Een blik op de Anglicaanse Kerk en de aartsbisschop van Canterbury

Naar aanleiding van het eredoctoraat voor aartsbisschop Rowan Williams aan de K.U.Leuven

KULeuven eredoctoraten 2011

Laudatio voor His Grace dr. Rowan Williams, Aartsbisschop van Canterbury door prof. dr. Lieven Boeve

Laudatio

Preek gegeven door Reverend Dr. Rowan Williams, aartsbisschop van Canterbury

Preek

Motivatio K.U.Leuven

Motivatio

1. De persoon Rowan Williams

a. Biografie

De kleine Rowan Williams met zijn moeder, Delphine, in 1950

Rowan Douglas Williams werd geboren in Swansea, South Wales, op 14 juni 1950, in een Welsh-sprekende familie. Hij studeerde aan Dynevor School in Swansea en daarna in Christ’s College in Cambridge waar hij theologie studeerde. Voor zijn doctoraat, over de theologie van Vladimir Lossky - een spraakmakende figuur in het Russische twintigste eeuwse religieus gedachtegoed – studeerde hij aan Wadham College in Oxford, waar hij zijn doctoraat behaalde in 1975. Na twee jaar als lesgever aan het College of the Resurrection, dichtbij Leeds, werd hij tot diaken gewijd, alvorens naar Cambridge terug te keren.

Rowan Williams bij zijn afstuderen aan Christ’s College in Cambridge, in 1971

Vanaf 1977 spendeerde hij negen jaren aan academisch en pastoraal werk in Cambridge. In 1981 volgde een huwelijk met Jane Paul, een theologe die hij ontmoette terwijl hij werkte in Cambridge. Samen hebben ze een dochter en een zoon.
In 1983 werd hij aangesteld als lesgever in Divinity aan de universiteit, en het jaar erna werd hij 'dean' en 'chaplain' van Clare College. In 1986 keerde Williams terug naar Oxford, maar nu als Lady Margaret Professor of Divinity. De graad van Doctor of Divinity verkreeg hij in 1989 en in 1990 werd hij Fellow of the British Academy

Rowan Williams en Jane Paul op hun huwelijksdag, in 1981

In 1991 accepteerde professor Williams de verkiezing tot en consecratie als bisschop van Monmouth en in 1999, bij het emeritaat van aartsbisschop Alwyn Rice Jones, werd hij tot aartsbisschop van Wales verkozen. Met elf jaar ervaring als bisschop werd Rowan Williams op 2 december 2002 gewijd tot aartsbisschop van Canterbury. Daarmee werd hij de 104de bisschop van Canterbury en de eerste opvolger van Augustinus van Canterbury die uit Wales kwam.

Rowan Williams staat internationaal bekend als een uitstekende theoloog, onderzoeker en leraar. Hij is betrokken geweest in vele theologische, oecumenische en onderwijsgerelateerde commissies. Zijn publicaties bespannen meerdere velden, zoals de filosofie, de theologie (met name het vroege patristieke Christendom), de spiritualiteit en de religieuze esthetiek. Tijdens zijn carrière heeft hij ook uitvoerig over morele, ethische en sociale onderwerpen geschreven. Sinds zijn aanstelling tot aartsbisschop gaat zijn aandacht voornamelijk uit naar hedendaagse culturele kwesties en de dialoog tussen religies.
Als aartsbisschop van Canterbury blijven de verantwoordelijkheden van Rowan Williams echter voornamelijk pastoraal, als leider van de Church of England in het algemeen, van zijn eigen bisdom in het bijzonder en ook als symbolisch hoofd van de Anglicaanse community.
De verdere interesses van Rowan Williams zijn onder andere muziek, fictie en taal. Rowan Williams is ook een geprezen dichter en vertaler.

b. Bibliografie

Dit is een selecte lijst van de publicaties van Rowan Williams.

