. Voor de franciscanen en dominicanen was de hel het meest geëigende pastorale wapen. Dit wapen werd vooral gebruikt bij het prediken van “missies” op de parochies.
Zij situeren de hel bijvoorbeeld tot 7000 km diep in het centrum van de aarde. De hellestraffen : ik citeer : “De hel is een plaats, diep onder de grond, pikdonker, met hevig vuur, dat geen licht geeft! een vuurpoel vol solfer, allerlei soorten kwalen en infecties te vergelijken met de riolen van de stad; een knekelhuis waar engelen alle menselijk schroot dumpen, een stinkende grot met de gereanimeerde karkassen en afstotelijke krengen, van de verdoemden; een kuil , die langs alle kanten afgesloten is met sloten, staven en onverbreekbare kettingen”.
Ook de eigenschappen van het hellevuur worden in détail beschreven : op citaat : “Het hellevuur vereenzelvigt zich met de verdoemde, de grotere zondaars hebben het warmer en de lichaamsdelen die hier op aarde het meest gezondigd hebben, worden ook extra be-vuurd. Het vuur brandt heel hard, maar ‘kremeert’ niet (anders zouden de straffen niet eeuwig zijn).

Als tegenhanger van deze bedreigingen, reikte de kerk ook middelen en praktijken aan waardoor al dat uitzichtloze geneutraliseerd kon worden.
Allerhande riten : zegeningen van water, brood, wijdingen van kaarsen, van vuur, van kruiden. Processies , bewaarengelen en het dragen van het scapulier waren ook een belangrijke steun.
De wijding van het ‘Agnus Dei’ : een kleine medaille, gemaakt uit was van de paaskaars gemengd met chrisma dat door de paus zelf gewijd was. Het ‘Agnus Dei’ is bedoeld om : ik citeer : zonden te vergeven; vergiffenis te bekomen; genaden te verkrijgen, wind , hagel, onweer, bliksem af te weren en te doen ophouden; duivelse geesten te verjagen; moeder en kind te behouden bij bevalling, mensen steeds gerust te stellen, te beveiligen en te behoeden tegen alle gevaren.

Een grote hulp was ook het aflaten-systeem dat onder ander goed werkte op de zielen in het vagevuur. In de 13de eeuw werd de constructie van het Vagevuur op punt gezet. De aflaten konden toegepast op het Vagevuur, en wel op twee manieren : 1. De levenden kunnen dank zij de aflaten de tijd die ze later in het Vagevuur zullen moeten doorbrengen, inkorten, of helemaal annuleren : een soort vooruitwerkenden kracht voor zichzelf.... 2.De levenden kunnen ook, dank zij de aflaten, hetzelfde bekomen voor hen die reeds in het Vagevuur zijn : een soort terugwerkende kracht voor anderen die al gestorven zijn.
Misbruiken en laksheid groeiden... zowel bij fervente predikanten-aftroggelaars, die er privé aflaten-banken op nahielden, als aan de top van de kerk zelf.

Het middelbaar :

Na mijn plechtige communie kwam nog het vormsel. Ik ben gevormd “achter de vieren”. Misschien kan je dat nu nog aan mij zien, ik weet het niet. De bisschop trok van de ene gemeente naar de andere We werden uit de klas gehaald en naar de kerk gebracht. De vrouw van de burgemeester was vormmeter van alle meisjes en de burgemeester vormpeter van alle jongens. Onze ouders waren er niet bij.

Ik kwam terecht in de zesde latijnse in het college in Avelgem.
We kregen er “godsdienstleer”.voor de laagste klassen van het middelbaar onderwijs door A. Vandevelde, leraar Normaalschool Torhout. Drie deeltjes voor de eerste drie jaren. Ik heb de drie deeltjes nog bij me. Eerste deel “Geloofsleer”. In de eerste afdeling ging het over “De waarheden van ons geloof”. Pas op dat waren nog de echte waarheden hoor. Nu zijn die waarheden allemaal zo echt niet meer, er is veel aan geknabbeld.

