Verwelkoming
Beste bezoeker,
Op dit onderdeel vindt u liturgisch materiaal dat kan gebruikt worden voor het opzetten van een project rond de Goede Week.
Daar de Goede Week dit jaar buiten de vakantie valt, bestaat de mogelijkheid dat school en parochie samen werk maken van de liturgie van de Goede Week (gemeenschapsvieringen).
Deze teksten werden samengesteld door een occasionele werkgroep (bestaande uit leerkrachten, medewerkers aan liturgische werkgroepen in parochies, vrijgestelden en priesters) binnen de Dienst voor Parochiepastoraal van het Bisdom Brugge in samenwerking met het Thomas-team.
Hoewel het meeste van wat u op deze site vindt, kant en klaar kan gebruikt worden, is het vooral de bedoeling om uw creativiteit te stimuleren. In de verschillende bundels vindt u ook heel wat tips voor het werken met kinderen. U kan gerust alle materiaal verrijken met uw eigen ideeën. Overigens, het interesseert ons om van u te vernemen hoe de Goede Week bij u wordt aangepakt.
Overzicht
Voor Witte Donderdag stellen we een gemeenschapsviering voor, die zich richt tot alle leeftijden.
Het aanbod voor Goede Vrijdag is zeer ruim:
- De eerste bundel geeft enkele creatieve suggesties om in de Goede Week met kinderen naar Goede Vrijdag toe te werken (hoofdzakelijk gericht op het lager onderwijs).
- De tweede bundel biedt een gemeenschapsviering aan.
- Een derde bundel is een kruisweg, toegankelijk voor jong en oud.
- Als annex zijn er twee bundelingen met bezinningsteksten rond de vijftien statiën in de kruisweg. Het zijn hedendaagse bezinningen, geschreven voor volwassenen. (bundel vier en bundel vijf)
- Bundel zes en bundel zeven bieden elk een voorstel van kruisweg met kinderen (lager onderwijs).
- Tot slot krijgt u nog wat beeldmateriaal. Op een aantal beelden ziet u hoe kinderen met klei een volledige kruisweg uitgewerkt hebben.
De omkadering van het project vindt u in de bundel: "Goede Week 2002 - Visualisering", waarin tevens een aantal suggesties worden gedaan voor het werken met kinderen. In de eerste bouwsteen is bijvoorbeeld een lied voor kinderen rond de Goede Week opgenomen.
Een aanvullend project is te vinden in de tekst: "Goede Week 2002 - Een project op school". Dit is een voorbeeld van een concrete uitwerking gedurende een week.
Doel & reacties
De droom van de samenstellers is dat scholen en parochies elkaar zouden vinden om enkele van deze voorstellen op te nemen. Op die manier kan de beleving van een gelovige gemeenschap waarin jong en oud hun plaats vinden, sterker worden.
Graag blijven wij op de hoogte van uw uitwerkingen of uw creatieve verwerkingen. We zijn ook benieuwd in de reacties die u zal ontvangen.
Alle succes toegewenst!
Witte donderdag
Praktisch
Voor deze viering wordt gesuggereerd om de kerk op te delen in twee, of zo mogelijk zelfs in drie delen. De indeling kan gebeuren met enkele tentoonstellingspanelen in hout of in karton.
Het deel van de kerk aan de ingang wordt voorbehouden voor de woorddienst. Het middendeel voor de Eucharistie, en het derde deel - bij het rustaltaar - wordt gebruikt voor de aanbidding.
In het gedeelte van de kerk waar de Eucharistie wordt gevierd plaatsen we een heel lange tafel (in lengterichting). De voorgangers nemen aan de tafel plaats, de gelovigen gaan zitten op stoelen eromheen. Deze zijn in rijen geplaatst, mee met de lengte van de tafel, maar kijkend naar de tafel.
De woorddienst kan in het achterste deel van de kerk gehouden worden. Dit kan staand (best wel enkele stoelen voorzien voor mensen die niet lang kunnen staan), of indien er voldoende ruimte is, kunnen stoelen in een halve kring geplaatst worden.
Na de woorddienst worden de mensen uitgenodigd aan de tafel plaats te nemen.
Voor we overgaan tot de aanbidding van het H. Sacrament wordt het Sacrament overgebracht naar het rustaltaar. Afhankelijk van de ruimte kan er een kleine processie georganiseerd worden vanaf de tafel waar de Eucharistie is gevierd naar het rustaltaar. Wanneer de ruimte meer beperkt is, kan men vragen aan de gelovigen om zich gewoon "te wenden" naar het sacrament, mee met de priester die zich verplaatst. Men draait zich gewoon met het hele lichaam, kijkend naar het sacrament dat de priester met zich meedraagt.
Op de volgende bladzijden vind je een uitgewerkte dienst. We danken de parochies Sint-Anna - Heilige Familie uit Brugge en Sint-Baafs uit Sint-Andries voor het overmaken van hun vieringen. We hebben hiervan dankbaar gebruik gemaakt voor de opmaak van deze teksten.
Waar nodig worden in de tekst nog wat regie-aanwijzingen gegeven. Ze staan cursief in de tekst.
Openingslied
(Zingt Jubilate nr 528)
Gedenken wij dankbaar de daden des Heren,
zijn leven, zijn dood en verrijzenis,
en dat wij oprecht tot Jezus ons bekeren,
die onze God en leidsman ten leven is.
Hoe hadden wij onze bestemming vernomen,
was Jezus de weg niet ten eind' gegaan?
Wie zouden wij zijn als Hij niet was gekomen
om in zijn lichaam onze dood te doorstaan!
Hoe zouden wij ooit voor elkaar kunnen leven,
had Hij ons de liefde niet voorgeleefd,
die tot de dood zich prijs heeft willen geven,
die Zoon van God, ons aller knecht is geweest.
Inleiding
Wees welkom, vrienden.
We mogen hier allen te gast zijn rond een grote tafel van gedachtenis.
Wij gedenken en vieren deze avond onze verbondenheid
met dat onbeduidend zwerversvolk dat, uitgebuit en als slaven onderdrukt,
geroepen heeft tot zijn God.
En God heeft hen gehoord en bevrijd.
Hij geleidde hen met sterke hand naar een nieuw land,
naar een nieuw leven dat getekend is door zijn Naam: "Ik zal er zijn".
Wij gedenken Hem die vandaag ook leeft
in de slachtoffers van onderdrukking
in de vergeten mensen die ook vandaag roepen om nieuw leven,
om licht in hun duister bestaan.
Wij gedenken en vieren deze avond die eerste donderdag toen Jezus,
staande in dit spoor van bevrijding en licht,
zijn en ons leven samenvatte als één voetwassing,
dienstbaarheid aan de mensen,
als brood dat gebroken en wijn die gedeeld wordt.
En wij gedenken de woorden die Hij daarbij sprak:
"dat ben Ik" en "doe dat ook".
Wees er ook voor anderen en doe als God.
Laat Hem die is "Ik zal er zijn" ook in jou gebeuren.
Daarom steken we licht aan.
We laten ons verlichten door zijn woord
en door Gods Naam: de Vader, de Zoon en de heilige Geest.
En we laten Hem doorschijnen in ons leven.
Lied - Zingt Jubilate …)
Licht dat ons aanstoot in de morgen,
voortijdig licht waarin wij staan.
Koud, één voor één en ongeborgen,
licht, overdek mij, vuur mij aan.
Dat ik niet uitval, dat wij allen
zo zwaar en droevig als wij zijn,
niet uit elkaars genade vallen,
en doelloos en onvindbaar zijn.
Licht, van mijn stad de stedehouder,
aanhoudend licht dat overwint.
Vaderlijk licht, steevaste schouder,
draag mij, ik ben jouw kijkend kind.
Licht, kind in mij, kijk uit mijn ogen
of ergens al de wereld daagt
waar mensen waardig leven mogen
en elk zijn naam in vrede draagt.
Alles zal zwichten en verwaaien
wat op het licht niet is geijkt.
Taal zal alleen verwoesting zaaien
en van ons doen geen daad beklijft.
Veelstemmig licht, om aan te horen
zolang ons hart nog slagen geeft.
Liefste der mensen, eerstgeboren,
licht, laatste woord van Hem die leeft
Evangelie volgens Lucas (Lc, 22, 1-6)
Nu naderde het feest van de ongedesemde broden, het zogeheten paasfeest.
De hogepriesters en de schriftgeleerden bleven zoeken naar een mogelijkheid
om Hem uit de weg te ruimen, want ze waren bang voor het volk.
Toen nam de satan zijn intrek bij Judas, ook Iskariot geheten,
die behoorde tot de kring van de twaalf.
Hij ging naar de hogepriesters en de tempelwacht
en overlegde met hen hoe hij Hem aan hen zou kunnen overleveren.
Ze waren daar zeer mee ingenomen, en spraken af hem geld te geven.
Hij ging akkoord en zocht naar een goede gelegenheid om Hem aan hen
over te leveren zonder dat de mensen het merkten.
Bekeringsmoment
Verdrukking zoals bij de Israëlieten, het gebeurt ook vandaag.
Daar waar wij het spel van elk-voor-zich meespelen
en waar onze onverschilligheid toestaat dat de drang naar geld, eer en macht, mensen misbruikt en hun waardigheid ontneemt;
dat mensen worden gedood, gezinnen uiteengerukt,
dat mensen moeten leven in armoede en honger…
Wij bidden dat we niet langer geloven in het recht van de sterksten,
maar in de kracht van de solidariteit met de zwaksten
Ubi caritas et amor
Angst zoals bij de apostelen, het gebeurt ook vandaag.
Angst om tekort te hebben, om te verliezen wat we hebben.
Angst voor verandering en voor het onbekende,
voor vluchteling en vreemde, voor mensen die anders zijn.
Gevoel van onveiligheid, van niet meer thuis te horen.
Wij bidden tegen angst in,
dat wij de moed opbrengen bezit en leven te delen,
mensen te leren kennen en te beluisteren,
vreemd tot vriend te laten worden.
UBI CARITAS ET AMOR, UBI CARITAS, DEUS IBI EST !
Verraad van Judas, het gebeurt ook vandaag.
Smeergeld, corruptie en drang naar winst maken
zoveel vriendschap en relaties kapot.
Mensen leven met het dagelijks gevoel dat niemand te vertrouwen is.
Wij bidden tegen het verraad en tegen het gebruiken van de medemens.
Dat wij ophouden te zwijgen bij onrecht,
dat wij opkomen voor gerechtigheid.
UBI CARITAS ET AMOR, UBI CARITAS, DEUS IBI EST !
Verloochening van Petrus, het gebeurt ook vandaag.
Mensen worden, ongekend en onbemind, steeds weer vergeten.
Door het spel van elk voor zich,
van onverschilligheid en vooroordelen,
wordt hen het recht op "zichzelf-zijn" ontzegd.
Bidden wij tegen het verloochenen: om aandacht en begrip,
dat wij durven kiezen om elke mens in zijn waardigheid te erkennen.
UBI CARITAS ET AMOR, UBI CARITAS, DEUS IBI EST !
Evangelie volgens Lucas (Lc 22, 7-13)
Toen brak de dag van de ongedesemde broden aan,
de dag waarop het paaslam geslacht moest worden.
Jezus stuurde Petrus en Johannes eropuit met de opdracht:
"Ga ons paasmaal voorbereiden."
"Waar wilt u dat we het voorbereiden?" vroegen ze Hem.
Hij zei hun: "Meteen als je de stad inkomt,
treffen jullie iemand die een kruik water draagt;
volg hem naar het huis waar hij binnengaat,
en zeg tegen de heer des huizes:
"De meester laat u vragen:
waar is de kamer waar Ik met mijn leerlingen het paasmaal kan houden"
Hij wijst je dan een ruime bovenzaal, die al is ingericht; maak het daar klaar."
Ze vertrokken, en troffen het zo aan als Hij hun gezegd had,
en ze maakten het paasmaal klaar.
Uitnodiging tot de tafeldienst
Laat ons nu plaats nemen rond de tafel,
de tafel van herinnering, de tafel van verbondenheid.
Waar wij met twee of drie in zijn Naam samen zijn,
daar is de Heer zelf in ons midden.
De mensen worden uitgenodigd om rustig aan te schuiven aan tafel,
en daarbij geen stoelen vrij te laten tussen elkaar.
Tot iedereen gezeten is wordt gezongen:
LAUDATE OMNES GENTES
LAUDATE DOMINUM
(Taizé melodie)
Evangelie volgens Johannes (Jo 13, 2a.4-9.12-17)
Het gebeurde tijdens een maaltijd.
Jezus stond op van tafel, legde zijn bovenkleren af
en bond een linnen schort om zijn middel.
Daarna goot Hij water in een waskom en
begon Hij de voeten van zijn leerlingen te wassen.
Hij droogde ze af met de schort om zijn middel.
Zo kwam Hij bij Simon Petrus.
"Heer," zei deze, "gaat u mij de voeten wassen?"
Jezus gaf hem ten antwoord:
"Wat Ik doe, daar heb je nu geen begrip van; later zul je het begrijpen."
Petrus hield vol: "Nooit in der eeuwigheid zult u mij de voeten wassen!"
Maar Jezus zei: "als Ik je voeten niet mag wassen, hoor je niet bij Mij".
"Heer", zei Simon Petrus toen, "dan niet alleen mijn voeten,
maar ook mijn handen en mijn hoofd."
Toen Hij hun de voeten had gewassen en zijn bovenkleren had aangetrokken,
nam Hij weer aan tafel plaats en zei:
"Begrijpen jullie wat Ik gedaan heb?
Jullie noemen Mij meester en Heer, en terecht, want dat ben Ik.
Welnu als Ik, jullie Heer en meester, jullie voeten heb gewassen,
dan behoren jullie ook elkaar de voeten te wassen.
Ik heb jullie het voorbeeld gegeven:
je moet doen zoals Ik voor jullie gedaan heb.
Waarachtig Ik verzeker jullie:
een knecht is niet meer dan zijn meester,
en een gezant niet meer dan degene die hem zendt.
Nu je dat weet: gelukkig ben je als je er ook naar handelt.
Voetwassing
Dit evangelie leert wat 'leerling-zijn' betekent,
wat 'christen-zijn' betekent, wat 'kerk-zijn' betekent:
voeten wassen, ten dienste staan van mensen,
van de laatste eerst, van de kleinste meest…
opdat mensen mogen leven!
Om dit bewust te worden doen we een voetwassing:
- van mensen die bezig zijn in de zorg voor de zieke:
opdat van onze gemeenschap een kracht mag uitgaan
die mensen beter maakt. - van mensen die actief zijn in de zorg voor kinderen en jongeren:
opdat ons dienstwerk hen laat groeien tot voller leven. - van mensen uit het verenigingsleven:
opdat we daar mogen bijdragen tot meer gemeenschap en verbondenheid. - van mensen uit het buurtwerk:
opdat we daar nog meer oog krijgen voor mensen aan de rand. - van mensen uit een gezin:
want liefde kan slechts groeien waar men stil en ongedwongen
alles voor elkaar doet.
Lied tijdens de voetwassing (Zingt Jubilate 359)
Toen Jezus in zijn uur gekomen was,
om deze wereld te verlaten,
heeft Hij ten einde toe ons liefgehad.
De veelgeliefde Zoon van God de Vader,
wordt een slaaf die onze voeten wast.
Wordt een slaaf die onze voeten wast.
Toen Jezus met zijn vrienden maaltijd hield
nam Hij het brood, nam Hij de beker.
Hij heeft zijn leven aan ons uitgedeeld,
zijn bloed voor deze wereld prijsgegeven,
teken van de geest die Hem bezielt.
Teken van de geest die hem bezielt.
Ik ben de wijnstok, heeft Hij toen gezegd,
gij zijt voorgoed met Mij verbonden.
Ik ben uw waarheid en Ik ben de weg;
Ik ben die ben, vergeving van uw zonden,
vrede geef Ik u, heeft Hij gezegd,
vrede geef Ik u, heeft Hij gezegd
Bereiding van de gaven
De tafel wordt klaargemaakt.
Het licht wordt in het midden geplaatst.
Ook een mand met vruchten kan aangebracht worden.
Brood en wijn krijgen de ereplaats.
Gebed
Heer neem deze gaven aan, neem ons leven aan.
Aanvaard onze inzet en laat ons leven spreken van
Uw aanwezigheid in mensen.
Amen
Tafelgebed
Hier kan een tafelgebed naar keuze worden ingepast.
Wij suggereren het gezongen tafelgebed van Oosterhuis.
Communie
Laten we het brood en de beker delen
en ons leven met Zijn leven verbinden,
Zo wordt zijn kracht ook onze kracht
Zo worden wij Lichaam en Bloed van Christus
Zo mogen wij Zijn Lichaam, Zijn Bloed, Zijn Liefde en Zijn Levenskracht
worden voor de wereld vandaag.
Laat ons eerst samen bidden:
Heer, ik ben niet waardig dat Gij tot mij komt,
maar spreek en ik zal gezond worden.
Na de communie bouwen we uitdrukkelijk een moment van stilte in.
Dit laat toe de aanwezigheid van Jezus in ons te laten doordringen.
Vredeswens
Vanuit de kracht die we in het delen van Jezus mochten ervaren willen we nu naar elkaar toe gaan. In die kracht van Jezus schuilt de diepe vrede van verbondenheid met God en met mensen. Willen we aan elkaar een teken geven dat we die kracht tot vrede willen delen met elkaar. Dit kan met een handdruk, een warm oogcontact, of een ander teken…
De vrede van de Heer kome in en over ons allen…
Tijdens de vredeswens kunnen de klokken geluid worden.
Een alleluja kan gezongen worden.
Overbrenging van het Heilig Sacrament naar het rulstaltaar
De klokken zwijgen.
Het is stil geworden.
Doodstil.
Goede Vrijdag komt dichterbij.
We weten wat toen met Jezus is gebeurd.
Na het feestelijk samenzijn gaat Jezus naar de Olijfberg.
Zijn vrienden gaan met Hem mee.
Dit moment willen wij in herinnering brengen.
We willen meetrekken met Jezus,
naar de stilte van het rustaltaar.
Dit doen we als eerbetuiging, maar ook als engagement. In de hof van Olijven willen we proberen te waken en te bidden. We willen wakker zijn voor de noden van deze tijd en tezelfder tijd wakker zijn voor de aanwezigheid van God in Jezus.