Theologie

A Margin of Silence: The Holy Spirit in Russian Orthodox Theology [in English and French] (Quebec, 2008) Dostoevsky: Language, Faith and Fiction (Baylor University Press: Baylor TX, 2008)
Wrestling with Angels: Conversations in Modern Theology (Norwich, 2007) [a further collection of theological essays – see On Christian Theology]
Tokens of Trust: An Introduction to Christian Belief (Norwich, 2007)
The Worlds We Live In: dialogues with Rowan Williams on global economics and politics. Eds: C Foster and E Newell (London, 2005)
Why Study the Past? (London, 2005)
Grace and Necessity: reflections on art and love (London and Harrisburg PA, 2005)
Christian Imagination in Poetry and Polity: some Anglican Voices from Temple to Herbert (Oxford, 2004)
Anglican Identities (London, 2004) [a collection of essays]
Silence and Honeycakes: the wisdom of the desert (Oxford, 2003)
The Dwelling of the Light: praying with icons of Christ (Norwich, 2003)
Writing in the Dust: reflections on 11 September and its aftermath (London and Grand Rapids MI, 2002)
Ponder These Things: praying with icons of the Virgin (Norwich, 2002)
Love's Redeeming Work: the Anglican quest for holiness ed. with G Rowell and K Stevenson (Oxford, 2001) [incl. essay, 'The Anglican quest for holiness']
On Christian Theology (Oxford, 2000) [collection of seminal theological essays]
Lost Icons: reflections on cultural bereavement (Edinburgh, 2000; London, R/2003)
Christ on Trial: how the Gospel unsettles our judgement (London, 2000; Grand Rapids MI, 2002)
(Magnano, 2003)
Sergii Bulgakov: towards a Russian political theology (Edinburgh, 1999) [translated and edited texts with commentary]
Open to Judgement: sermons and addresses (London, 1994)
Teresa of Avila(London and Wilson CT, 1991; London and New York, R/2000)
Arius: heresy and tradition (London, 1987); reprinted with appendix (London, 2001; Grand Rapids MI, 2002)
The Truce of God (London and New York, 1983; update and reprint, Norwich and Grand Rapids MI, 2005)
Resurrection: interpreting the Easter Gospel (London, 1982; New York, 1984; 2/2002)
Eucharistic Sacrifice: the roots of a metaphor Grove Liturgy Study 31 (Bramcote, Notts, 1982)
The Wound of Knowledge: Christian spirituality from the New Testament to St John of the Cross (London, 1979, 2/1990)
Luther and St John of the Cross (Atlanta, 1980), revised edition (Cambridge, Mass, 1991)
The Theology of Vladimir Nikolaievich Lossky: an exposition and critique [unpubd doctoral thesis, depos. Oxford, 1975]

Poëzie

After Silent Centuries (Oxford, 1994)
Remembering Jerusalem (Oxford, 2001)
The Poems of Rowan Williams (Oxford and Grand Rapids MI, 2002) [includes previous two volumes]
Headwaters: Poems by Rowan Williams (Perpetua Press 2008)

Naar http://www.archbishopofcanterbury.org

Een gedicht van Rowan Williams:

Advent Calendar

He will come like last leaf's fall.
One night when the November wind
has flayed the trees to bone, and earth
wakes choking on the mould,
the soft shroud's folding.
He will come like frost.
One morning when the shrinking earth
opens on mist, to find itself
arrested in the net
of alien, sword-set beauty.
He will come like dark.
One evening when the bursting red
December sun draws up the sheet
and penny-masks its eye to yield
the star-snowed fields of sky.
He will come, will come,
will come like crying in the night,
like blood, like breaking,
as the earth writhes to toss him free.
He will come like child