Een paar voorbeelden :

De H.Drievuldigheid : “De drie goddelijke Personen zijn dus alle drie niet iets anders, maar wel elk iemand anders : zij zijn nl drie van elkander onderscheiden Personen”.
"Adam en Eva waren het eerste mensenpaar en konden dus van niemand hulp noch zorg ontvangen. Onmiddellijk bij hun schepping kregen ze de heiligmakende genade, een gave boven alle aardse bezittingen. God maakte ze van meet af aan volgroeid naar lichaam en volleerd naar den geest. Zonder studie noch inspanning kende Adam bv al de dieren. Deze bijzondere gaven zouden echter niet over gaan op hun afstammelingen”. Jammer toch vind ik.
Zo gaat het handboekje verder met andere geloofswaarheden. Na ieder hoofdstukje vind je een bladzijde met herhalingsvragen.

Het tweede handboekje handelt over het “Gebed en de Geboden”

Het gaat o.a. over de heiligen en hun verering : bijvoorbeeld “Van veel heiligen bestaan nu nog hier op aarde : hun lichaam of delen ervan, op wondere wijze bewaard; klederen, werktuigen van hun marteldood, het bloed dat zij vergoten. Dat zijn relikwieën Zelfs van O.L. Heer bestaan aldus relikwieën van Zijn H. Bloed, het H. Haar, het H. Kruis, de nagels waarmee Jezus aan ’t kruis genageld werd. Het is een daad van liefde en verering de relikwieën te gaan kussen als de priester ermede te zegen staat.”

Twee herhalingsvragen hieromtrent :

Hoeveel heiligen zijn er wel in de hemel? Alleen de heiligverklaarden?
Onder welke klassen van menschen zijn er heiligen, in welke streken, uit welke tijden?
Verder wordt gehandeld over de liefde en de geboden, o.a. over de sacrificieplicht en zondagsheiliging “ Wij hebben den zwaren plicht regelmatig een sacrificie aan God op te dragen. Voor ons is dat sacrificie de H. Mis. Ook het onderhoud van de kerkelijke geboden, o.a. de boekenwetten : De H.Kerk helpt haar gelovigen in het volbrengen van het geloof. Als een goede moeder wijst zij haar kinderen bepaalde gevaren van zonde aan, en houdt ze door eigen geboden en straffen van die gevaren af. Dat doet zij onder meer in haar boekenwetten”.

Het derde deeltje, voor het derde jaar handelt over het “Sacramenteel Leven”. : Vooral langs zeven overvloedige genadestromen vloeien de vruchten van Jezus’ kruisdood het mensdom toe.
In de poësis en de retorica, hadden we een handboek van godsdienstleer : “Ons Rijk Geloof” van een zekere pater Roose. Dat was voor mij een openbaring , ik wist niet dat ons geloof zo ‘rijk’ was. Vooral rijk aan theorie. Ik herinner mij nog zeer goed dat we de godsbewijzen van St Thomas moesten van buiten leren. Dat waren nogal bewijzen hoor, tegenwoordig vind je zo’n bewijzen niet meer.

Het is voor mij nog altijd een raadsel waarom men zo weinig of niet het evangelie las. Juliaan Vandekerkchove schrijft in Mensen Onderweg info 208: “Angst” en “verzekering”…een pastoraal van macht en evenwicht? :“De kerk bedoelde het goed.(ik vraag het mij af…) Waar zij te maken had met onmondige en onontwikkelde massa, wilde zij de mens een leven lang begeleiden, op het goede spoor houden, en de middelen aanreiken die “leiden tot het eeuwig leven”. Zij diende zich aan als het systeem van rotsvaste zekerheid en betrouwbaar houvast. Vanuit haar “macht” bond zij de strijd aan tegen alles wat het heil van de mens in de weg stond”.