Indien er voldoende mogelijkheden zijn in de kerk gaan we in processie naar het rustaltaar. Het licht begeleidt het Sacrament in de processie. Wanneer er minder ruimte is, volstaat het dat de priester alleen naar het rustaltaar gaat. De gelovigen wenden zich dan naar het Sacrament terwijl de priester op weg gaat.
Dit gebeurt in stilte.
Evangelie volgens Marcus (Mc 14,32-34)
Ze kwamen bij een plek die Getsemane heet,
en Hij zei tegen zijn leerlingen: "Ga hier zitten, terwijl Ik ga bidden."
Hij nam Petrus, Jakobus en Johannes met zich mee
en begon angstig en onrustig te worden.
Hij zei tegen hen: "blijf hier, en blijf wakker."
In stilte kan nu gebeden worden…
Ofwel kunnen mensen bidden zolang ze willen, dan vertrekken de gelovigen wanneer ze willen (dit wordt best aangegeven in het boekje), ofwel kan de hier volgende tekst samen gebeden worden:
God,
Wij vragen u, laat de mens niet verloren gaan die gij bemint.
Hou mij in leven,
laat de dood die alles scheidt en leeg en donker maakt,
niet komen over mij.
Gij zijt sterker dan de dood.
Voltooi in ons wat Gij begonnen bent,
en zegen ons.
Amen
Goede vrijdag
Bundel 1
Werken met kinderen: creatieve suggesties
Suggesties voor scholen
Ter inleiding
De Goede Week is een ideale periode om met leerlingen het lijdensverhaal te beleven. Maar om niet alles op deze ene week te laten wegen, kunnen we gedurende de vastenperiode een eigentijdse kruisweg maken die we in de Goede Week naast de kruisweg in de kerk opstellen. Het vieren zal in die laatste weken sterker gedragen worden door de ervaringen die men opdeed tijdens het maken van de kruisweg.
Tevens kunnen we dit project samen met de parochiegemeenschap uitwerken. Daardoor kunnen ook zij in de Goede Week meeleven met wat de kinderen hebben gemaakt.
Hoeveel tijd en in welke uren?
Afhankelijk van de tijd die je aan dit project kunt besteden, het aantal vakoverschrijdende momenten die je ermee kunt verbinden en het aantal leerlingen dat je hebt kan je al of niet opteren voor het maken van een volledige kruisweg per persoon, een volledige per klas of enkel de hoogtepunten.
Welke uitdrukkingsvormen?
Je kan kiezen tussen woord, beeld, woord en beeld.
Voor het woord kunnen we met de leerlingen eigen teksten maken. Dit kan zowel door woorden die we via computer mooi uitschrijven als door ingesproken teksten die we op cassette opnemen. Tijdens de Goede Week plaatsen we de teksten bij de juiste uitbeelding of laten we een bandmontage horen, terwijl mensen beeld per beeld, bekijken.
Voor het beeld bieden wij u twee werkvormen aan die klassikaal of individueel gebruikt kunnen worden: het maken van 14 grote gebatikte doeken of het vervaardigen van kleine gipstegels die elke halte van de kruisweg vanuit verschillende leerlingen weergeven.
Uitwerking van het project
Vooraf kunnen we
- de kruisweg in enkele kerken of kapellen bezoeken
- enkele teksten van kruiswegen lezen (zie bijgevoegde bladzijden)
- enkele boeken of diareeksen van kruiswegen bekijken
- een stuk video bekijken (vb. de videoreeks boodschappen: het nummer met de kruisweg van West-Vleteren)
- het lijdensverhaal doornemen (vb. verhaal, dia of video van Kees De Kort)
Afhankelijk van de groep kan je vanuit deze kennismaking
- een klasgesprek opzetten
- iets laten schrijven
- een foto laten kiezen
- een kunststijl uitkiezen
- een stukje verhaal uitkiezen
Werkvormen
We stellen twee werkvormen voor die u - naast uw eigen werkvormen - kunt toepassen:
Het werken met deze werkvormen hoeft niet beperkt te blijven tot de godsdienstles. Hier kan gerust vakoverschrijdend gewerkt worden waardoor ook meer mogelijk is.
Batikken op groot doek
- Neem een groot laken. Het kan goed zijn op voorhand het laken af te stikken en eventueel reeds van ringen te voorzien. Tekenen en schilder op doek is gemakkelijker als het gespannen is.
- Teken met potlood de figuren op het doek.
Om het tekenen te vergemakkelijken kan je:
- doek op muur vastmaken en met overhead projecteren op het doek
- doek aan een raam vastmaken en met schimmenspel de silhouetten tekenen. - Met textielstiften of textielverf de lijnen of figuren inkleuren. In deze fase bepaal je de kleurvolheid van het kunstwerk.
- Met een verfborstel vloeibare was over de gekleurde vlakken strijken. Zorg ervoor dat alle kleurvlakken met was zijn ingestreken. Aan de randen van het instrijken mag je gerust zien dat het met een borstel is gebeurd.
- Als de was goed opgedroogd is, het doek samendrukken (het mag gerust gekreukt worden) en in zijn geheel in een kleurbad dompelen. Tijdsduur en werkwijze: zie kleurproduct dat je gebruikt.
- Eenmaal het doek volledig droog is strijk je de was weg met een strijkijzer en bruin papier
- Het doek opspannen en klaar is het kunstwerk
Tegelgieten met gips
- Maak kleine gietvormen aan.
Je kan dit door vier kleine latjes te kleven op een wat flexibele ondergrond. Deze ondergrond maakt het straks gemakkelijker om de tegeltjes uit de gietvorm te halen - Giet het gips in de gietvormen en laat wat hard worden.
- Als het gips wat hard geworden is kan je met een scherp voorwerp erin tekenen of schrijven.
Het uiteinde van een penseel of een pas gepunte potlood kunnen daar goed voor dienen - Eenmaal volledig droog kan je de tekening inkleuren met stift of verf.
- Met een spuitbus vernis een laklaag aanbrengen.
- Tegeltje kleven in een houten kadertje dat één centimeter groter is dan het tegeltje.
- Kadertjes ophangen op een betonijzer
Beeldmateriaal
Hieronder vindt u nog bijkomend beeldmateriaal om met kinderen de kruisweg uit te werken met klei. U vindt een aantal staties die aangeven hoe kinderen met klei een kruisweg kunnen vorm geven.
Klik op een foto om de grote versie te bekijken.
Kruisweg in klei
Bundel 2
Gemeenschapsviering
Vooraf
Enkele weken vooraf vragen we aan verschillende groepen of individuen of zij voor één van de 14 staties een gebed of een actualisering willen uitwerken. Deze kaarten worden afgedrukt op A3-formaat in een duidelijk leesbaar lettertype.
Via de parochiale mededelingen melden we dat de kerk op Goede Vrijdag de hele dag open is om individueel of in groep de kruisweg te doen. We melden ook dat elk een devotielichtje kan komen plaatsen bij het lijdenskruis.
De dag zelf:
De kerk is het best de volledige dag open.
Midden in de kerk maken we een ruimte stoelvrij en leggen er een groot kruis op de grond (ongeveer 3 meter groot).
Bij het kruis plaatsen we een dikke brandende kaars.
De stoelen plaatsen we in een kring zodat alle mensen, die even tot stil gebed willen komen, zich kunnen richten naar het kruis.
Bij elke statie plaatsen we de passende gebeds- of actualiseringkaart.
Eveneens plaatsen we een mandje met kleine devotielichtjes. Aan de ingang van de kerk melden we dat, als mensen de kruisweg doen,
wij hen vragen bij de statie die hen het meest aanspreekt,
een devotielichtje te nemen en het op het einde van de kruisweg te ontsteken en te plaatsen bij het grote kruis midden de kerk.
Men kan eventueel zorgen voor rustige muziek.
Viering
Praktisch
We melden op voorhand duidelijk het uur waarop de viering zal beginnen. Mensen komen in stilte binnen in de kerk, kunnen eerst een stuk van de kruisweg doen en nemen nadien plaats rond het kruis. Ook de priester zit reeds voor het aanvangsuur in de kring rond het kruis.
Wanneer de dienst om 15 uur plaatsvindt, geven we klokslag 15 uur, drie klokslagen. Wanneer de viering 's avonds plaatsvindt, kunnen we vanuit de stilte beginnen of geven we een korte klokslag.
Inleiding
Na een moment van stilte zegt de priester:
Pr.
God,
dit is het uur waarop wij gedenken dat uw Zoon Jezus,
die voor ons op deze wereld is gekomen,
gestorven is aan het kruis.
Zijn leven, lijden en sterven willen wij hier gedenken.
Wij willen niet vergeten: zijn liefde tot het uiterste,
zijn geloof in U, Vader van alle mensen,
zijn trouw over alle ontrouw heen.
God,
laat ons nu in de tekens van zijn kruis hoop en vertrouwen vinden
om in zijn levensspoor verder te gaan.
Lezing
L.
Stuk van het lijdensverhaal: Mat. 27, 27 - 50
Jezus wordt van zijn kleren beroofd tot en met de dood op het kruis.
Gebed
L.
Stuk van het lijdensverhaal: Mat. 27, 27 - 50
Jezus wordt van zijn kleren beroofd tot en met de dood op het kruis.
Duiding
Vier maal zal een lector een inleiding brengen op het kruisgebeuren en de priester zal oproepen tot gebed. Telkens wordt het gebeuren in een moment van stilte afgesloten door een klein bloemstukje te leggen op het kruis.
L.
Als een doorn binnendringt in de huid van de mens, dan doet dit pijn.
Als mensen Jezus een doornenkroon opzetten,
dan willen ze Hem pijnigen.
Te veel had Hij in zijn spreken hen getoond,
hoe medemensen pijn leden.Te veel had Hij in zijn spreken opgeroepen,
om op te komen voor mensen die lijden.
Te veel had Hij in zijn spreken, hen geraakt in hun doen en laten.
Nu wilden ze met Hem afrekenen.
Gekwetst in zijn gezicht maakte men Hem te schande.
Pr.
God, met de doornenkroon van Jezus voor ogen bidden wij:
voor alle mensen die gekwetst worden,
omdat ze opkomen voor de zwakke medemens,
voor alle mensen die gekwetst worden,
omdat ze onrecht en onmacht tegenspreken,
voor alle mensen die gekwetst worden,
omdat zij in het spoor van uw zoon leven en getuigen,
dat zij in dit teken van Jezus weer hoop vinden.
(iemand brengt een klein bloemstukje tot bij de priester)
Pr.
God, deze bloemen op het kruis nodigen ons uit,
hierin uw zoon te blijven volgen.
(Het bloemstukje wordt op het hoofdeinde van het kruis gelegd.
We bewaren een moment van stilte.)
L.
Als de handen van mensen worden vastgebonden,
maakt men hen weerloos.
Door Jezus' handen op het kruis vast te nagelen,
wilde men Hem weerloos maken.
Te veel had Hij met zijn handen mensen,
die door hun omgeving werden verlamd,
aangeraakt waardoor zij zich weer konden oprichten.
Te veel had Hij met zijn handen mensen,
die door hun omgeving alle zicht op de toekomst ontnomen waren,
de ogen aangeraakt waardoor zij weer konden zien.
Te veel had Hij met zijn handen mensen,
die het zwijgen werd opgelegd,
aangeraakt waardoor ze weer durfden spreken.
Nu zouden ze daar een definitief einde aan stellen.
Nu wilden ze zijn handen aan banden leggen.
Pr.
God, met de door nagels gekwetste handen voor ogen bidden wij:
voor elke mens die uit jaloersheid van medemensen
zijn handen afgesneden wordt,
voor elke mens die omwille van roddels en verhalen
zijn handen niet meer durft uitsteken,
dat zij in dit teken van Jezus weer vertrouwen vinden.
(Er worden twee bloemstukjes aangebracht tot bij de priester.)
Pr.
God, deze bloemen op het kruis nodigen ons uit,
hierin uw zoon te blijven volgen.
(De bloemstukjes worden op de plaatsen van de handen gelegd.
We bewaren een moment van stilte.)
L.
De voeten van Jezus werden vastgenageld,
zo zou Hij geen stap meer kunnen verzetten.
Als Hij niet meer naar de mensen toe kan gaan,
dan zal zijn faam wel snel uitsterven.
Vastgekluisterd aan dit kruis, teken van schande en verraad,
zouden mensen Hem wel vaarwel zeggen.
Dan wordt alles weer gewoon,
dan kan alles weer verdergaan zoals het was.
Pr.
God, met de door nagels gekwetste voeten voor ogen, bidden wij U:
voor mensen die vastgebonden zitten in hun eenzaamheid
en niemand vinden die hen tussen medemensen brengt,
voor mensen die vastgenageld worden op hun verleden
en niet meer tussen mensen durven komen,
dat zij in dit teken van Jezus weer durf vinden.
(Iemand brengt een klein bloemstukje aan tot bij de priester.)
Pr.
God, deze bloemen op het kruis nodigen ons uit,
hierin uw zoon te blijven volgen.
(Het bloemstukje wordt op het voeteinde van het kruis gelegd.
We bewaren een moment van stilte.)
L.
De laatste stoot, de ultieme genadeslag: een mens raken in zijn hart.
Om zeker te zijn dat Hij dood was,
om zeker te zijn dat zij nu weer hun eigen weg konden gaan, doorboorden ze zijn hart.
Zijn hartelijkheid, zijn liefde,
zijn spreekkracht om op te komen voor elke mens die ten ondergaat,
werd nu definitief het zwijgen opgelegd.
Zonder hart was Hij niemand meer.
Pr.
God, met het gekwetste hart voor ogen bidden wij U:
voor mensen die versteend zijn van hart,
voor mensen die met een klein hartje leven uit schrik voor anderen,
voor mensen die met een gebroken hart leven
en niet meer durven dromen,
voor mensen die harteloos geworden zijn,
dat zij in dit teken van Jezus weer moed vinden.
(Iemand brengt een klein bloemstukje aan tot bij de priester.)
Pr.
God, deze bloemen op het kruis nodigen ons uit,
hierin uw zoon te blijven volgen.
(Het bloemstukje wordt op het snijpunt van het kruis gelegd.
We bewaren een moment van stilte.)
Kruishulde
Pr.
Een houten kruis met nagels doorboord, is teken van lijden en pijn.
Een houten kruis met bloemen getooid, is teken van hoop en bevrijding.
Dit kruis eren, is de nagels uittrekken en het met bloemen tooien
zodat het ten volle een getuigenis van hoop en toekomst mag zijn.
(De priester legt zelf een eerste bloem en nodigt de mensen uit het kruis met bloemen te komen versieren zodat het ten volle tot leven mag komen.)
Communieritus
Als we hier en nu samenkomen,
als wij de nagels van alles wat pijn doet uit het kruis
en het leven hebben weggenomen,
als wij hier voor elkaar willen zeggen en getuigen
dat de dood niet het laatste woord is,
dan kunnen we dat omdat er niet alleen de dood van Jezus is,
maar ook en veel meer nog zijn leven,
zijn verrezen leven dat ons zin geeft in het leven.
Daarom kunnen we niet anders dan in dit herdenken
zijn woorden en zijn daden van die laatste avond herhalen.
Laat ons dan samen rond de tafel bidden met zijn woorden.
(Alle mensen komen rond het altaar staan.
De priester gaat in stilte de cibories halen die hij op het altaar plaatst.)
Pr.
Met Jezus midden onder ons bidden wij met zijn woorden:
Onze Vader…
Pr.
Heer Jezus Christus
Laat het delen van uw lichaam
voor ieder van ons kracht tot nieuw leven zijn.
Zalig zij die genodigd zijn aan de maaltijd des Heren.
Zie het Lam Gods, dat wegneemt de zonden der wereld.Heer, ik ben niet waardig, dat Gij tot mij komt,
maar spreek en ik zal gezond worden.
Pr.
Almachtige eeuwige God,
door het sterven van uw Zoon en zijn verrijzenis
hebt Gij ons nieuw leven gegeven.
Bewaar wat Gij in ons hebt bewerkt door uw barmhartigheid.
Verleen dat wij door deel te nemen aan het paasmysterie
een leven leiden dat U is toegewijd.
Door Christus onze Heer.
Bezinning na de communie
Broeders en zusters,
wij zijn met de Heer meegegaan,
een kruisweg door liefde gedragen.
Wij voelen mee met wat Jezus meemaakte
zo 'n tweeduizend jaar geleden.
Maar wij voelen ook mee met wat Hij nu meemaakt
in die vele kleine mensen die lijden.
Telkens zouden wij het lijden willen verzachten,
de dood willen tegengaan.
Maar wij voelen ons machteloos.
Soms zelfs vrezen wij dat het kwade sterker is dan het goede.
Het enige waartoe wij in staat zijn,
is in geloof en vertrouwen meegaan met de lijdende mensen.
Pasen is het teken dat strelen langer duurt dan slaan,
dat delen langer standhoudt dan onderdrukking,
dat leven het haalt op de dood,
dat liefde wint van haat.
Laten we bidden dat ook in onze tijd
Pasen aan onze wereld mag gebeuren.
Laat ons dan in de stilte van dit uur bidden en dromen
dat Pasen dichterbij komt.
De kring rond het altaar wordt ontbonden en elk kan in stilte nog plaats nemen in de kerk. Ook de priester gaat nog wat bij het kruis bidden. Stap voor stap verlaten de mensen de kerk.
Bundel 3
Kruisweg voor de hele parochiegemeenschap
Praktisch
Vooraf is er gezorgd voor een aantal kruisen die tijdens de tocht meegedragen worden. Deze kruisen verwijzen uiteraard naar de kruisdood van Jezus, maar kunnen ook verwijzen naar het kruis (en de kruisdood) van zovele mensen vandaag. Misschien kunnen de namen van zo'n mensen op een aantal kruisen worden aangebracht. Namen van mensen dichtbij, of van mensen wat verderaf: in Afrika, Latijns-Amerika, Azië…
Waar het mogelijk is, kunnen ook fakkels meegedragen worden. Hiervoor moet wel vooraf toelating zijn van politie en moeten de nodige maatregelen voor brandveiligheid genomen worden.
Er kan verzameld worden in een kerk, maar ook op een groot plein ergens in het dorp op in de stad. Aangezien het weer in deze dagen nog guur kan zijn, geniet een binnenruimte om te starten en aan te komen toch wel de voorkeur.