c. Gedachtegoed

Over sociale en economische kwesties

Rowan Williams heeft altijd interesse gehad in en betrokkenheid getoond ten opzichte van sociale kwesties. Toen hij chaplain was van Clare College in Cambridge nam hij deel aan anti-nucleaire demonstraties en in 1985 werd hij zelfs gearresteerd voor het zingen van psalmen als deel van een protestactie die georganiseerd werd door de Campaign for Nuclear Disarmament. Ten tijde van deze arrestatie was hij deel van de linkse Anglo-Katholieke Jubilee Group.
Bij de aanslagen van 11 september 2001 was Williams in New York, waar hij heel dichtbij Ground Zero een lezing gaf. Achteraf publiceerde hij het boekje ‘Writing in the Dust’ waarin hij over de gebeurtenissen reflecteerde. Na de gebeurtenissen werkte Williams ook samen met moslimleiders in Engeland en bij een herdenkingsplechtigheid drie jaar na 9/11 sprak hij aan de Al-Azhar universiteit in Caïro over de triniteit. Hij stelde dat mensen die de wil van God volgen zich niet op het pad van geweld zouden mogen begeven.
Met betrekking tot de oorlog in Irak, tekende Williams in 2002 een petitie tegen de oorlog, omdat deze in strijd zou zijn met de ethiek van de VN en met het christendom. In 2004 schreef hij samen met de aartsbisschop van York, en in naam van alle 114 bisschoppen van de Church of England, een brief naar Tony Blair waarin hij zijn bezorgdheid toonde over het beleid van de regering van Groot-Brittannië met betrekking tot de oorlog in Irak. In 2006 liet Williams in een interview weten dat hij betwijfelde of hij genoeg gedaan had om de oorlog te veroordelen.
Williams liet zich, op het debat voorafgaand aan de verkiezingen in Groot-Brittannië in 2005, ook kritisch uit over de bewering dat immigratie een oorzaak van criminaliteit zou zijn.
Ook op het ongebreidelde consumerisme in de Westerse wereld heeft Rowan Williams kritiek. Zo deed hij de uitspraak dat “elke transactie in de ontwikkelde landen van het Westen gezien kan worden als een daad van agressie tegenover de economische verliezers in het wereldwijde spel”.

Over oecumene

- Over het begrip oecumene en de verschillen en toenadering tussen de Anglicaanse Kerk en de Katholieke Kerk is onder ‘3. Oecumene’ meer te vinden –

Rowan Williams draagt het oecumenische gedachtegoed hoog in het vaandel. Hieronder zijn enkele voorbeelden te vinden.
Het doctoraat van Williams ging over Vladimir Lossky, een vooraanstaande Russisch Orthodoxe theoloog. Daarnaast is Williams ook beschermheer van de Fellowship of Saint Alban and Saint Sergius, een oecumenisch forum voor orthodoxe en westerse (voornamelijk anglicaanse) christenen. Williams heeft zijn sympathie voor het orthodoxe gedachtegoed meermaals uitgedrukt.
Ook over de heilige Teresa van Avila, een Spaanse Rooms-Katholieke mystica, heeft Williams geschreven. Bij de dood van Johannes Paulus II heeft hij de uitnodiging aanvaard om naar diens begrafenis te gaan en werd zo de eerste aartsbisschop van Canterbury die de begrafenis van aan paus bijwoonde sinds de breuk tussen katholieken en anglicanen onder Hendrik VIII. Ook op de inauguratie van paus Benedictus XVI was Williams aanwezig. Bovendien gingen beiden voor in een gebedsdienst bij het bezoek van de paus aan het Verenigd Koninkrijk in september 2010.

Over orthodoxie

Rowan Williams meent dat orthodoxie eerder als middel dan als doel gezien moet worden. Orthodoxie is niet iets wat op zich staat; er moet een constante dialoog zijn met Christus, maar ook moet de gemeenschap van gelovigen de dialoog aangaan met de wereld. Orthodoxie kan evenmin los gezien worden van de beleving van de sacramenten. De eucharistie is het paradigma van de dialoog die de orthodoxie is.