“In dit systeem past een pastoraal die mensen wijst op verleidingen en gevaren en ze ervan weghoudt; die bepaalt wat afwijking of ketterij is en deze in de kiem wil smoren; die de angst aanwakkert; die dreigt met hel en verdoemenis, en een mechanisme van schuldgevoel ontwikkelt. In dat kader past ook een pastoraal die mensen onder bepaalde voorwaarden en mits bepaalde praktijken geruststelt, zalft, en verzekert van een entreekaart voor het paradijs. Dreigen en zalven liggen dicht bij elkaar; “angst” en “verzekering” worden in evenwicht gehouden door wie over de waarheid en over de macht beschikt”.

Als slot laat ik de Mechelse Catechismus nog even aan het woord over het Huwelijk en de Heilige Schriftuur :

Wie heeft het huwelijk ingesteld?
God zelf in het begin der wereld, wanneer hij Eva aan Adam voor huisvrouw heeft gegeven.
Is er een gebod van den huwelijken staat te aanvaarden?
Neen; het is zelfs beter in onthouding te leven dan te trouwen.
Waarom is het beter in onthouding te leven dan te trouwen?
Ten 1e omdat men de zuiverheid onderhoudt, die een van de drie evangelische raden is, aan God grootelijks behaagt en vele gratiën en gunsten doet verkrijgen; ten 2e omdat men , vrij zijnde van de ongemakken van den huwelijke staat, God met meer vrijheid en volmaaktheid kan dienen.
Welke zijn de ongemakken van den huwelijken staat?
In het Huwelijk is men aan vele bekommernissen en aan zwaren last onderworpen, en zo geschiedt dikwijls, dat de gehuwden, het hart tussen den Schepper en de schepselen verdeeld hebbende, God met minder getrouwheid dienen.
Heeft de Zaligmaker de getrouwden aangemoedigd om den last van hunnen staat wel te dragen?
Ja, hij heeft daarom de bruiloft van Cana bijgewoond, en ook het huwelijk tot de waardigheid van Sacrament verheven.
Ik heb van jongsaf aan interesse gehad voor de bijbel, de gewijde geschiedenis boeide me ten zeerste. De Mechelse catechismus waarschuwt echter…Het is niet zomaar toegelaten de bijbel te lezen.

Is het somtijds verboden de H.Schriftuur te lezen?
Het is verboden de H.Schriftuur te lezen in ene gesproken taal, als de vertaling niet goedgekeurd is.
Is de H. Schriftuur heel klaar en kan elkeen ze wel verstaan?
Neen, zij is op vele plaatsen duister, en daarom is het gevaarlijk voor ongeleerde menschen die te lezen.
Mag iedereen de H. Schriftuur verstaan en uitleggen volgens zijn goeddunken?
Zoo leren de ketters, maar ten onrechte : want aan de H. Kerk alleen komt het toe te oordelen over den waren zin en de uitlegging de H. Schriftuur.
Ik ben een gepensioneerd godsdienstleraar. Ik ben altijd een gelukkige godsdienstleraar geweest en ik meen te mogen zeggen dat mijn lessen geen allegaartje van levensbeschouwelijke dingen waren.
In 2003 las ik in Kerk en Leven dat de paus de priesters uitdrukkelijk vraagt om in hun taak als catecheet de “Catechismus van de katholieke Kerk” als eerste referentiewerk te gebruiken. Van deze catechismus, die in 1992 verscheen en ruim duizend bladzijden telt, verscheen in 2005, denk ik, een compactere versie met een korte, eenvoudige en duidelijke synthese van wat essentieel en fundamenteel is voor het christelijke geloof en de christelijke moraal.
Zo belanden we terug bij de Mechelse Catechismus, vanwaar ik vertrokken ben.
Komt er nu wellicht een nieuwe Mechelse Catechismus?
Roland Mullie, Harelbeke : Onze Lieve Heer hemelvaart 2010-05-13