Bij de haltes, of wanneer teksten en liederen in open lucht worden voorgelezen is een geluidsinstallatie van enige kwaliteit toch wel wenselijk. Via de provinciale uitleendiensten kan je meestal geholpen worden.
Het is ook goed dat bij de start van de tocht iemand aandacht vraagt voor het ordevolle verloop (zeker als de groep wat groter is): dat de stilte bewaard wordt, dat mensen toch wat in rijen lopen, dat de fakkeldragers opzij lopen met de fakkels naar buiten gericht, dat de mensen die kruisen dragen hun plaats toegewezen krijgen (enkelen vooraan als "kop" van de tocht, enkelen achteraan als afsluiter. Dit laatste houdt de groep bijeen).
Voor mensen die de tocht niet mee kunnen doen, maar toch aanwezig willen zijn bij het begin en het slotmoment, kunnen een aantal bezinningsteksten ter beschikking worden gesteld. In een gebedsruimte kunnen ze deze doorlezen terwijl wat rustige muziek speelt, in afwachting dat de tocht terug op de vertrekplaats komt.
Met dank aan de parochie Sint-Niklaas uit Diksmuide voor het ter beschikking stellen van het tekstmateriaal. We konden aan de hand daarvan dit voorstel opmaken
Inleiding
Overal ter wereld staan mensen op Goede Vrijdag stil bij de weg die Jezus van Nazaret ten einde toe gegaan is. Met Jezus willen ook wij de weg van bevrijding en verlossing gaan. We voelen ons verbonden met zovelen die te lijden hebben door onrecht en geweld.
Dit is een stille tocht. Onderweg houden we drie keer halt. Telkens luisteren we naar een fragment uit het lijdensverhaal van Jezus. We leggen het leven van vandaag naast Jezus' lijden.
Biddend stellen we ons open in het perspectief van een Leven dat groter is dan pijn en lijden.
Eerste halte
Lezing uit Marcus 14,32-42
Ze kwamen bij een plek die Getsemane heet,
en Hij zei tegen zijn leerlingen: "Ga hier zitten, terwijl Ik ga bidden."
En Hij nam Petrus, Jakobus en Johannes met zich mee.
Hij begon angstig en onrustig te worden, en zei tegen hen:
"Ik ben dodelijk bedroefd. Blijf hier, en blijf wakker."
Hij ging een eindje verder en wierp zich op de grond.
Hij bad dat dit uur, als het mogelijk was, aan Hem voorbij zou gaan.
"Abba, Vader", zo bad Hij, "U kunt alles. Neem deze beker van Mij weg.
Maar niet wat Ik wil, maar wat U wilt."
Hij ging terug en vond hen in slaap.
Hij zei tegen Petrus: "Simon, slaap je? Kon je niet één uur wakker blijven?
Blijf wakker en bid dat jullie in de beproeving niet bezwijken.
De geest is wel van goede wil, maar het vlees is zwak."
Hij ging weer bidden met dezelfde woorden.
Toen Hij weer terugkwam, vond Hij hen weer in slaap,
want hun ogen waren zwaar.
Ze wisten niet wat ze Hem moesten antwoorden.
Hij kwam voor de derde keer en zei tegen hen:
"Slaap nu maar rustig verder. Het is voorbij.
Het uur is gekomen; nu wordt de Mensenzoon overgeleverd
in de handen van zondaars.
Sta op, laten we gaan.
Kijk, hij de Mij overlevert, komt eraan."
Lezer 1
Zijn keuze stond vast.
Hij zou van mensen houden,
van elke mens zoals hij was
en zoals hij maar was.
Van elke mens met al zijn goed en zijn kwaad,
en dwars door zijn kleine kanten heen
zou Hij van hen houden
en vooral dan nog van hen van wie niemand hield.
Hij zou voor ze opkomen,
voor alles wat een mens meer mens maakt,
meer beeld van God, die liefde is,
en tegen alles wat dit beeld verduistert.
Zijn "ja" aan de mens was het radicale "neen"
aan elk bezit en macht ten koste van de mens.
Het was zijn keuze, zijn diepste bestemming als Mens van God.
Door die Geest en door geen andere werd Hij gedreven,
ook toen het gevaarlijk werd,
toen ze hem allen in de steek lieten
met zijn angst voor het kruis dat niet meer te ontwijken was.
Zijn keuze was echt.
(Carlos Desoete)
Lezer 2
En wij? Hoe is onze keuze?
Wij die weet hebben
van die groeiende kloof in onze wereld tussen rijk en arm,
tussen hebbers en niet-hebbers,
tussen sterk en zwak,
aan welke kant staan wij?
Hoe radicaal is onze keuze voor de kleine en de zwakke mens?
Durven wij onze stem verheffen tegen het onrecht?
Of zijn ook wij in slaap gevallen?
Gaat het onze krachten te boven om te blijven waken?
Wie zal ons de kracht geven om te blijven roepen om een andere wereld?
Lezer 3
God onze Vader,
bevrijd ons hart van de illusie
dat bezit en macht geluk kunnen brengen of ons leven kunnen veilig stellen.
Wij willen niet gevaarlijk in slaap vallen.
Bevrijd ons hart.
Laat ons meer aandacht hebben voor elke medemens
dan voor ons eigen kleine voordeel.
Laat ons meer thuis zijn in het evangelie
dan in onze eigen kleine zekerheid.
Geef ons de ruimte om echt te leven,
in Jezus, de Christus, uw Zoon, onze Broeder.
Tweede halte
Lezing uit Johannes 18, 33-38
Toen ging Pilatus het pretorium weer binnen en riep Jezus bij zich.
"Bent u de koning van de Joden?" vroeg hij.
Jezus antwoordde:
"Bent u daar zelf op gekomen of hebben anderen u over Mij verteld?"
"Ben ik soms een Jood?" zei Pilatus.
"Uw eigen volk, uw hogepriesters, hebben u aan mij overgeleverd.
Wat hebt U gedaan?"
Jezus antwoordde: "Mijn koningschap is niet van deze wereld.
Als mijn koningschap van deze wereld was,
zouden mijn dienaars er wel voor gevochten hebben
dat Ik niet aan de Joden werd overgeleverd.
Mijn koningschap is echter niet van deze wereld."
"U bent dus toch koning?" zei Pilatus.
"Ja" , zei Jezus, "Ik ben koning;
met geen andere bestemming ben Ik geboren en in de wereld gekomen,
dan om te getuigen van de waarheid.
Iedereen die uit de waarheid is, luistert naar mijn stem."
"Waarheid?" zei Pilatus. "Wat is waarheid?"
Lezer 1
Jezus was bereid om de hoogste prijs te betalen voor zijn visioen:
dat God de dag zou verhaasten dat Hij alles-in-allen zou zijn.
Meer dan nationale bevrijding uit de macht van de Romeinen
wilde hij een wereldrevolutie die "allerwege op aarde"
de naam en het koningschap van God zou vestigen.
Een God wiens naam werkelijkheid zou worden: "Ik zal er zijn"
en dat voor elk van ons.
Hij wist van meet af aan dat noch een politieke machtswisseling,
noch het geweld van wapens zo'n omwenteling kunnen bewerken.
Hij erkende niet het recht van vuur en zwaard,
dat door velen met religieus fanatisme werd en wordt bepleit.
Hij geloofde niet in "man en macht".
Hij geloofde dat alleen "uit God geboren mensen"
die omwenteling van alles wat bestaat, kunnen volbrengen.
Zijn koningschap was niet van deze wereld,
maar is een oproep voor het Rijk van God,
een rijk van waarheid, gerechtigheid, verzoening en liefde!
Lezer 2
Ook vandaag zijn er mensen die midden haat en wraak,
een andere weg durven gaan:
de weg van gastvrijheid en van dialoog,
de weg van herstel en verzoening,
de weg van onvoorwaardelijke liefde.
Monseigneur Gerardi in Guatemala, monseigneur Romero in El Salvador,
Desmond Tutu en Nelson Mandela in Zuid-Afrika, zuster Jeanne Devos in India…
Zij kozen en kiezen allen voor de weg van verzoening, rechtvaardigheid, liefde.
De - meer dan gewone - liefde waartoe de bergrede en het evangelie oproepen, opent voor mensen en volkeren een nieuw spoor.
Ook in eigen land moeten we dit spoor duidelijk durven trekken
en een nieuwe weg openen
voor alle rechtelozen, mensen zonder papieren, kansarmen:
een weg van herstel, verzoening en liefde.
Lezer 3
Bidden wij met de woorden uit de psalmen
Alleen Gods woord maakt vrij, het wankelt niet.
Hij handelt, keert niet op beloften terug
en maakt geen macht op de rug van de kleine mensen.
Godsspraak breekt Hij niet, giet de leugen uit als water in het zand,
slaat machtigen de wapens uit de hand.
Zo Godsgewijd is het gezag dat spreekt in naam van kleinen en armen,
vernederend voor wie het waagt de zwaksten te bedreigen,
verterend vuur van loutering.
Derde halte
Lezing uit Marcus 15, 33-39
Toen het zesde uur aangebroken was,
viel er duisternis over het hele land, tot aan het negende uur.
Op het negende uur riep Jezus met luide stem: "Eloi, Eloi, lema sabachtani?"
Dat betekent: Mijn God, mijn God, waarom hebt u mij in de steek gelaten?
Sommige omstanders die het gehoord hadden, zeiden:
"Hoor, Hij roept Elia!"
Eén van hen rende weg, doopte een spons in wijn,
stak die op een rietstok en wilde Hem te drinken geven.
"Laten we eens kijken of Elia Hem eraf komt halen", zei hij.
Maar Jezus had na het slaken van een luide kreet, de Geest gegeven.
Het voorhangsel in de tempel scheurde van boven tot beneden in tweeën.
Toen de centurio die tegenover Hem stond,
zag dat Hij op deze manier de geest gaf, zei hij:
"Inderdaad, die man was de Zoon van God."
Lezer 1
Toen Hij stierf kwam zijn Geest tot leven.
Zo grondig als de dood zijn werk kan doen,
zo grondig breekt, precies op dat moment, het leven door.
De valse zekerheden zijn ontmaskerd.
De boeien die mensen binden en opsluiten in zichzelf, vallen af.
De wanhoop en de angst zijn overwonnen.
Onvermoede energie wordt vrijgemaakt en tilt een mens over zijn grenzen heen.
Zijn Geest breekt door, onstuitbaar, door geen grafsteen meer tegen te houden.
Een gemeenschap van breken en delen groeit,
een gemeenschap van nieuwe verbondenheid,
op de vaste dragende grond van zijn Liefde.
De mens kan eindelijk leven.
Lezer 2
God heeft zich niet vertoond met macht en majesteit. In weerwil van onze bedenkingen en dromen, is Hij machteloos geworden in Jezus, zijn Zoon.
De dwaasheid van het kruis?
Voor ons zal - telkens weer - ons eigen kruis, het lijden van de wereld,
het kruis dat mensen dragen,
een oproep zijn, een vraag om stil te staan, om niet voorbij te gaan,
om je te laten raken door de pijn van een ander.
Dwaasheid?
Misschien is dit niet van deze wereld.
Toch is elk kruis waaraan je niet voorbijgaat het begin van een ommekeer,
voor jezelf én voor die ander.
Elk kruis waaraan je niet voorbijgaat is het begin van een nieuwe verrijzenis.
Lezer 3
Zo mogen we zeker zijn dat we naar huis kunnen
met de levende Jezus in ons midden.
Hij is gekruisigd én verrezen
in elke mens die zich omkeert naar het kruis van een ander,
in elke mens die zelf zijn kruis voortsleept,
Hij is verrezen in elke mens
die bouwt aan Zijn koninkrijk.
Een rijk dat zo anders is dan we in onze wereld gewoon zijn.
Jezus is verrezen in elk van ons.
Omdat dit in ons handelen zichtbaar zou worden
zegent ons God, als Vader, en Zoon en Heilige Geest.
Ga nu heen, en leef verder in de kracht van de verrezen Christus!
Bundel 4
Bezinningsteksten rond de kruisweg: een buitengewone kruisweg, die lange laaste weg van Jezus: vijftien stappen tussen dood en leven
Inhoud
Hierna volgt een tekst die als bezinning kan gebruikt worden bij elk van de staties. Zo'n kruisweg kan collectief gebeuren in de kerk, maar deze teksten kunnen ook in de kerk ter beschikking gesteld worden voor individuele kerkgangers
Bij de meeste staties is ook een illustratie opgenomen van een kruisweg in klei, gemaakt door kinderen. De foto's van deze kruisweg kan u in het groot bekijken via deze pagina.
Er staat altijd een kruis gereed
Wie opkomt voor de kleinen,
de armen,
de minderbedeelden,
wie het opneemt voor de zwakken,
voor allen die onrecht lijden,
voor hen die door de goegemeente
met de vinger worden nagewezen,
wie radicaal voor de mens kiest
en geen onderscheid maakt
tussen hen, ze niet vastprikt
maar telkens opnieuw kansen geeft,
wie ze niet veroordeelt
maar ze liefheeft tot het uiterste:
veroordeelt zichzelf.
En die uitspraak hoort hij wel:
eerst achter zijn rug, dan vlak in 't gezicht.
Wie de waarheid zegt en doet,
kiest zijn kruis.
Het staat gereed.
Al lange tijd
Hij neemt het op en gaat
Wie van mensen houdt,
die lijdt eraan…
Hij beeft en walgt,
zweet bloed en tranen
in zijn hart…
Asjeblieft, God, bidt hij dan,
als 't kan, laat dit voorbijgaan…
Maar ik zal van ze blijven houden!
Uw wil zal geschieden…
Wat is daar verkeerd aan?
"Ik vind geen schuld in deze mens!"
Wat is er dan verkeerd?
Dat hij anders is? Beter?
Levende aanklacht voor onze bange
kleinmenselijkheid?
Dat hij onrustig maakt?
"Ziedaar de Mens!"
Zo'n mens zwijgt, neemt zijn kruis
en gaat zijn weg.
Ook hij kan door de knieën gaan
Ook de mens van God is geen harde stalen held.
De spot der schijnheiligen,
de beschimping der schampere geesten,
de gesel van de verdachtmaking,
de soldaten van 'doen en niet denken'
krijg je wel door de knieën.
Een kruis van lijden,
een kroon van eenzaamheid,
en een mantel van 'afgeschreven zijn',
krijgen je wel op de grond.
De foltering van de mensen
die je in je liefde omsluit
- maar voor wie je in de weg loopt -
kan de kracht van je hart doen begeven.
De mens van God kan vallen
- en toch weer opstaan -
mag strompelend verder gaan…
En plots was heel dicht bij hem zijn moeder
Gelukkig staan dikwijls moeders
langs de onverstaanbare en harde wegen
van hun kinderen.
Ze volgen vaak met tranen in hun ogen
en veel, bang, geloof in hun hart…
Zij kunnen lang zwijgen,
en nog langer nabij blijven:
dat is hun kracht.
Ook als hun kinderen wegen gaan
die ze nooit voor hen gedroomd hebben,
dan gaan ze die mee:
hun lijdensweg is dubbel.
Hun geloof en liefde is hun nabij-zijn
is een sterkere kracht dan het dode gewicht
van de botte kortzichtigheid
van een ganse menigte 'gelijkhebbers'!
Moeders zijn er.
Een helpende hand doet goed
Ook de kleine mens van God
heeft maar twee armen en zwakke schouders
om zijn kruis te dragen..
Mensen van God
zijn ook maar beperkte mensen.
Zij vragen wat solidariteit,
iemand die wil helpen,
die er zijn schouders mee onder zet
- wat vrij en wat gedwongen soms -
om mee te werken
aan meer menselijke structuren,
rechtvaardiger ordening
en liefdevoller leven…
Soms zijn het bevende handen
die mee het kruis helpen dragen
met een bang hart.
Maar het doet deugd.
Men voelt zich niet meer zo alleen.
Het kruis lijkt dan minder zwaar.
Een hart met handen
Tastende handen op een gelaat dat lijdt,
tekenen de lijnen van de mens diep in je hart
- om nooit te vergeten.
Je draagt zijn aanschijn mee
en de trekken van zijn ziel:
zijn droefnis
en zijn vaste wil om trouw te zijn ten einde toe.
Zijn liefde krijgt een gezicht.
Een hart met handen
is een klein attent gebaar
dat niet het lijden heelt,
maar toch het leed verzacht;
een ander mens draagt mee
de droesem van je pijn.
Een gebroken niet verslagen mens
Het moeten niet altijd zware slagen zijn
die een mens murw krijgen…
Vele, heel vele verbeten, opgehitste, bitsige,
korte blinde slagen doen hun werk wel.
Ze benevelen het doel, de zin van je kruisdagen.
Ze verzwaren het hout,
loodzwaar tot tegen de grond.
Het kan een voorlopig eerste sterven zijn,
een tot wanhoop gestolde rust
van niet meer kunnen.
Ik kan niet meer, niet verder,
niet verder meer…
De zwarte 'waaroms' komen zich nestelen
in je geest.
Maar je hart begeeft niet.
Je hart is sterk en doet je opstaan
- rechtop - en verder gaan?
Ween je ogen niet dicht
Een mens moet dikwijls in het leven
geboren worden.
Een nieuwe mens worden in je pijn,
nieuw in je roeping,
nieuw in je diepste vertrouwen;
Dan hoor je wel het geween om je heen,
maar je kan zeggen: Ween niet over mij.
Niemand kan die iemand doden die in mij leeft.
Ween over jezelf, je kinderen,
de wereld om je heen.
Ween je ogen niet dicht:
zie wat met je gebeurt!
Hoe dor en leeg je bent,
zonder leven, zonder merg, zonder kracht…
Zie wat er met dor hout gebeurt!
en met de spankracht van het groene hout
tors je je kruis.
En al wordt het donker voor je ogen,
toch wordt het iets lichter in je hart.
Driemaal vallen. Viermaal opstaan
Er is geen andere weg dan de jouwe
en die moet je uiteindelijk zelf gaan.
Je krachten begeven
en je denkt: dit is het einde;
je zegt: ik kan niet meer;
je voelt: heeft het wel zin?
maar je moet verder.
Je valt
en je weet: ik wil verder;
en je staat op,
en je beseft: ik ga, alleen, ik kan mijn weg gaan.
Je strompelt, je valt, je gaat…
En elke stap doe je duizendmaal
in je hart, in je geloof.
De weg
van de mens
van God
is een lange weg
die slechts stap na stap
wordt afgelegd.
Je houdt niets meer tenzij jezelf
Wanneer je op de wereld komt,
heb je niets dan jezelf:
de mens die je worden kunt.
Al wat je verder verkrijgt,
al wat je verwerft,
al wat je bezit,
je 'hebben en houwen'
kan aasprooi worden van gieren.
Ze volgen je een leven lang
naar het moment dat je definitief
door je knieën gaat.
Ze ontnemen je kleren,
verscheuren je goede naam,
vertrappelen je eer
en spelen om al wat je hebt.
Ze zetten je schamelheid te kijk
en laten je slechts
jezelf.
Wanneer je de wereld verlaat
zal je niets hebben dan jezelf:
de mens die je geworden bent.
Mond gesnoerd. Handen en voeten genageld
Als alles weg is:
macht, prestige, naam, titel, illusie en bezit,
dan spreekt uit alle kracht alleen de mens,
de harde kern van de ziel uit de naakte mens.
Die stem is gevaarlijk
en daarom snoert men de mond.
die kracht is gevaarlijk en daarom wil men
de mens met handen en voeten vastspijkeren,
vastzetten, zodat hij uitgeschakeld wordt,
voorgoed,
afschrikwekkend uitgestrekt op een kruis,
vastgenageld op de dood.
en toch spreekt dan het hart het sterkst.
Het streven van de mens van God
De laatste stap is door de mens alleen te doen.
Er is de dorst naar leven,
het roepen en het zuchten
- geen mens, geen vriend, geen God nabij -
er is het schreeuwen in het donker:
Vader, waarom hebt Gij mij verlaten?
Er is het uitbidden van zijn leven:
Het is volbracht!
En na het vergeven van de verdwazing,
het geven van de geest
in de handen van het Leven,
waaruit men komt, waarin men gaat…
"Vader, in uw handen leg ik mijn leven.
Ik heb de mensen liefgehad
tot aan de grens van mezelf."
Toen zei iemand:
deze was waarlijk een rechtvaardige!
Voor wie dit ziet scheurt het voorhangsel
van vele valse tempels middendoor.
Na het streven komt de stilte
Een lichaam
roerloos koud
waarvan het hart
het langst de bittere smaak bewaart.
Als men het doorsteekt
komt er bloed en water uit:
al wat een mens een leven lang doorleeft…
Lieve handen dragen doden naar de aarde
en rouwen om de eigen pijn en hun gemis.
Levenden spreken het sterkst
wanneer ze gestorven zijn.
De graankorrel in de aarde
Men ruimt iemand uit de weg:
dit is de triomf van het ongezond verstand.
Men verwijst hem naar het graf der rustige
vergetelheid en dekt zijn leven toe.
Mens vergeten.
Gevaar geweken.
"Maar toen zijn lichaam stierf,
begon zijn Geest te leven!"
schrijft Petrus later.
God zet zich aan de kant van het leven
Onze God is een God van levenden.
Hij zet zich aan de kant van de verdrukten,
van het doorgedrukte leven.
Bij het breek punt van leven en dood
komt hij in opstand, staat Hij op,
opstandig
doet Hij de mens naar zijn hart verrijzen,
léven!
En gaan mensen op weg
om het lichaam te balsemen,
krijgen ze te horen:
Waarom iemand die leeft zoeken bij de doden?
Ze her-inneren hem, ze vertellen over hem,
ze proberen te doen als hij,
bidden, geloven, mekaar niet loslaten,
en zie: plots staat hij daar!
Waarom schrik je?
Waarom laat je twijfel opkomen in je hart?
Bekijk mijn handen en voeten
en je zult zien dat ik het ben.
Bundel 5
Bezinningsteksten rond de kruisweg
De weg die Hij ging - Kruiswegmeditaties
Vooraf: Hierna volgt een tekst die als bezinning kan gebruikt worden bij elk van de staties. Zo'n kruisweg kan collectief gebeuren in de kerk, maar deze teksten kunnen ook in de kerk ter beschikking worden gesteld van individuele kerkgangers. Deze tekst is van de hand van Zuster Caritas Van Houdt (Abdij Male)
Bij de meeste staties is ook een illustratie opgenomen van een kruisweg in klei, gemaakt door kinderen. De foto's van deze kruisweg kan u in het groot bekijken via deze pagina.
Jezus wordt ter dood veroordeeld
Verraden door een vriend,
onteerd, bespot,
veroordeeld om
eerloos te sterven.
Gij antwoordt niet
en wacht
omdat gij weet dat
waarheid overwinnen zal
op duisternis en haat.
Doe mij verstaan
als onrecht en onwaarheid
mij onverdiend bedreigen,
dat zwijgen krachten baart
opdat ik spreken kan
in vrede en zachtmoedigheid.
Jezus neemt het kruis op zijn schouders
Gij neemt op U het kruis
van smaad en schande.
Uw handen dragen hout
dat weegt onder de last
van liefdeloosheid, kwade wil.
Verloochend door een vriend,
terwijl de haan driemaal zal kraaien
gaat gij, gebukt, de stad uit
naar de berg, gehoorzaam als een lam.
Uw liefde wint het op de haat
Om uwentwil, Heer,
zal ik dragen in geloof
het kruis dat mij wordt opgelegd,
wetend dat Gij mij helpen zult,
dat Gij alleen mijn wonden heelt.
Jezus valt voor de eerste maal onder het kruis
Gij gaat de weg van
kruis en zelfverloochening.
Verminkt, vertrapt, draagt Gij
de lasten van ontelbaar velen.
Gij valt en weet wat het betekent
ont-kracht, ont-luisterd en ont-eerd te zijn.
Toch staat Gij op,
gesteund, gedragen
door het woord van Hem,
de Ene die in U gelooft.
Geef Gij mij, Heer,
als mij de last ondraaglijk wordt
en onmacht mij ten gronde richt,
geef Gij mij dan voldoende licht,
genoeg om weer rechtop te staan
en met vertrouwen voort te gaan.
doe mij herleven, toon mij uw Aangezicht.
Jezus ontmoet zijn moeder
Eén ogenblik
een zee van pijn
een druppel eeuwigheid
van mateloze liefde.
De woorden blijven steken
in een onmachtig handgebaar.
Wat kan haar nog bewegen
dit dodenpad mét U te gaan?
Gij kijkt haar aan
en zij heeft het begrepen.
Haar ogen zeggen 'ja' -
zij laat U verder gaan.
Geef mij
als ik geen uitweg weet,
geef Gij mij dan een teken,
een bloem van troost,
een blik van mededogen,
nabijheid van een moederhart,
een Vrouw: icoon van Gods barmhartigheid.
Simon van Cyrene helpt het kruis dragen
Gij hebt aanvaard
dat iemand hulp aanbood.
De vreemdeling wordt vriend
en deelgenoot in dit onmenselijk lijden.
Ontmoeting wordt vertroosting wederzijds
en Simon is sindsdien een ander mens.
Doe mij geloven,
Zoon van God,
dat Gij de mensen nodig hebt
en dat wij zijn gemaakt
om elkaars lief en leed te delen.
Maak dat ik opensta voor velen
en af en toe een mens ontmoet,
een Simon van Cyrene.
Jezus ontmoet Veronica
Zij durft het aan,
baant zich een weg
doorheen het kluwen
van een wilde menigte,
trotserend onbegrip en hoon.
Ofschoon zij nauwelijks U kennen kan
reikt zij haar hart en handen aan
bewogen door de macht
die mede-lijden heet.
En Gij blijft staan - heel even -
genoeg om haar erbarmen
dankbaar te ondergaan.
Zij zal dit nooit vergeten
want uw gelaat, de afdruk,
donker op het witte lijnwaad,
draagt zij voor altijd met zich mee.
Kostbaar geschenk, tastbaar
nalatenschap voor eeuwen.
Kon ik waarderen
het kleinste teken van begrip
en troost dat mij geboden wordt.
Help mij verstaan, gebaren
en bedoelingen van mensen.
en als ik zelf tot troost mag zijn,
doe mij herkennen uw gelaat
in hen die mij gegeven zijn.
Geef mij een zachte hand zoals Veronica.
Jezus valt een tweede maal
Gij valt een tweede maal.
Wat weegt het zwaarst?
Doodsangst of onverschilligheid
van hen die U omringen?
De pijn die in het lichaam snijdt
of alles wat uw ziel, uw hart bezwaart?
Geweld heeft veel gezichten.
Maar Gij staat recht,
gaat verder op de weg
en draagt met liefde onze smart.
Gebroken God-mens,
geef mij kracht
om altijd weer rechtop te staan
uit zelfzucht en ontreddering.
Leer mij hoe ik moet verder gaan
de weg van uw barmhartigheid,
van vrede en verzoening.
Jezus troost de wenende vrouwen
Gij wordt geraakt,
staat stil bij het verdriet van anderen.
Nog vindt Gij woorden en gebaren
die zegen en vertroosting zijn.
Ween niet, althans niet over Mij,
zegt Gij, maar heb verdriet om
alles wat niet liefde is,
om wat haar kwetst, verminkt
en ondermijnt.
En midden uw oneindig lijden zegt Gij:
vrees niet en blijf in Mij.
De wijnstok zal weer bloeien
en vruchten dragen, honderdvoud.
Gij leert het mij, Heer Jezus,
hoe ik mijn eigen leed,
beter verdragen kan
wanneer ik stil wil blijven staan
bij wie ook dragen moet een kruis.
Geef dat mijn liefde rijker wordt
aan inzicht, fijngevoeligheid,
want hierin zijt Gij voorgegaan.
Jezus valt voor de derde maal
Gij valt een derde maal
en voelt weerom de harde grond,
de hardheid van uw mensen.
Maar sterker dan de zwakheid
van uw gefolterd lichaam
spreekt uw wil, uw liefdedrang
om één te zijn met wat uw Vader wil.
Gij staat weer recht vóór ons,
om onzentwil gehoorzaam tot de dood.
Gij strompelt voort, gebroken,
tot aan het altaar op de heuvel.
Gij weet, Heer Jezus,
hoe zwak, hoe klein, onmachtig
en ontmoedigd ik kan zijn.
Help mij vertrouwen in uw kracht,
uw woord dat leven geeft
ook na een derde val.
Jezus wordt van zijn klederen beroofd
Weerloos en beroofd
van alles wat U toebehoorde,
zelfs het kleed wordt weggenomen
en niets geeft nog beschutting.
En om uw naadloos kleed
wordt grimmig hard gedobbeld.
Toch blijft Gij voor God zelf
de welbeminde Zoon.
Gij zegt:
bekleed u met gerechtigheid
en tooi u met barmhartigheid
want alles wat gij doet aan
wie de minsten zijn,
dat hebt gij ook aan Mij gedaan.
Help mij om, in uw geest,
te delen wat ik heb, te geven wat ik ben.
Verlos mij van mijn kleine ik
en zeg mij hoe ik dienen moet
U, God, in hen die armer zijn dan ik.
Jezus wordt aan het kruis genageld
Het is het derde uur
als zij U kruisigen.
Onzinnig is dit hout
waarmee Gij één wordt nu
en hoe uit-zinnig moet de liefde zijn
die God zijn mensen toedraagt.
Nog steeds wordt Gij gekruisigd
in wie verdrukt, vervolgd, gepijnigd wordt.
Nog steeds spreidt Gij uw handen uit
in dit gebaar van geven en vergeven,
van liefdevol ontvangen.
Reik ook mij, Heer,
uw ongeschonden handen
opdat ik door uw kruis
verlost mag zijn van
al wat mij bezwaart.
Bewaar mij in uw mild erbarmen
en zegen mij met dit gezegend teken,
het teken van de hoop.
Jezus sterft aan het kruis
Dit is het negende,
het zwaarste uur,
het uur van duisternis en
eenzaamheid ten dode toe,
verlatenheid en angst
gekruid met bitterheid.
Maar ook het uur dat Gij de geest,
uw eigen leven hebt gegeven
aan wie het dierbaarst bleven:
de Moeder krijgt een Zoon,
de Zoon ziet plots zijn Moeder!
Uur van de dood
maar meer nog:
uur van leven!
Dit uur maakt
stil en ingekeerd
en woorden zeggen
nooit genoeg hoe ik
U danken moet.
Vul Gij mijn stilte
met uw Geest –
laat nimmermeer het
leven in mij wijken.
Jezus wordt van het kruis afgenomen
De wereld zwijgt
nu alles is volbracht.
Nooit was er stiller nacht
Dan deze waarin een
zachte moederhand
U voor het laatst ontvangen mag
op haar gewijde schoot
en U met tederheid
voorgoed te rust mag leggen.
Nooit was een afscheid
zo gevuld met goddelijke aanwezigheid.
Gij keert terug naar Hem:
uw oorsprong en uw huis
waar Gij ons thuis verwacht.
Leid mij doorheen de nacht
van dood en duisternis naar
licht en eeuwig leven.
Jezus wordt in het graf gelegd
Nieuw is het graf
in stenen uitgehouwen
- begraafplaats voor een vriend bestemd -
daar zult Gij wachten
zwijgen achter gesloten muur
drie dagen lang
terwijl de vijand juicht,
terwijl de vrienden treuren.
Een verre vogel fluit
nieuw morgenlicht weer open.
Wij hopen op een derde dag
de ochtend van een nieuw begin
waarop Gij zeggen zult:
Ik leef en gij zult leven!
Laat mij geloven
in dit woord
dat Passie eenmaal Pasen wordt,
dat ik met U verrijzen mag.
Het zij zo. Alleluia!
Verrijzenis
Na veertien donkere
staties zinloos leed
met uitzicht op de dood
verrast het helder morgenrood
achter de steen die, weggerold,
zijn diep geheim te raden geeft.
Het antwoord op de vragen
geneeskracht voor verdriet:
niets gaat verloren voor
wie de waarheid ziet
boven het lege graf.
Dit is het wonder dat
nog dagelijks geschiedt:
stenen van ongeloof
worden opzij geschoven
en mensen leven weer
met paaslicht in de ogen
omdat de Zon hen zin en
nieuwe draagkracht gaf.
Bundel 6
Kruisweg met kinderen: een buitengewone kruisweg
'Een buitengewone kruisweg' was een project van het Vlaams Verbond van het Katholiek Buitengewoon Onderwijs (VVKBuO) en de Interdiocesane Commissie Schoolpastoraal van het VSKO/Pedagogisch Bureau.
De bezinningsteksten zijn van Hilde Cattrysse.
Uitgeverij Licap gaf de kruisweg uit in boekvorm, samen met een begeleidingsbrochure en een diareeks. Boekje, begeleidingsbrochure en diareeks zijn nog steeds daar te koop. Ze blijven opgenomen in de lijst 'Publicaties' van het VSKO (te bereiken via http://ond.vsko.be/pastoraal).
Vooraf
Deze kruisweg ontstond in het Buitengewoon Lager Onderwijs. De titel is er een verwijzing naar. Nochtans kan deze tekst ook gebruikt worden bij andere jonge kinderen. Hier en daar zal wel een kleine aanpassing van de tekst nodig zijn, vooral waar rechtstreeks verwezen wordt naar de klassituatie in het Buitengewoon onderwijs. Deze tekst is opgemaakt per 'statie'.
Bij de meeste staties is ook een illustratie opgenomen van een kruisweg in klei, gemaakt door kinderen. De foto's van deze kruisweg kan u in het groot bekijken via deze pagina.
Jezus wordt veroordeeld
Ook nu nog zetten mensen elkaar gevangen.
Mensen veroordelen elkaar ...
Veroordelen is anderen kleiner maken dan jezelf:
- jij speelt de baas
- jij gaat op een troon staan
- maar jouw troon is een kruis voor de ander.
Waarom mocht Tim niet in de zandbak?
Waarom mocht Achmed niet voetballen?
Waarom wordt Dave uitgelachen?
Leerkracht, waarom heb je last met dit kind?
Ik word veroordeeld
omdat ik
in het BLO zit ...Ik word veroordeeld
omdat ik te dik ben...Ik word veroordeeld
omdat ik
konijnentanden heb...
Jezus draagt zijn kruis
Er is nog veel verdriet...
Er zijn nog teveel mensen
die moeten vluchten ...
Er zijn nog teveel kinderen die alleen zijn,
die bang zijn, die iemand moeten missen ...
Anderen lachen je uit,
willen of kunnen je niet begrijpen...
Omdat jij je sterker voelt, omdat je wapens hebt,
moeten anderen vluchten, hebben anderen verdriet...
Een kruis dragen... steeds opnieuw...
Mijn kruis is dat mama,
papa, broer en zus
op reis gingen met de bus
naar Lourdes
en dat ik niet meer mocht ...Mijn kruis is dat
ik astma heb en
daardoor niet lang
kan lopen of sporten ...Mijn kruis is dat
mijn papa dood is ...
Jezus valt voor de eerste keer
Er zijn mensen die alles
voor zichzelf willen.
Ze doen zichzelf veel pijn.
Ze gaan gebukt onder hun hebzucht...
Of je ziet het plots niet meer zitten.
Je hebt pijn omdat de anderen
je met de vinger wijzen.
Of lijden overvalt je:
een zware last om dragen...
Waarom ik?
Waarom kan ik niet zo goed studeren?
Waarom heb ik geen werk?
Waarom moesten juist mijn ouders uit elkaar gaan?Mijn last is
dat ik bijna niets graag lust;
daarom altijd gestraft word
en zo mijn vrienden verlies...Mijn last is
dat ik te klein ben voor mijn leeftijd
en daarom altijd uitgelachen word...Mijn last is
dat ik een lelijk gezicht heb...
Maria ziet Jezus
Steun vinden bij elkaar is broodnodig.
Weten dat iemand om je geeft ... Elkaar zoenen en zeggen:
- ik wil je begrijpen
- jij mag mijn vriend zijn
- op mij kan je rekenen.
Luisteren naar elkaar ...
Mama zit in een rolstoel.
Ik kruip op haar schoot.Ik hou van mijn mama ...
Mijn mama ziet mij graag.
Als het lang geleden is
dat ik naar huis ben geweest,
pakt mama me eens goed vast.
Simon helpt Jezus
Jezus is moe, zijn kruis weegt veel te zwaar ...
Hé boer, kom hier, help deze man!
Gebruik je grote handen maar,
dan moeten wij de onze niet vuilmaken ...
En Simon, een eenvoudige man, helpt Jezus.
Simon met zijn grote, ruwe handen?
Simon, die houdt van de natuur ...
Onze wereld knoeit,
overal wordt de aarde onleefbaar gemaakt,
we zijn afvalmensen ...
Kom, doe er wat aan!
Maak van je school, de straat, je huis ...
een fijne plaats zonder afval overal!
Doe het voor het leven van elkaar!
Handen heb je om te geven ...
Veronica verfrist Jezus
Mensen die van mensen houden ...
Mensen die elkaar genezen ...
Mensen die elkaar troosten ...
Je gaat weer glimlachen.
Je gaat weer danken.
Dankbaarheid is een bloempje
dat in weinig tuintjes groeit ...
Dankjewel omdat ik zoveel toekrijg ...
Dankjewel, papa ...
Dankjewel. Frasie, omdat je me knuffelt ...
Dankjewel, Christiane, omdat je zo lekker kookt ...
Dankjewel, Ronny, omdat ik jou mocht helpen timmeren ...
Dankjewel, priester Omer,
omdat je hebt gelachen met mijn mopje ...Dankjewel, Christine, voor de taartjes ...
Dankjewel, Koen,
omdat je me vannacht wakker hebt gemaakt,
zodat ik niet in mijn bed heb geplast ...Dankjewel, jongens,
omdat jullie mijn auto hielpen duwen
toen ik in panne stond ...Dankjewel B-dette, omdat we op de driedaagse
in de duinen worstjes mochten bakken ...
Dat vond ik super ...Dankjewel omdat ik in de mis Jozef
mocht uitbeelden ...Dankjewel, juf ... Dankjewel, meester ...
voor die superavontuurlijke overlevingstocht
die we mochten meemaken in de Ardennen ...
Jezus valt voor de tweede keer
Hij heeft verdriet
omdat de mensen zo hard zijn.
Ze duwen en schoppen
om zelf op de eerste plaats te staan.
Het liefst van al hadden ze Jezus nog geslagen.
Als kinderen niets anders meer zien dan vechten,
dan slaan ze mekaar, dan is er overal pijn,
dan ben je bang ...
Als mensen niets anders meer horen dan roddel,
dan ga je eronderdoor, je gaat kapot ...
Geen mens houdt dit vol!
Altijd maar roddelen ...
Ze duwen me dieper
de put in ...
Ik ga eronderdoor ...
Jezus troost de wenende vrouwen
Ze begrijpen dit geweld niet.
Ze zijn nog niet vergeten
hoe Jezus Zijn hand
op het hoofd van de kinderen heeft gelegd.
Jezus kijkt naar de vrouwen ...
Jullie zullen het nog moeilijk hebben ...
Je moet niet wenen om mij,
maar ween om jezelf
en weet dat je God nodig zult hebben ...
De rechten van het kind ...
We hebben recht op:
- een naam
- een woning
- scholing
- ontspanning
- eten en drinken
- liefde, verzorging en bescherming
Jezus valt voor de derde keer
De berg van het lijden is groot,
maar Jezus blijft geloven
dat verdriet en lijden niet het laatste zijn ...
Vriendschap, daar gaat het om ...
Blijven geloven dat het altijd beter kan,
dat het je ooit wel zal lukken ...
Blijven geloven dat je kan helpen,
zomaar, omwille van elkaar.
Blijven volhouden ...!
Jezus houdt vol ... en ik ...
Ik kan zwijgen als het moet.
Mijn lippen zijn verzegeld.Jezus houdt vol ... en ik ...
Ik doe geen apekuren meer in bed.
Ik probeer te slapen als het moet.
Soldaten nemen de kleren van Jezus
Als rovers trekken de soldaten
de mantel van Jezus af.
Al wat warmte geeft, nemen ze weg.
Jezus ziet niets meer van menselijke liefde
op dit moment ...
Hij voelt zich zo alleen.
Er wordt nog geroofd in deze wereld.
Eerlijk verdelen is vaak ver te zoeken.
Het liefste nemen we af van mekaar ...
Een beetje warmte geven,
een beetje delen, veel meer zelfs, alles,
zo zou het moeten!
Ik voel me alleen gelaten ...
totaal in de steek ...
geen menselijke liefde meer ...
Jezus wordt aan het kruis genageld
Jezus sterft aan het kruis
Jezus praat met zijn Vader.
De mensen luisteren.
Vader, ik doe wat Jij vraagt.
Laat mij sterven,
zodat de mensen zullen weten:
iemand heeft alles voor ons gedaan ...
Toen werd het donker.
Jezus is gestorven voor alle mensen ...
van alle tijden ...
Het was al ongeveer twaalf uur toen het
hele land donker werd tot drie uur
in de middag: er was een zonsverduistering.
Het gordijn in de tempel scheurde doormidden.
Jezus gaf een luide schreeuw en riep:
"Vader aan uw handen vertrouw ik mijn geest toe".
Toen hij dat gezegd had stierf hij. De officier die zag
wat er gebeurde prees God en zei: "Die man was inderdaad onschuldig".
De mensen die in groten getale
waren samengestroomd om naar dat schouwspel
te kijken zagen wat er gebeurde: ze klopten zich op
de borst en keerden naar huis terug.
Maria weent
Jezus wordt begraven
Dood en begraven!
Het is voorbij.
Het is gedaan.
We zwijgen ...
Neen, we kunnen niet zwijgen!
Jezus leeft
Kom, zeiden ze, we gaan terug naar het huis
waar Hij de laatste keer bij ons was ...
We zullen bidden en over Hem praten.
Later kwamen de vrouwen.
Ze riepen: "Hij leeft!"
Nu begrijpen we Hem, Hij heeft gezegd,
nooit zal ik jullie in de steek laten.
Wat ik heb gedaan voor de mensen
moeten jullie nu verder doen ...
Dat is Pasen: mensen die leven zoals ik.
Ja, Jezus leeft, kijk maar om je heen.
Kijk naar mensen die zeggen:
Jezus is niet weggegaan. Hij leeft voor altijd bij mij!
Ik heb gaan andere handen dan die van U ...
Jezus leeft ...
in mensen die delen met elkaar ...
in mensen die elkaar graag zien ...
in mensen met kleine attenties
voor de anderen,
bijvoorbeeld zieken bezoeken ...
Bundel 7
Kruisweg met kinderen: Berg op
Vooraf
Deze kruisweg van Iny Driessen en met versjes van Lieven Desmet werd eertijds uitgegeven bij Kerk en Leven - Antwerpen, en door VVKBaO - Brussel
Bij de meeste staties is ook een illustratie opgenomen van een kruisweg in klei, gemaakt door kinderen. De foto's van deze kruisweg kan u in het groot bekijken via deze pagina.
Jezus wordt ter dood veroordeeld
Jezus, wij danken Je met heel ons hart
Omdat Jij zoveel van ons houdt
Jezus staat voor Pilatus - helemaal alleen.
Zijn leerlingen die drie jaar lang bij Hem waren,
durven nu niet meer zeggen:
"Jezus is onze vriend. We geloven in Hem."
Ze laten Hem alleen.
Pilatus begrijpt Jezus niet.
Hij weet niet wat voor een koning Jezus is.
De mensen roepen: "Kruisig Hem!"
en Pilatus zegt:
"Goed, ik veroordeel Hem tot de kruisdood.
Hij is een valse koning."
Wie Jezus is,
wordt vastgepind
in die woorden:
een valse koning.
Zijn leven
wordt vastgepind
op het kruis:
kansloos.
Lieve vader, mensen willen Jezus dood.
Dat maakt mensen echt niet groot.
Ik wil vriend zijn van elkeen.
Lieve mensen om me heen.
Je bent dik, niet goed snik.
Lomperik. Ach, jij, stik.
Jij bent dom. Jij doet stom.
Vreemd gespuis. Arme luis.
Elk zijn hokje. Mooi op slot.
Bang voor anderen. Bang en bot.
Zo pin ik mensen vast.
Zo zijn ze me niet tot last.
Oordeel in en handomdraai.
Zeg zelf: dat is niet zo fraai.
God,
'k Wil mensen leren kennen.
Samen de wereld verkennen.
Laat ze anders zijn dan ik.
Ik wil Je lach zien in hun blik.
Leer me geven.
Heer, geef me leven.
Jezus neemt het kruis op zijn schouders
Jezus, wij danken Je met heel ons hart
Omdat Jij zoveel van ons houdt
De soldaten slaan met een zweep op Jezus.
Ze vlechten een doornenkroon,
doen Hem een rode mantel aan.
ze pesten Hem, lachen Hem uit.
dan leggen ze een kruisbalk op zijn schouders.
De balk drukt op Jezus. Het doet pijn.
Maar Jezus ziet ook het verdriet en de fouten van
zoveel mensen. Dat doet ook pijn.
hij heeft zoveel pijn, dat Hij bijna niet meer kan ademen.
Lieve Vader,
een kruis is lastig. Ik wil het niet
want het doet me veel verdriet.
Kruisjes in mijn leven
ontwijk ik altijd even.
Kruisjes zijn niet echt plezant.
soms krijg je ze moeilijk aan de kant.
Ruzie, vechten, echtscheiding,
kwetsen, oorlog vluchteling,
honger, diefstal, vondeling,
werkloos, ziek, mislukkeling.Kruisen, kruisen, kruisen …
die de mensen raken,
die het leven staken,
die adem benemen,
die mensen doen wenen.God, elk huisje heeft zijn kruisje.
Dat is dan nog wel waar.
Maar als we elkaar helpen dragen
dan weegt het niet zo zwaar.
Leer me geven,
Heer, geef me leven.
Jezus valt voor de eerste keer
Jezus, wij danken Je met heel ons hart
Omdat Jij zoveel van ons houdt.
Jezus valt voor de eerste keer,
want de last op zijn schouders is zo zwaar.
Zijn hele lichaam doet pijn.
Even misschien wil Hij het opgeven,
op de grond blijven liggen.
Niets meer doen.
Ken je dat gevoel?
Maar Jezus staat weer op!
Lieve Vader,
ik val, ik heb pijn.
De traantjes komen.
Na het vallen
moet ik even bekomen.
Maar straks ga ik
er weer flink tegenaan.
Na het vallen ben ik weer opgestaan.Een valse blik,
een kwetsend woord,
gesloten handen,
niet gehoord.
Dreigende houding,
een voet die schopt.
Een zin van woede
opgekropt.Dan roep ik STOP.
Ik geef het op.
Ik ben gevallen
en sta niet meer op.God,
vallen en opstaan
horen bijeen.
Na elke val
raak ik moeilijk te been.
Leer me geven.
Heer, geef me leven.
Ontmoeting met Maria
Jezus, wij danken Je met heel ons hart
Omdat Jij zoveel van ons houdt.
Wat moet het fijn zijn om
als je zoveel verdriet hebt, zoveel pijn,
je mama te zien, haar heel dichtbij te voelen.
Jezus ontmoet Maria.
Zij heeft medelijden met Hem.
Ze voelt zijn pijn.
Hij heeft medelijden met haar.
Hij voelt haar eenzaamheid, haar angst.
Omdat ze mét elkaar meevoelen,
worden ze sterk genoeg om verder te gaan!
Lieve Vader,
ik voel als mijn mama
verdriet heeft of blij is.
Het is of haar hart
diep vanbinnen bij mij is.
Ze voelt het van mij,
ik voel het van haar?
zo zijn we twee vrienden
heel dicht bij elkaar.
Als je voelt met mij
en ik voel met jou
dan brengt elke blijdschap
me dichter bij jou.
Als ik lijd met jou
en jij lijdt met mij
dan lijkt elke pijn
zachter te zijn.
God,
laat me meeleven
in vreugde en leed.
Dan ervaar ik wat
vriendschap
en liefde heet.
Leer me geven.
Heer, geef me leven.
Simon van Cyrene helpt het kruis dragen
Jezus, wij danken Je met heel ons hart
Omdat Jij zoveel van ons houdt.
Misschien hebben de soldaten nu ook wat medelijden.
Of misschien hebben ze weinig tijd,
gaat Jezus te langzaam vooruit.
Ze roepen en man, Simon.
Hij moet de kruisbalk mee dragen.
Simon loopt niet weg.
Hij doet het.
Hij helpt Jezus zijn kruis dragen.
Lieve Vader,
'k steek een hand toe
voor een vriend.
Ik heb ook
voor ieder kind.
Ik wil helpen.
jij mag vragen.
"Samen" is het lichter dragen.
Ik zie hongerende kinderen
op een vuilnisbelt.
Een jongen die moordt
om een beetje geld.
Ouders in oorlog,
hun kinderen zijn dood.
Mensen die vluchten
op een propvolle boot.En wat kan IK doen?
Maar merk ik dat een vriend
ziek is naast mij?
Het meisje voor mij
dat huilt in de rij?
De jongen waar niemand
ooit naar kijkt?
Een klasgenoot die niet
zo gelukkig lijkt?God,
zo dichtbij is het net of ze vragen
of ik hen een stukje mee wil dragen
Leer me geven.
Heer, geef me leven.
Veronica droogt Jezus' tranen
Jezus, wij danken Je met heel ons hart
Omdat Jij zoveel van ons houdt
Gelukkig is er Veronica.
Net als Maria wil ze heel dicht bij Jezus zijn.
Ze veegt het bloed van zijn gezicht, de tranen,
het zweet.
Ze wil Hem troosten,
ze wil Hem nabij zijn
zoals Hij vroeger zoveel mensen nabij was.
door Hem zonder angst aan te raken is er een band,
een ver-band tussen Jezus en Veronica.
Lieve Vader,
ik hoor je geween,
kom dichter bij mij.
Je bent niet alleen,
ik blijf aan je zij.
Dank U, God, voor
twee uitgestoken handen
om te omarmen.
Twee stappende voeten
op weg naar de armen.
Twee zoekende ogen
naar mensen alleen.
Twee luisterende oren
voor verdriet om me heen.
Voor treurende mensen
een troostende mond.
een hart dat
grenzeloze liefde vond.
Leer me geven,
Heer, geef me leven.
Jezus valt voor de tweede keer
Jezus, wij danken Je met heel ons hart
Omdat Jij zoveel van ons houdt
Jezus is geen superman.
Hij is god én mens.
Hij valt nog eens.
Hij maakte hetzelfde door als wij allemaal.
Dezelfde pijn en wanhoop.
Hij kan begrijpen hoe verdrietig wij soms zijn.
en toch staat Hij weer op.
Omdat God Hem draagt,
net zoals Hij ons draagt.
Dat gelooft Jezus rotsvast,
dat maakt Hem sterk.
Lieve Vader,
vallen doe ik elke dag.
soms ben ik compleet van slag.
en voel ik op mijn schouder een zachte arm,
dan wordt het vanbinnen warm, zo warm.Jij draagt alle mensen,
verlicht, troost, hoort toe.
jij wordt het beminnen
van mensen nooit moe.
Jij blijft ons ver-dragen
door fouten en pijn.
Jij blijkt een trouwe Vader te zijn.God, wanneer ik in oude fouten herval
dan ben Jij mijn Vriend: Je verwachtte me al.
dan krabbel ik recht en adem gerust.
Jij draagt me door stormen naar veilige kust.
Leer me geven.
Heer, geef me leven.
Jezus troost de vrouwen
Jezus, wij danken Je met heel ons hart
Omdat Jij zoveel van ons houdt
Zelfs nu Jezus erg lijdt
kijkt hij met de ogen van zijn hart.
Hij ziet wenende vrouwen en troost hen:
"Ween niet om Mij. Ween om jezelf en je kinderen."
Hij denkt aan anderen die alleen achterblijven.
Zo kennen de vrouwen Hem:
een en al liefde.
Hij is trouw aan zichzelf, tot op het kruis.
Dat geeft de vrouwen vertrouwen:
ze kunnen geloven dat Jezus echt de Zoon van God is.
Lieve Vader
'k geloof in Je,
'k vertrouw Je voorgoed.
Leer me hoe ik
anderen helpen moet.Ik kan het niet vatten
ik kan het niet verstaan
dat iemand die pijn heeft
anderen nog ziet staan.Zo eindeloos trouw,
zo wil ik ook leven;
vertrouwend op Jou
ook al val ik soms even.God, wil in mij geloven
hoe diep ik ook val.
'k Geloof dat het ons samen
wel lukken zal.
Leer mij geven.
Heer, geef me leven.
Jezus valt voor de derde keer
Jezus, wij danken Je met heel ons hart
Omdat Jij zoveel van ons houdt
Weer valt Jezus.
Hij is echt aan het einde van zijn krachten.
Elke stap naar de berg Golgota doet pijn.
Aan de buitenkant: want zijn lichaam doet pijn.
Aan de binnenkant: want alles lijkt voorbij.
Nog eventjes en zijn leven stopt.
En toch vindt Jezus de moed
om op te staan en weer door te gaan.
Lieve Vader,
nog een keer vallen,
nog een keer staan.
Geef me de moed
om verder te gaan.Elk zaad dat valt in verse grond,
krijgt eten en drinken en richt zich op.
Het groeit en kijkt de wereld rond.
Het ademt frisse lucht
en draagt vrucht.Wie vrucht draagt
die buitelt zo af en toe,
maar raakt nooit,
het telkens-weer-opstaan moe.God, leer me na 't vallen
weer op te staan.
Geef me de moed
om verder te gaan.
Leer me geven.
Heer, geef me leven
Jezus wordt van zijn kleren beroofd
Jezus, wij danken Je met heel ons hart
Omdat Jij zoveel van ons houdt
Ze staan boven op de berg.
Dadelijk zullen de soldaten Jezus kruisigen.
Maar wat doen ze nu?
Ze trekken Jezus' kleren van zijn lijf.
Hoe zou jij je voelen?
Klein en naakt en vernederd.
Alle ogen zijn op Jezus gericht.
zou Hij net als wij naar de grond staren?
Zou hij rood worden?
Jezus doet niets.
Hij is alleen maar liefde.
Lieve Vader,
pesten, plagen, vechten.
Jij bent bij de slechten.
Jij hoort er niet bij.
Niet bij Hem en mij.
Anderen maak ik klein
omdat ik groot wil zijn.
De vraag moet hier wel zijn:
wie is groot? Wie klein?Sommigen worden uitgesloten,
hetzij door kleinen, hetzij door groten.
Klein gemaakt, alleen gelaten.
Ook ik durf niet met hen praten
omdat de groep je buitensluit.
Als je iets anders denkt of zegt
of je ziet er gewoon anders uit
dan kun je bij hen niet meer terecht.God,
ik wil Jou zien in elke mens.
wie hij ook is, wat hij zegt of denkt.
Leer me kijken door de grens.
Elk leven ontdekken dat Jij me schenkt.
Leer me geven.
Heer, geef me leven.
Jezus wordt aan het kruis genageld
Jezus, wij danken Je met heel ons hart
Omdat Jij zoveel van ons houdt
Drie keer die vreselijke pijn.
Een nagel door de ene pols.
Een nagel door de andere pols.
een nagel door de voeten.
Alleen nog pijn.
en dan zijn er nog zoveel nagels
van mensen die vieze dingen roepen,
die Hem uitlachen.
die de spot met Hem drijven.
Want ze weten:
we kunnen Jezus op zoveel manieren pijn doen!
Lieve Vader,
nagels geven helse pijn.
Soms kunnen mijn woorden nagels zijn.
Dan raak ik de mensen
en doe ze verdriet.
Geef me woorden als bloemen.
Vergeet-me-niet.We spijkeren vast
met ogen vol haat,
met handen als vuisten
met nijd en verraad.
We spijkeren vast,
doen nodeloos pijn
als w'in woord of in daad
elkaars vijanden zijn.God, leer me spoedig
- dit kan niet met stift -
om liefde te schrijven in spijkerschrift.
Leer met geven
Heer, geef me leven.
Jezus sterft aan het kruis
Jezus, wij danken Je met heel ons hart
Omdat Jij zoveel van ons houdt
"ik heb dorst," zegt Jezus.
De soldaten dopen een spons in zure wijn?
Ze brengen hem aan Jezus' mond.
Jezus drinkt ervan.
Dan zegt Hij zacht:
"Het is volbracht."
Hij buigt het hoofd en sterft.
Helemaal alleen sterft Hij.
Ja, aan de voet van het kruis staan wel Maria,
Johannes, Maria Magdalene.
Maar eigenlijk is Hij helemaal alleen als het donker wordt
in zijn leven.
en toch - en dat weet Jezus - Toch staat zijn vader klaar
om Hem in zijn armen te nemen.
Lieve Vader,
de pijn verdween.
Hij ging heen.
niemand sterft alleen.
Wij blijven bijeen:
Jij, Vader en ik.
Sterven doet elk mens alleen,
ik hoor slechts hulpeloos geween.
dood sloopt grenzen. Ik ga nu heen.
Alleen … Alleen …God,
Jij loopt naast me. Trouwe Vriend.
Elke winter draagt een lentelied in zich verborgen.
Een nieuwe morgen.
Sssst … wees stil.Het dode kruis
bouwt nieuwe thuis.
Sssst … wees stil.
Leer me geven.
Heer, geef me leven.
Jezus wordt van het kruis genomen
Jezus, wij danken Je met heel ons hart
Omdat Jij zoveel van ons houdt
Jezus is nu dood.
En soldaat steekt met een lans in zijn zijde.
Dan mag Maria Jezus weer in haar armen houden.
Ze huilt om haar dode zoon. Ze begrijpt er niets van.
Waarom heeft God haar destijds gevraagd zijn moeder te zijn?
Waarom?
Maar dan voelt ze de hand van God op haar schouder. zoveel vrienden om haar heen.
En ze begrijpt dat God overal en altijd bij haar is, ook als het nacht is.
Vooral als het nacht is.
Lieve Vader,
dood begrijp ik niet.
alsof het leven een mens verliet
en voor dood achterliet.
Alleen nog duisternis en verdriet.
Dat begrijp ik niet.
In een herfstblad merk ik het wonder.
Natuur die sterft en zonder
die dood gaat de aarde kapot.
Die vruchtbaarheid is toch een wonder,
God.Jezus' dood bracht ook een wonder.
zijn liefde blijft leven en zonder
liefde gaan wij mensen kapot,
Jezus' leven is een wonder,
God.Zo vruchtbaar was Jezus.
zo wil ik ook zijn.
ook als ik me klein voel;
verdriet heb of pijn.
Blijf bij me en leid me.
Ook diep in de nacht
weet ik dat Je als een Vader
op jouw mensen wacht.
Leer me geven.
Heer, geef me leven.
Jezus wordt in het graf gelegd
Jezus, wij danken Je met heel ons hart
Omdat Jij zoveel van ons houdt
Twee belangrijke mannen,
die in het geheim vrienden van Jezus waren,
mogen Jezus' lichaam meenemen;
Ze wikkelen het met geurige kruiden in zwachtels.
Ze leggen Jezus in het graf.
Dan nemen ze afscheid van Jezus.
Ze zijn verdrietig, teleurgesteld.
Ze twijfelen. Want de hadden zo gehoopt en geloofd …
Maar heel diep in hun hart voelen ze:
"Nee, het is nog niet gedaan.
Jezus is misschien wel dood in de ogen van de mensen,
maar zijn liefde voor ons is zo groot
dat we haar bijna kunnen aanraken!
Morgen … morgen wordt alles anders!"
Lieve Vader,
tot morgen, tot later;
Je vaart over 't water.
Ik kan nu niet mee
over die diepe zee.
Maar 'k zie je nog weer.
Da's zeker. Eén keer
kom ik Jou weer tegen.
Kruisen onze wegen.
God, nergens.
Nergens
zie ik licht.
Nergens
maar wellicht
help ik er morgen
zelf voor zorgen
door een teken van liefde te geven.
zo komt Jezus opnieuw tot leven.
Ergens …
Ergens.
Leer me geven.
Heer, geef me leven.
Nieuw leven
Jezus, wij danken Je met heel ons hart
Omdat Jij zoveel van ons houdt
Toen gingen ze naar zijn graf - twee vrouwen.
Ze wilden zijn dode lichaam verzorgen.
Maar … het graf was leeg!
De dode weg …
Een man in de tuin. Een zachte stem:
Lieve vader,
wat dood is snap ik nog niet goed.
en 'k weet niet hoe ik het zeggen moet.
Maar 'k voel dat Jezus verder leeft
waar Riet om Lies en Johan geeft.
Vandaag is het morgen want Jezus leeft voort.
Hij heeft zich aan de dood niet gestoord.
zijn leven gaat nog steeds zijn gang
nog dagen, nog jaren, nog eeuwen lang.
God,
Nu weet ik zeker: we sterven niet echt.
Bij Jou kunnen we eeuwig terecht.
Leer me geven.
Heer, geef me leven.
Visualisering
Inhoud van dit deel
De verschillende bouwstenen staan op verschillende pagina's.
U kan via de pijltjes of via de inhoudstafel onderaan deze pagina doorheen de bouwstenen surfen.
Inleiding
Wanneer wij tijdens de Goede Week opteren voor gemeenschapsvieringen (één op Witte Donderdag en één op Goede Vrijdag) dan zorgen we best naast deze gemeenschapsvieringen voor een gebeuren in de kerk waar iedereen op eigen initiatief en op eigen gekozen momenten aan kan deelnemen.
Vanaf Palmzondag maken wij onze kerk op en kan iedereen die in de loop van die dagen de kerk bezoekt, de verschillende gebeurtenissen van de Goede Week via een kerkrondgang bekijken en beleven.
Het bezoek aan de kerk kan in groep of individueel gebeuren. Ter ondersteuning van hen die groepen begeleiden, kunnen we onderstaande indeling in een brochure meegeven.
Men kan de gelovigen via het parochieblad uitnodigen tot een kerkbezoek met de vraag een flesje water naar de kerk mee te brengen. Dit flesje wordt op één van de haltes in een groot vat uitgegoten. (cf. derde bouwsteen) De rondgang bestaat uit zeven bouwstenen. Elk van deze bouwstenen wordt bij het begin van de vasten verdeeld onder verschillende groepen en scholen van de parochie. Wij vragen hen bij dit gebeuren een actualiseringsbord te maken. Dit kan gebeuren op panelen die vanaf Palmzondag in de kerk een plaats krijgen.
Voor kinderen is er onder andere een lied rond de Goede Week opgenomen.
Op het einde van dit onderdeel vindt u ook een pagina met een aantal foto's van een concrete uitwerking rond de Goede Week als inspiratie.
De zeven bouwstenen
Eerste bouwsteen : het bijbelboek
Wie staat in voor de uitwerking?
Deze bouwsteen kan uitgewerkt worden door de werkgroep kerkonderhoud of kerkinrichting.
Voorstelling
De gelovigen worden uitgenodigd plaats te nemen rond het kruis of het Palmpasenkruis (cf. uitleg) en stil te staan bij de korte versie van het lijdensverhaal.
Mogelijkheden:
Voor groepen volwassenen: we leggen het bijbelboek (lectionarium van de Goede Week) open op de bladzijde van het lijdensverhaal. Wie het wil kan een stukje lezen. Eveneens kan men de versie van Tine Ruysschaert laten beluisteren terwijl mensen door de kerk wandelen.
Kinderen kunnen het verhaal beluisteren met behulp van het lied 'De Goede Week' van P. Biesbrouck en dit kan ondersteund worden met dia's uit de kijkbijbel van Kees de Kort (te verkrijgen in "de Bron" te Harelbeke of in "de Branding" te Oostende). Eventueel kan men het verhaal uit een kinderbijbel voorlezen. Ingesproken verhalen op cassette of korte video's zijn eveneens in de Bron te verkrijgen. Het lied van P. Biesbrouck is op casette te verkrijgen via de Dienst Parochiepastoraal en kan online beluisterd en gedownloaded worden (het kan even duren voor de vensters helemaal worden weergegeven):
Actualisering
Op een paneel brengen we foto's en citaten aan over en van mensen die omwille van het uitkomen voor hun geloof en overtuiging worden vervolgd en uitgesloten.
Uitleg
Palmpasenkruis is een kruis waarop we vooraf met kinderen alle attributen van de Goede Week hebben aangebracht.
De palmtak verwijst naar de intocht op Palmzondag.
De haan op de top van het kruis verwijst naar de verloochening van Jezus. Het brood in schalen rond het kruis verwijst naar het Laatste Avondmaal.
Gekleurde eieren doen denken aan lente en nieuw leven en de verrijzenis van Jezus op Pasen.
Gebed
Gelukkig de mens die weet heeft van Gods verhaal:
het verhaal van de vuurtoorts in de nacht,
het verhaal van de ark van het verbond,
het verhaal van een vredeslied voor herders,
het verhaal van een ster voor verstandigen,
het verhaal van de man die raad wist met de storm,
het verhaal van de man die je roept om Hem te volgen,
het verhaal van die laatste avond
en het verhaal van die nieuwe morgen.
Gelukkig de mens die weet heeft van Gods verhaal.
Tweede bouwsteen : de palmtakken
Wie staat in voor de uitwerking?
Deze bouwsteen kan uitgewerkt worden door de werkgroep onthaal
Voorstelling
We verzamelen enkele kleurvolle doeken met daarop een grote mand met palmtakken, eventueel de mand die op Palmzondag werd gebruikt. Een tekening kan hierbij tonen hoe mensen Jezus welkom heten door het zwaaien met palmtakken.
Actualisering
Op het actualiseringbord kan de werkgroep onthaal tonen hoe wij op onze parochie mensen welkom heten. We kunnen ook aandacht vragen voor mensen die in ons land moeilijk welkom zijn (mensen zonder papieren, vluchtelingen, enz.).
Uitleg
Met Palmzondag krijgen we nieuwe takken, palmen van overwinning, nieuw leven, hoop, verzoening. Het is een viering waarbij het groen ziet van palmtakken. Iedereen krijgt een palmtakje. Een groen takje: de winter heeft het niet kunnen winnen van dit takje. Het is groen gebleven.
De Palmtakjes worden meegenomen naar huis en daar bewaard op een mooie plaats, als bron van hoop voor wanhopigen, als bron van genezing voor de zieken, als bron van vreugde voor hen die treuren.
Op Aswoensdag worden de oude palmtakken verbrand, verteerd door het vuur tot as. God zegt: "Ik geef je een nieuwe kans en wat verkeerd was zal Ik verbranden. Wat fout was in je leven, moet je laten wegsnoeien." In die tijd zie je het ook gebeuren op het platteland. Bomen worden gesnoeid, wilgen geknot, lindebomen bijgeknipt. De takken worden op een hoop geveegd en verbrand. Er wordt ruimte gemaakt voor nieuw groen, 40 dagen lang.
Gebed
Bijéén, Heer, rond deze groene takken,
bidden wij dat wij de levendigheid van deze takken
mogen ontvangen en doorgeven aan elkaar.
Wij bidden dat niemand in koude en duisternis moet leven.
Wees Gij de blijvende kracht op onze levensweg.
Derde bouwsteen : het water
Wie staat in voor de uitwerking?
Deze bouwsteen kan uitgewerkt worden door de werkgroep dooppastoraal.
Voorstelling
We verzamelen rond een groot vat. Op voorhand hebben we de mensen uitgenodigd een fles water mee te brengen. Elk kan zijn fles in het grote vat uitgieten. Het paneel met de namen van alle dopelingen van het lopende jaar kan hier bijgezet worden.
Actualisering
Op het actualiseringbord kan de werkgroep aantonen hoe water bron van leven is. In het doopsel worden kinderen opgenomen in de kerkgemeenschap.
Uitleg
Tot twee maal toe komt in de Goede Week het water ter sprake.
Op Witte Donderdag gebruikt Jezus water om de voeten van de leerlingen te wassen. Hiermee geeft Hij nieuw leven aan de dienstbaarheid in de kleinste dingen. Waar dienstbaarheid verdwijnt, verdwijnt ook het leven.
In de paasnacht brengt men het water vooraan in de kerk. De priester zet er even de paaskaars in en spreekt een gebed over het water uit.
Dit water wordt het doopwater waarmee vele kinderen in de loop van het jaar zullen opgenomen worden in de levende gemeenschap van de kerk.
Het doopwater wordt ook gebruikt door mensen die bij het binnenkomen in de kerk een kruisje maken. En op het einde van elke begrafenis zal de priester met hetzelfde water de lijkkist besprenkelen.
Gebed
Ik heb eerbied voor het simpele water,
omdat het eenvoudig is, doorzichtig en puur,
omdat het helder uit de hemel stroomt
en klaterend uit diepe bronnen opborrelt.
Water van heel hoog en water uit de diepte,
het breekt uit rotsen los
en het tast bruisend naar de wolken.
Ik houd van het Godgezegende water,
omdat het zo onthullend is
zichzelf in een heldere bron te spiegelen
en zich te herinneren de bron van Jacob
en de vreemde vrouw die daar met Jezus praatte
over leven en geloven en liefhebben in geest en waarheid.
Vierde bouwsteen : de tafel
Wie staat in voor de uitwerking?
Deze bouwsteen kan uitgewerkt worden door de werkgroep eerste communiepastoraal en de werkgroep Broederlijk Delen.
Voorstelling
Het altaar staat feestklaar met een mooi bloemstuk en enkele kaarsen. Twee kleine tafeltjes links en rechts voor het altaar. Op het ene staat een schaal met brood, op het andere een beker met twee kruikjes. Op elk tafeltje staat een tekstkaartje met de woorden van de consecratie, die respectievelijk verwijzen naar brood en wijn.
Voor het altaar ligt er een groot schrijfboek. Hierin kunnen de mensen neerschrijven waarvoor zij God willen danken en waarvoor zij tot God willen bidden. Dit boek wordt tijdens de gemeenschapsvieringen - als slotvoorbede - op het altaar gelegd terwijl de priester (zonder eruit voor te lezen) kan zeggen "Dit zijn de intenties van vele kerkbezoekers waarvoor onze kerkgemeenschap wil bidden."
Eventueel kunnen we ook een mandje met wenskaarten plaatsen. Daarop kan men ter gelegenheid van Witte Donderdag - het feest van de priesters - voor de priester een wens schrijven.
Actualisering
Op het actualiseringbord brengt de werkgroep eerste communie met foto's en teksten aan hoe kinderen stap voor stap groeien naar hun eerste communie. Eventueel kan men verwijzen naar de nog komende instapvieringen.
Men kan ook verwijzen naar de andere gelegenheden waarop mensen in de kerk komen om eucharistie te vieren (op zondag, het vormsel, het huwelijk, de begrafenis,…
De werkgroep Broederlijk Delen kan hier een oproep uitwerken i.v.m. het delen van voedsel met elke medemens.
Uitleg
'Blijf dit doen om Mij te gedenken' waren de woorden die Jezus op het Laatste Avondmaal aan zijn leerlingen meegaf. Telkens wij in de kerk brood en wijn op deze tafel plaatsen, willen we doen wat Jezus toen aan zijn leerlingen vroeg.
Hij sprak toen een dankgebed uit en bad samen met hen voor vele mensen. Ook rond deze tafel spreken wij vandaag woorden van dank en bidden wij voor elkaar. Net als Hij breken we het brood en delen het met elkaar om aan Hem te denken.
Gebed
Heer, blijf bij ons en kom met ons aan tafel.
Doe nog eens voor: hoe wij de wijn te schenken hebben van geluk,
uit eigen broze kruiken vol warme vreugde.
Heer, schuif nu de bank waarop Ge zit nog dichter bij de tafel…
dan kunnen wij -als Gij verdwijnt uit ons verbaasde ogen-
op deze plaats misschien een broer of zuster zien.
Vijfde bouwsteen : de stilte
Wie staat in voor de uitwerking?
Deze bouwsteen kan uitgewerkt worden door een gebedsgroep of de liturgische werkgroep.
Voorstelling
Bij het sacramentsaltaar plaatsen wij een godslamp en leggen wij verschillende gebedenboekjes of leggen we enkele in grote letters uitgeprinte gebeden. Hier vragen we de mensen om stilte en laten wij hen in stilte de gebeden bekijken en lezen.
Actualisering
Met foto's, namen en titels nodigen we mensen uit te bidden voor meer dan hun eigen zorgen en vragen.
Uitleg
Jezus is de avond van Witte Donderdag in stilte gaan bidden. 'Niet mijn wil maar uw wil geschiede' waren de woorden van Jezus in de hof van Olijven. In zijn bidden had Hij oog voor alle mensen.
Als mensen op vandaag willen bidden worden ook zij opgeroepen niet enkel voor eigen noden te bidden, zoeken ze de stilte op om zich tot God te kunnen richten.
Gebed
Eerste voorstel:
Ik wil luisteren naar je vragen,
je een antwoord helpen zoeken,
en zelfs als er geen antwoord is,
weet dan dat Ik gewoon wil luisteren naar jou.
Je mag je hart uitspreken, je moet niet, maar het kan.
Doe het niet om Mij, voel je nooit gedwongen.
Misschien volstaat het al te weten dat er Iemand is bij wie het kan.
Ik wil je nooit veroordelen, wat er ook gebeurd is,
zelfs als je hopeloos in de knoei zit.
Je mag komen en de deur van mijn hart en van mijn kamer
zal altijd openstaan.
Tweede voorstel:
Heer onze God, neem bij mij weg
wat mij hindert U te zien.
U te zien
in de glimlach van een kind
in de bloei van een bloem
in de kleur van een boom.
Neem bij mij weg wat mij verhindert U te zien
in de warmte van een vriend
in de trouw van een mens
in de zorg om mij heen.
Open mijn ogen,
opdat ik U meer en meer mag zien
dicht om mij heen.
(Marinus van de Berg)
Zesde bouwsteen : lijden en dood
Wie staat in voor de uitwerking?
Deze bouwsteen kan uitgewerkt worden door de werkgroep ziekenhuispastoraal.
Voorstelling
Ter hoogte van de 12de statie (het sterven van Jezus op het kruis) plaatsen we ofwel een kruis met paars doek en een kandelaar met brandende kaars ofwel een fijngerichte spot op de afbeelding van de 12de statie en een brandende kaars.
Actualisering
Op het actualiseringbord toont de werkgroep ziekenpastoraal aan hoe men met pijn en zorg van mensen in de parochie omgaat. Men plaatst hier ook het bord met alle kruisjes van de overledenen van het lopende jaar.
Eventueel kan men ook aanbrengen hoe vele mensen in de wereld omkomen in oorlog, bij overstromingen, ruzie, enz.
Uitleg
Jezus sterft op het kruis. De mensen kijken alleen maar toe. Sommigen waren blij dat het nu gedaan was. Anderen waren erg droevig. Zijn beste vriend Johannes en zijn moeder staan er stilletjes bij. Het deed hen pijn.
Als mensen sterven gaat voor velen het leven gewoon door. Anderen zijn er stil van en treuren. Als niemand deze mensen nabij is, overwint de dood het leven. Als zij opgevangen worden, krijgt het leven weer zin.
Gebed
Een lichaam roerloos koud
waarvan het hart het langst de bittere smaak bewaart.
Als men het doorsteekt, komt er bloed en water uit:
al wat een mens een leven lang doorleeft...
Lieve handen dragen doden naar de aarde
en rouwen om de eigen pijn en hun gemis.
Levenden spreken het sterkst
wanneer ze gestorven zijn.
Zevende bouwsteen : de verrijzenis
Wie staat in voor de uitwerking?
Deze bouwsteen kan uitgewerkt worden door de werkgroep vormselpastoraal of de missiewerking.
Voorstelling
Een kruis met een wit doek erover en een bloemstukje van witte of gele bloemen. De nieuwe paaskaars die reeds klaar staat. Een bijbelboek met verrijzenistekening.
Actualisering
Op het actualiseringbord brengt de werkgroep vormselpastoraal alle foto's van de vormelingen aan; zij laten zien hoe deze jongeren in de voorbije maanden hebben gezien en ervaren dat de kerk leeft.
Men kan ook alle foto's van de missionarissen uit de parochie samenbrengen: zij getuigen wereldwijd van het Licht dat Jezus heeft gebracht.
Uitleg
Dankzij Pasen leeft Jezus tot op vandaag verder in de kerk, in het getuigenis van vele christenen.
Gebed
Laat ze het merken op straat en in de winkels:
Hij leeft!
Laat ze het horen in stad en dorp:
Hij leeft!
Laat ze het voelen in hun huizen, de kinderen en de groten:
Hij leeft!
Laten wij het zeggen, laten wij het doen.
Draag Christus' vrede mee
samen met de vreugde van dit uur,
en laat Hem leven, kost wat kost.
Fotomateriaal
Enkele foto's van een concrete uitwerking als inspiratie
Op school
Thema: De goede week
Vooraf:
- Video van Kees De Korte bekijken in de klas.
- Dia's van de buitengewone kruisweg.
- Het paasverhaal vertellen in de klas.
- Er liggen enkele bijbelboeken op een tafel bij het kruis. Elke morgen kiest één leerling een boek en daaruit wordt het Paasverhaal verteld. De volgende dag wordt hetzelfde verhaal uit een ander boek gelezen.
Verloop van de tocht
Palmhoekje
Op de grasweide staat een mand met palmtakken. Per klas wordt één grote palmtak meegenomen. Daarnaast staat een kaart met een gebed erop om voor te bidden.
Achtergrond:
Met Palmzondag krijgen we nieuwe takken, palmen van nieuw leven, hoop, verzoening.
Een groen takje; de winter heeft het niet kunnen winnen van dit takje.
Het is groen gebleven. De palmtakjes worden meegenomen en bewaard op een mooie plaats, als bron van vreugde voor hen die treuren.
Op Aswoensdag worden de oude palmtakken verbrand tot as. God zegt: "Ik geef je een nieuwe kans en wat verkeerd was zal ik verbranden. Wat fout was in je leven, moet je laten wegsnoeien". In die tijd zie je ook de bomen die gesnoeid worden. De takken worden dan samen gelegd en verbrand. Er wordt ruimte gemaakt voor nieuw groen.
Gebed:
Bijéén, Heer rond deze groene takken,
Bidden wij dat wij de levendigheid van deze takken mogen ontvangen en
doorgeven aan elkaar.
Wij bidden dat niemand in koude en duisternis moet leven.
Wees Gij de blijvende kracht op onze levensweg.
De voetwassing
In de refter staat een kuip met water en een kan. Er ligt ook een handdoek. Eén van de leerlingen wast de voeten van een andere leerling. Daarnaast ligt een kaart met een gebed erop om voor te bidden.
Achtergrond:
Op Witte Donderdag gebruikt Jezus water om de voeten van de leerlingen te wassen. Hiermee geeft Hij nieuw leven aan de dienstbaarheid in de kleinste dingen. Waar dienstbaarheid verdwijnt, verdwijnt ook het leven.
Gebed:
Ik heb eerbied voor het simpele water, omdat het eenvoudig is, doorzichtig en puur, omdat het helder uit de hemel stroomt en klaterend uit diepe bronnen opborrelt.
Water van heel hoog en water uit de diepte, het breekt uit rotsen los en het tast bruisend naar de wolken.
Het laatste avondmaal
In het tuinhuis staan banken klaar rond een tafel. Op de tafel staat een mand met ovenkoeken. Per groep één ovenkoek. De leerkracht neemt de ovenkoek en breekt die in stukken en geeft aan elke leerling een stuk om op te eten. Daarna bidden we het gebed dat daar ligt.
Achtergrond:
"Blijf dit doen Mij te gedenken" waren de woorden die Jezus op het laatste avondmaal aan zijn leerlingen meegaf. Telkens als wij in de kerk brood en wijn op deze tafel plaatsen, willen we doen wat Jezus toen aan zijn leerlingen vroeg. Hij sprak toen een dankgebed uit en bad samen met hen voor vele mensen. Ook rond deze tafel spreken wij vandaag woorden van dank en bidden wij voor elkaar. Net als Hij breken we het brood en delen het met elkaar om aan Hem te denken.
Gebed:
Heer blijf bij ons en kom met ons aan tafel.
Doe nog eens voor: hoe wij de wijn te schenken hebben van geluk,
uit eigen broze kruiken vol warme vreugde.
Heer, schuif nu de bank waarop Ge zit nog dichter bij de tafel...
dan kunnen wij als Gij verdwijnt uit ons verbaasde ogen,
op deze plaats misschien een broer of zuster zien.
De stilte
Op het kerkhof nemen we per groep een fakkel mee en stappen naar het kruis in het midden van het kerkhof. Daar plaatsen we de fakkel in de grond. We blijven stil en zeggen geen woord. We laten de stilte ervaren.
Achtergrond:
Jezus sterft op het kruis. De mensen kijken alleen maar toe. Sommigen waren blij dat het nu gedaan was. Anderen waren zeer droevig. Zijn beste vriend Johannes en zijn moeder staan er stilletjes bij. Het deed hen pijn.
Als mensen sterven gaat voor velen het leven gewoon door. Anderen zijn er stil van en treuren. Als niemand deze mensen nabij is, overwint de dood het leven. Als zij opgevangen worden krijgt het leven weer zin.
Kruishulde
In de zaal staat ons kruis, opgebouwd doorheen de vasten. Daarnaast hangt onze vastenkalender. Er worden 4 paasbloemen aangebracht op het kruis door de priester en die geeft telkens een woordje uitleg bij elke bloem. Daarna zingen alle leerlingen samen het lied: "Nu gaan de bloemen nog dood". Dan gaat elke groep naar zijn eigen klas.
Materiaal
- Mand met palmtakken
- Bord op stok met gebed rond de palmtakken
- Wasteil, kan en handdoek
- Tafel voor in het tuinhuis
- Mand met ovenkoeken
- Vastenkruis en - kalender
- Stoelen in de zaal
Uurschema
Om 8.40 u start de 1ste groep en om de 8 minuten schuift men door de volgende halte. We laten de tocht rustig verlopen en houden ons aan de afgesproken tijdsindeling. De eerste groepen gaan na de halte van het kerkhof terug naar hun klas en wachten op een belsignaal om terug naar de zaal te komen. Daar vieren we samen het slot van deze kruisweg.
Het veelluik Passie en Verrijzenis in het heiligdom O.L.V. van Scherpenheuvel
(tekst Hans Geybels)
Arcabas heeft zijn polyptiek Passie & Verrijzenis in drie episodes ingedeeld: de aanloop naar de kruisiging, de eigenlijke kruisiging en ten slotte de verrijzenis. Elke cyclus begint hij met een zeer abstract doek. We zijn het niet gewoon van hem. Het is alsof de schilder ons bewust wil maken van de diepere dimensie van het hele gebeuren. Enerzijds is er de geschiedenis. Die is goed herkenbaar. Alle taferelen zijn onmiddellijk herkenbaar voor wie een beetje vertrouwd is met het christelijk verhaal. Ze zijn er allemaal: de intocht in Jeruzalem, de veroordeling en de bespotting, de kruisiging enzovoort. Dat zijn ‘de prentjes’. Maar elk tafereel vertelt niet zomaar een geschiedenis. Het gaat om een stukje heilsgeschiedenis. De schilder tracht ons dat in herinnering te brengen door een abstracte aanloop. De eerste twee taferelen op het eerste doek heten Proloog 1 en Proloog 2.
schilderij 1: Proloog 1
schilderij 2: Proloog 2
schilderij 3: Neem die steen weg
In de aanloop naar de eigenlijke passie van Jezus, brengt Arcabas ons twee verhalen in herinnering die rechtstreeks verband houden met zijn eigen dood en verrijzenis: het verhaal van de opwekking van Lazarus in Bethanië en de zalving met de nardusbalsem. De twee situaties vertellen iets over de passie van Jezus en over de blindheid van de apostelen. De evangelisten willen ons duidelijk herinneren aan die blindheid. De schilder opent met het huis van Bethanië. Daar is Lazarus overleden. Jezus zegt tegen de leerlingen dat zijn vriend Lazarus ingeslapen is. Waarop de leerlingen antwoorden: “Als hij slaapt, Heer, dan komt hij er weer bovenop” (Joh 11, 12). Tegen Marta, de zuster van Lazarus, merkt Hij op: “Heb ik je niet gezegd dat ge de heerlijkheid van God zult zien als ge maar gelooft?” (Joh 11, 40) En toen rolden ze de steen weg …
schilderij 4: Met het oog op mijn begrafenis
In het getuigenis van Marcus en Johannes begint het passieverhaal met een bijzondere geschiedenis in het huis van Simon de melaatse:
Toen Hij in Bethanië was, in het huis van Simon de melaatse, en daar aanlag, kwam een vrouw met een albasten flesje echte, kostbare nardusbalsem. Ze brak het flesje en goot het uit over zijn hoofd. Sommigen zeiden verontwaardigd tegen elkaar: “Waar was de verspilling van die balsem nu goed voor? Want die had voor meer dan driehonderd denariën verkocht en aan de armen gegeven kunnen worden.” Ze voeren tegen haar uit. Maar Jezus zei: “Laat haar. Wat maken jullie het haar toch lastig? Ze heeft een goed werk gedaan aan Mij. Want de armen heb je altijd bij je. Ze heeft gedaan wat ze kon. Bij voorbaat heeft ze mijn lichaam gezalfd met het oog op mijn begrafenis. Ik verzeker jullie, waar ook ter wereld de Blijde Boodschap wordt verkondigd, daar zal ook ter herinnering aan haar verteld worden wat zij heeft gedaan. (Mc 13, 3-9)
Arcabas doet hier iets nieuws. Hij eerbiedigt de evangelist en begint zijn polyptiek met een verhaal dat haast nooit wordt verbeeld in de geschiedenis van de christelijke kunst: het verhaal van de onbekende vrouw in het huis van Simon de melaatse. In tegenstelling tot zovele andere kunstenaars, ziet Arcabas het belang in van dat verhaal. Om mee te zijn – om verder door te dringen in het mysterie van de passie – moeten we even stilstaan bij het verhaal. Vooreerst is wat de vrouw doet bijzonder gewaagd. Het was immers in Jezus’ tijd volledig verboden voor een vrouw om binnen te vallen in een kamer waar mannen aanlagen om te eten. Ze doet het toch. Ze heeft een flesje balsem bij dat, omgerekend, een auto waard is! En dan staat er iets waar iedereen overleest en dat cruciaal is. Ze opent het flesje niet, neen, ze breekt de hals. Met andere woorden, ze kan het flesje niet meer sluiten. Ze moet dus alles in één keer opgebruiken. Alweer met andere woorden, ze heeft alles over voor Jezus. Heel haar hebben en houden heeft ze veil voor haar messias. De apostelen begrijpen er niets van en protesteren. Eigenlijk hadden we stiekem van Jezus hetzelfde verwacht: zoveel geld! Dat was beter aan de armen besteed. Maar neen. Jezus vermaant zelfs zijn leerlingen. De apostelen die drie jaar lang met Jezus hebben rondgetrokken, weten nog steeds niet wat er gaande is. Wat een contrast met de onbekende vrouw. Zij weet precies wat er gebeuren gaat. Zij balsemt Jezus vooruit op zijn begrafenis. De vrouw is hét voorbeeld van de discipel: hij of zij die alles over heeft voor zijn of haar Heer. Wat een teken.
schilderij 5: De weg van de Messias naar Jeruzalem
schilderij 6: Hosanna, de Zoon van David
Arcabas begint zijn passieverhaal niet voor niks met Marcus en Johannes. Maar het is de passie volgens Arcabas. De polyptiek van Arcabus is geen illustratie van het Marcus- of het Johannesevangelie. Het volgende tafereel is immers de intocht in Jeruzalem en die beschrijft Marcus niet. Mattheus en Johannes wel:
Ze brachten de ezelin en het veulen, legden er kleren overheen, en Hij ging erop zitten. Zeer veel mensen spreiden hun kleren uit op de weg, andere sneden takken van de bomen en legden die op de weg. Zowel de menigte die voor Hem uitging, als degene die Hem volgde, schreeuwde: “Hosanna, de Zoon van David. Gezegend is Hij die komt in de naam van de Heer. Hosanna, in de hoogste hemel.” Toen Hij Jeruzalem binnengetrokken was, kwam de hele stad in beweging en ze vroegen: “Wie is dat?” De mensen zeiden: “Dat is de profeet, Jezus van Nazareth in Galilea.” (Mt 21, 7-11)
Een juichende menigte. Duizenden die verwachten dat Jezus hen kwam bevrijden van het juk van de Romeinen … Maar niets is minder waar. In de drukte heeft niemand gezien dat Jezus op een ezel zit en niet op een paard. De schilder heeft het gemoed van Jezus weergegeven. Jezus zit lijkbleek op de ezel. Hij krijgt het helemaal niet warm van zijn onthaal in de stad. Integendeel. Net zoals de onbekende vrouw uit de vorige perikoop, weet Hij wat Hem te wachten staat. Vandaag roepen de mensen “Hosanna”, morgen: “Kruisig Hem!”
schilderij 7: Een knecht is niet meer dan zijn meester
Jezus die wist dat de Vader Hem alles in handen had gegeven en dat Hij van God gekomen was en naar God zou teruggaan stond van tafel op, legde zijn bovenkleren af en bond een linnen schort om zijn middel. Daarna goot Hij water in een waskom en begon Hij de voeten van zijn leerlingen te wassen. Hij droogde ze af met de schort om zijn middel. Zo kwam Hij bij Simon Petrus. “Heer,” zei deze, “gaat U mij de voeten wassen?” Jezus gaf hem ten antwoord: “Wat ik doe, daar heb je nu geen begrip voor, later zul je het begrijpen.” Petrus hield vol: “Nooit in der eeuwigheid zult U mij de voeten wassen!” Maar Jezus zei: “Als Ik je voeten niet mag wassen, hoor je niet bij Mij.” “Heer,” zei Simon Petrus toen, “dan niet alleen mijn voeten, maar ook mijn handen en mijn hoofd.” (Joh 13, 3-9)
Jezus die niet gekomen is om gediend te worden, maar om te dienen (Mt 20, 28). De voetwassing behoort tot de belangrijkste symbolische handelingen van Jezus. Niet voor niks vinden we dat verhaal in het Johannesevangelie. Meer dan wie ook typeert die evangelist Jezus als dienaar, als dienaar van God en de mensen. Meer bepaald zelfs als de lijdende dienaar, zoals die beschreven wordt door Jesaja 52-53. Jezus is de lijdende dienaar, de man van smarten die door iedereen geminacht en bespot wordt, die gebroken wordt voor onze zonden, die als een lam naar de slachtbank wordt geleid. De lijdende dienaar van Arcabas draagt niet alleen de linnen schort, waarvan sprake is bij Johannes, maar ook een rood kleed. Rood is de kleur van het lijden. Maar ook van de liefde!
schilderij 8: Tijdens de maaltijd nam Jezus brood
Arcabas verbindt het tafereel van de voetwassing met dat van de eucharistie. De eucharistie wordt ingesteld tijdens het Laatste Avondmaal. Die instelling gedenken we op Witte Donderdag. Vandaar dat in de liturgie van Witte Donderdag een rituele voetwassing plaatsgrijpt. Het is onmogelijk om de eucharistie zonder de voetwassing te begrijpen. Als lichaam van Christus geven christenen gestalte aan de verbondenheid met de Heer, die zich aanbiedt onder de gedaantes van brood en wijn. Wij moeten zelf tot brood en wijn worden voor onze naaste, ons verplaatsen in de lijdende dienaar.
Gewoonlijk denken we bij de uitbeelding van het Laatste Avondmaal aan Da Vinci. Een lange tafel. Centraal Jezus. Om Hem heen de twaalf. Arcabas focust zich op het brood en de wijn. Meer nog: hij stelt de broodbreking centraal. Het is alsof de schilder-profeet aangeeft dat Jezus nog het meest aanwezig komt in de broodbreking. Niet zozeer in het brood zelf, maar in het gebroken brood. Op het ogenblik dat zijn lichaam zal breken op het kruis, schenkt Jezus zichzelf totaal weg, voor iedereen en overal. Van de historisch gesitueerde Jezus wordt Hij dé universele Christus.
schilderij 9: Gegroet, rabbi
Hij was nog niet uitgesproken of Judas kwam eraan, een van de twaalf, en hij had een grote bende bij zich met zwaarden en knuppels, gestuurd door de hogepriesters en oudsten van het volk. Hij die Hem overleverde, had een teken met hen afgesproken: “Degene die ik zal kussen, die is het. Grijp Hem.” Hij ging recht op Jezus af en zei: “Gegroet, rabbi!”, en kuste Hem. Jezus zei tegen hem: “Vriend, ben je daarvoor hier!” Toen kwamen ze dichterbij, grepen Jezus en overmeesterden Hem. (Mt 26, 47-50)
Opnieuw, we zijn zo vertrouwd met het beroemde verhaal van de Judaskus dat we er ons geen vragen meer bij stellen. Het verhaal is gekend. Echter, wie het verhaal herkauwt, ontdekt bij elke zin een vraag. Waarom herhaalt de evangelist bij de naam van Judas dat hij een van de twaalf is? Dat weten we toch al lang. En waarom trekt Judas op met een bende bewapend met zwaarden en knuppels om de meest vreedzame profeet van Israël op te pakken? En waarom moet Judas Jezus identificeren? Iedereen kende Jezus toch! Hij had toch zo dikwijls gepredikt voor hen in de tempel. En waarom een kus als teken van verraad? Een kus is toch een teken van liefde! Allemaal vragen …
Arcabas geeft in zijn weergave van de Judaskus een antwoord op een aantal van de vragen die ik hierboven gesteld heb. Hij gaat naar het innerlijk van Jezus. De kus snijdt letterlijk een stuk uit Jezus’ lijf. In de passie van Jezus staat de lichamelijke pijn misschien niet centraal. Misschien lijdt Jezus nog het meest onder gebeurtenissen als deze: het verraad door een leerling. Vandaar dat de evangelist schrijft: een van de twaalf. Het is geen vreemde die Jezus verraden heeft, maar een van de leerlingen die Hijzelf geroepen heeft. Het is iemand die Jezus ooit heeft liefgehad en die Jezus nu verraadt – eigenlijk staat er: ‘overlevert’ – met een kus, het teken van ultieme verbondenheid. In de Oudheid bestond er inderdaad een speciale relatie tussen meester en leerling, tussen rabbi en discipel. Die wordt hier door de kus totaal vernietigd.
schilderij 10: Dertig zilverlingen
Het lot van Judas is gekend. Toen Judas, die Hem overleverde, zag dat Hij veroordeeld was, kreeg hij spijt en bracht hij de dertig zilverstukken terug naar de hogepriesters en de oudsten, met de woorden: “Ik heb een misdaad begaan door onschuldig bloed over te leveren.” Maar ze zeiden: “Wat gaat ons dat aan? Dat moet u zelf maar zien.” En hij gooide de zilverstukken in de tempel en ging zich ophangen. (Mt 27, 3-5) Er is geen redding voor Judas. Het goddelijke goud vormt dezelfde lus als de strop op het doek. Als een mens niet openstaat voor Gods ontferming en genade, snijdt hij zichzelf van God af.
schilderij 11: Ze dreven de spot met hem
Jezus wordt overgeleverd, van degenen die Hem opgepakt hebben naar Kajafas, van de bewakers die Hem bespotten naar Pilatus, van Pilatus naar Herodes en terug naar Pilatus … (Lc 22, 66-23, 25) Vanwege onze zonden werd Hij gebroken. Hij werd gestraft. Hij werd gefolterd, maar Hij onderwierp zich; Hij heeft zijn mond niet geopend, zoals een lam dat naar de slachtbank wordt geleid. (Jes 53, 5a.7a). De oude man die Jezus hier veroordeelt is Annas, de schoonvader van Kajafas (Joh 18, 12).
Wat in het schilderij opvalt is dat Jezus dat alles met opgeheven hoofd ondergaat. Het lijkt Hem niet te deren. Dat is allicht niet wat de schilder bedoelt. Hij bedoelt iets anders. Hij toont aan hoe Jezus de Schriften in vervulling brengt. Moest Hij dat alles niet ondergaan opdat de Schriften in vervulling zouden gaan? Hoe vaak wijzen de evangelisten daar ook niet op? Anders dan wat we van een passie verwachten, ondergaat Jezus het niet passief. Hij laat de dingen gebeuren, omdat ze zo moeten gebeuren. Ook op andere plaatsen van het evangelie wordt dat duidelijk. Bijvoorbeeld in Getsemane. Wanneer Jezus de menigte die Hem gevangen zal nemen, ziet, zegt Hij tegen zijn leerlingen: “Sta op, laten we gaan. Kijk, hij die me overlevert, komt eraan.” (Mt 26, 46) Jezus wordt niet gearresteerd, Hij laat zich arresteren.
schilderij 12: Herodes, Kajafas en Pilatus
Hetzelfde geschiedt bij de hogepriester Kajafas, koning Herodes en landvoogd Pontius Pilatus; de drie protagonisten die afgebeeld worden onder het tafereel met de bespotting. De rechters over Jezus. Het is Kajafas die zich niet kan bedwingen en die woedend zijn kleren verscheurt. Het is koning Herodes die Hem belachelijk maakt omdat Hij geen wonder voor de koning wil verrichten. Het is ten slotte Pontius Pilatus die Jezus laat kruisigen onder druk van de massa, alhoewel hij geen schuld ziet in de veroordeelde. Het is die Pontius Pilatus die zijn eigen hachje moet redden door zijn handen in onschuld te wassen. Let er op hoe bleek Arcabas zijn handen en zijn gelaat schildert.
Bij dat alles blijft Jezus sereen. Hoe gek het ook klinkt, maar Hij is de enige vrije speler op dit droeve toneel. Hij slaagt erin om voortdurend trouw te blijven aan zijn opdracht, aan zijn Vader, ongeacht de soms bittere omstandigheden.
De kruisiging
Met een abstract doek begint Arcabas aan de tweede episode: het lijden en het sterven aan het kruis. Arcabas noemt de abstracte inleiding
Meditatie op de doodstrijd 1en Meditatie op de doodstrijd 2
. In totaal gaat het om vier doeken die één verhaal vormen. Dat blijkt duidelijk uit de achtergrond die in de vier doeken doorloopt. Wie goed toeziet, merkt een neergaande horizon, van links boven naar rechts onder, gespreid over de vier schilderijen. Ze vormen een eenheid.
schilderij 15: Het is volbracht
Na het abstracte doek valt onmiddellijk het grote formaat met de kruisiging op. Die kruisiging wordt bekroond door een timpaan met druppels water en bloed. De apostel Johannes vertelt ons hoe soldaten Jezus’ zijde met een lans doorstaken en meteen kwam er water en bloed uit. Het bloed is verklaarbaar. Maar het water? Jezus zelf verklaart het: “Op de laatste dag, het hoogtepunt van het Loofhuttenfeest, stond Jezus daar en riep: “Heeft iemand dorst, laat hij dan naar Mij toekomen, en laat drinken wie in Mij gelooft! Zoals de Schrift zegt: Uit zijn binnenste zullen stromen levend water vloeien.” Hiermee doelde Hij op de Geest die men zou ontvangen als men tot geloof in Hem kwam.” (Joh 7, 37-39a) Of zijn het tranen van God? De tranen van de liefde die zichzelf wegschenkt.
Arcabas heeft Jezus alleen afgebeeld. Meestal staan op een geschilderde kruisiging ook Johannes en Maria afgebeeld. Soms zelfs nog een hele schare joden en Romeinen. Maar sterven doet ieder mens alleen … En opnieuw: wat is de grootste pijn voor Jezus? De kruisdood of de verlatenheid? Alle discipelen hebben Hem in de steek gelaten. De discipelen – Petrus op kop – die plechtig gezworen hadden dat ze Jezus nooit in de steek zouden laten, zijn nergens te bekennen. Die verlatenheid is zo groot dat Jezus, net voor hij de geest laat, zelfs roept: “Mijn God, mijn God, waarom hebt Gij mij verlaten?” Dát is misschien Jezus’ grootste pijn: het gevoel dat iedereen Hem in de steek gelaten heeft
schilderij 16: Daar is uw moeder
Wat doet een moeder onder het kruis? Bezwijken … Uit de middeleeuwen kennen we veel taferelen waarbij Maria bezwijkt onder het kruis en waarbij Johannes, de jongste leerling, haar opvangt. Na de Contrareformatie in de 16de eeuw was het verboden dat tafereel nog uit te beelden. Maria moest het toonbeeld worden van een sterke vrouw. Stabat mater! Een vrouw die rechtstaat onder het kruis. Arcabas ziet haar in de eerste plaats als een vrouw van vlees en bloed. Hij heeft dat al eens gedaan in een andere polyptiek, die van de geboorte en de kindsheid van Jezus. In het kersttafereel heeft hij Maria niet traditioneel afgebeeld: als een vrouw die in aanbidding zit voor haar kindje. Neen, Maria ligt als een echte moeder met het kindje in de armen op wat stro. Zo herkenbaar, zo menselijk!
schilderij 17: Kruisafneming
Het laatste beeld van deze episode is een kruisafneming. Een drietal mannen hebben Jezus van het kruis gehaald. Het lijken doodgewone mannen, van nu. Het kruis heeft zijn sporen nagelaten in het levenloze lichaam van Jezus. Maria kijkt met twee ogen naar haar Zoon: uiterlijke en innerlijke, de ogen van het hoofd en die van de ziel
Cesuur
cesuur: Hij is niet hier
En dan doet Arcabas iets geniaals. Hij last een cesuur in. Tussen de episoden van enerzijds het lijden en de dood en anderzijds de verrijzenis, staat een pijl, afgezonderd van alle andere doeken. Goud en grijs domineren het kleurenpalet. Het lijkt wel een nauwe doorgang van het ene naar het andere. Het voorgaande is geschiedenis, het volgende speelt zich af buiten de geschiedenis. Hier begint het verhaal van de Verrijzenis. We weten niet precies wat er gebeurd is tijdens de verrijzenis. De evangelies reppen er met geen woord over. Onder invloed van Jezusfilms – gebaseerd op apocriefe evangeliën – zien we het donker worden, de soldaten in slaap vallen, de steen wegrollen en Jezus uit zijn graf oprijzen, geholpen door engelen. Maar over al die dingen wordt niets gezegd in de evangelies. Zij spreken enkel over een leeg graf. Het bewijs van Jezus’ verrijzenis is een leeg graf. Soberder kan het niet. En dat is meteen wat we te zien krijgen bij Arcabas: een weggerolde steen en een leeg graf dat baadt in een goddelijke glans.
schilderij 19: Jezus is in de diepte afgedaald
De ‘verrijzenistriptiek’ waarmee de polyptiek afsluit wordt ingeleid door een heel bijzonder doek. Arcabas noemt het Anastasis. Het is werkelijk uniek. Christenen belijden in het Credo dat Hij is neergedaald ter helle en de derde dag verrezen uit de doden. Van die nederdaling ter helle heeft men in de theologie haast niet wakker gelegen. Het is ook zo mysterieus. En kunstenaars zijn er nog veel minder dan theologen mee bezig geweest. Niet zo met Arcabas. Hij wijdt er een heel doek aan en kernachtig geeft hij de betekenis van die nederdaling weer.
Paulus citeert in zijn brief aan de christenen van Efeze (4, 8-9) psalm 68,19: Door naar den hoge op te stijgen heeft Hij gevangenen meegevoerd en gaven uitgedeeld aan de mensen. ‘Hij is opgestegen’: wat betekent dit anders dan dat Hij eerst in de diepte van de aarde is afgedaald tot op de aarde? Gezien Jezus is opgewekt uit de doden, moet hij een tijdje verbleven hebben in het dodenrijk. Jezus heeft met andere woorden de dood gekend. Hij is nooit schijndood geweest.
Dat Jezus in het dodenrijk is geweest, is heel belangrijk. Dat lezen we in de Eerste brief van Petrus (4, 6): Daarom is ook aan gestorvenen het evangelie verkondigd, opdat zij bij God zullen leven door de Geest, ook al zijn ze bij de mensen geoordeeld naar het lichaam. En dat opdat de doden de stem van Gods Zoon zullen horen en die haar horen, zullen leven. (Joh 5, 25) Gods heil is niet alleen gekomen voor de mensen die de Christus gekend hebben of die er na zijn dood in geloven, maar voor alle mensen, ook degenen die lang vóór Jezus geboren en gestorven zijn. Een unieke boodschap. Een uniek schilderij
schilderij 20: Hij is verrezen
Al even bijzonder is het grote doek met alweer een timpaan er bovenop. Op het eerste gezicht schrikt het schilderij zelfs wat af. Een Christus die uit het graf komt is talloze keren afgebeeld, maar nooit zo menselijk. De nadruk ligt onbehaaglijk veel op het lichaam. Het lijkt wel een Griekse God … Hadden we niet eerder iets meer spiritueels verwacht? Maar belijden we in het Credo niet de verrijzenis van het lichaam? Eigenlijk wordt hier gezegd dat we niet zomaar een geest worden. We lossen niet op, zoals een druppel in de oceaan. We blijven voor een stuk onszelf. We verliezen onze persoonlijkheid niet bij de verrijzenis. De Kerk belijdt samen met Paulus: En als de Geest van Hem die Jezus van de doden heeft opgewekt in u woont, zal Hij die Christus Jezus van de doden heeft doen opstaan, ook uw sterfelijk lichaam eenmaal levend maken door de kracht van zijn Geest, die in u verblijft. (Rom 8, 11)
God is niet alleen de schepper van de geest, maar van de hele mens, lichaam en geest. Nu wordt ook duidelijk waarom het lege graf zo een belangrijk teken is. Ook Christus’ lichaam is verrezen. Dat is geen eenvoudig geloofspunt. Velen geloven wel dat de mens op een of andere manier in geestelijke zin voortleeft na de dood, maar het geloof dat het sterfelijk lichaam kan verrijzen tot eeuwig leven is veel moeilijker om te aanvaarden
schilderij 21: Waarom zoekt u de levende bij de doden?
Toen de sabbat voorbij was, kochten Maria van Magdala, Maria van Jakobus en Salome kruiden om Hem te gaan zalven. In alle vroegte op de eerste dag van de week gingen ze na zonsopgang naar het graf. Ze zeiden tegen elkaar: “Wie zal voor ons de steen voor de ingang van het graf wegrollen?” Toen ze opkeken zagen ze dat de steen weggerold was; hij was overigens buitengewoon groot. Toen ze het graf binnengingen, zagen ze er rechts een jongeman zitten met een wit kleed om, en ze schrokken hevig. Maar hij zei hun: “Schrik niet. U zoekt Jezus van Nazareth, die gekruisigd is. Hij is tot leven gewekt, Hij is niet hier. Kijk, hier is de plaats waar ze hem neergelegd hadden.” (Mc 15, 1-6)
Alweer, wanneer we dit verhaal herkauwen stoten we op een aantal elementen die vragen oproepen. De vrouwen gaan op weg om Jezus te balsemen en vragen zich af wie voor hen die zware steen voor het graf zal wegrollen. Als ze weten dat ze het niet alleen kunnen redden, waarom vertrekken ze dan zonder hulp? Blijkbaar vertrouwen ze op God, want ze vertrekken toch. Hun liefde voor Jezus is groter dat hun zorgen om de steen. En wat blijkt? Wie gelovig vertrouwt, kan rekenen op Gods genade. De steen is weggerold en ze kunnen het graf binnengaan. Daar maakt verdriet plots plaats voor ontzetting.
Badend in goddelijk licht begroet een engel des Heren de drie vrouwen die naar het graf van Jezus gekomen waren om het lichaam te balsemen. De vrouwen zijn onzeker. De engel moet hen geruststellen: “Vrees niet. Gij zoekt Jezus van Nazareth, die gekruisigd is. Hij is tot leven gewekt, Hij is niet hier. Kijk hier is de plaats waar ze Hem hadden neergelegd.” (Mc 16, 6)
Biografie
Arcabas is het pseudoniem van de Franse religieuze kunstenaar Jean-Marie Pirot (Trémery, °1926). Hij studeerde aan de École Nationale Supérieure des Beaux-Arts in Parijs en gaf les aan de École des Beaux-Arts in Grenoble. Arcabas heeft met diverse technieken gewerkt (gravure, beeldhouwkunst, mozaïek, tapijtkunst) maar is doorgebroken met schilderkunst. Hij brak door met zijn werken voor de kerk van Saint-Hugues-de-Chartreuse. Van 1969 tot 1972 werd hij als gastartiest uitgenodigd door de Canadese regering en was hij professor aan de universiteit van Ottawa. Terug in Frankrijk stichtte hij het atelier Éloge de la Main. Hij kreeg internationaal tal van opdrachten. In de vergaderzaal van de Belgische bisschoppenconferentie hangt een andere polyptiek van hem: De geboorte en de kindertijd van Jezus. Zijn thematiek is trouwens overwegend religieus. Hij leeft momenteel in Saint-Pierre-de-Chartreuse (Isère).
Meer info rond deze kunstenaar: http://www.arcabas.com/
Scherpenheuvel
U kan de website van Scherpenheuvel vinden op, http://www.scherpenheuvel.be/



.jpg)





.jpg)





.jpg)





.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)

.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)


.jpg)
.jpg)

.jpg)

.jpg)


