Over de wijding van vrouwen

In 1994 werd het voor vrouwen mogelijk om tot priester gewijd te worden. Over de wijding van vrouwen zei Rowan Williams: “Ik denk niet dat het de Church of England op een spectaculaire wijze getransformeerd of hernieuwd heeft. Aan de andere kant denk ik ook niet dat het de Church of England gecorrumpeerd of geruïneerd heeft. Het is gemeengoed geworden en ik denk er niet meer echt over na vandaag de dag.” Verder stelde hij ook dat hij “niet minder dan steun voelt voor de beslissing die de Anglicaanse Kerk in 1992 maakte om vrouwen tot priester te wijden evenals appreciatie voor het priesterschap dat door die vrouwen uitgeoefend wordt”.
Over de wijding van vrouwelijke priesters tot bisschop is de Church of England sterk verdeeld.

Church of England verwerpt consecratie vrouwelijke bisschoppen

LONDEN - De Church of England heeft een voorstel verworpen dat de wijding van vrouwelijke bisschoppen zou toelaten. Dat blijkt uit de resultaten van de stemming over het voorstel, die zaterdagavond op de site van de Church of England werden geplaatst.

Het ging om een compromisvoorstel. Het werd even voor de start van een negen dagen durende synode uit de doeken gedaan door de aartsbisschop van Canterbury, Rowan Williams, en zijn nummer twee, aartsbisschop John Sentamu.
Het voorstel kon de tegenstanders echter niet overtuigen. Twee van de drie groepen in de synode stemden voor: het huis van bisschoppen en het lekenhuis. Het House of Clergy daarentegen stemde echter tegen, waardoor de hervorming werd verworpen.
Om de weerstand te doorbreken, hadden de aartsbisschoppen een manier voorgesteld om de rollen en verantwoordelijkheden te verdelen tussen een vrouwelijke en mannelijke bisschop. Na de verwerping van het voorstel in Engeland benadrukte de aartsbisschop van Canterbury dat daardoor zijn rol aan het hoofd van de kerk niet in vraag wordt gesteld. Niettemin blijft het moeilijk de eenheid binnen de Church of England te bewaren. Die is verscheurd over de toelating van vrouwelijke bisschoppen -meer dan 5.000 vrouwen werden sinds de hervorming van 1994 tot priester gewijd- maar ook over de kwestie van de homoseksuele bisschoppen.

Uit De Standaard, 11 juli 2010

Over homoseksualiteit

In 1989 gaf Rowan Williams een lezing voor the Lesbian and Gay Christian Movement, met als titel ‘The Body’s Grace’. In deze lezing stelde Williams dat de Bijbel corrupte relaties tussen personen van hetzelfde geslacht veroordeelt, maar dat er niets gezegd wordt over stabiele, monogame relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht. Volgens Williams moest de leer van de Kerk ten aanzien van homoseksuelen dan ook herzien worden in overeenstemming met de onderliggende boodschap die in de Bijbel terug te vinden is met betrekking tot de link tussen seksualiteit en verbondenheid. Deze progressieve houding ten opzichte van homoseksualiteit kende zowel bijval als ontevredenheid binnen de Anglicaanse Kerk. Toen Williams in 2002 zijn steun verklaarde aan de nominatie van Jeffrey John (een priester in een celibataire homoseksuele relatie) tot bisschop van Reading leidde dat tot protest vanuit conservatieve hoek. Toen Williams later zijn steun introk (wat ertoe leidde dat Jeffrey John zich terugtrok), was men aan de eerder liberale kant teleurgesteld.

Ondanks zijn voorzichtigheid met betrekking tot uitspraken met betrekking tot homoseksuele relaties is Rowan Williams de burger- en mensenrechten van homoseksuelen blijven verdedigen. In zijn Adventsbrief uit 2007 zei hij dat “het deel uitmaakt van onze christelijk en anglicaans leerling-zijn om homofobe vooroordelen en geweld te veroordelen en om de mensenrechten en burgerlijke vrijheden van homoseksuelen te verdedigen en hen dezelfde pastorale zorg en liefdevolle dienstbaarheid te schenken als aan anderen, in naam van Christus”.

In een interview uit 2010 zei Williams dat de Anglicaanse Kerk geen problemen heeft met homoseksuelen die bisschop zijn (naast de wijding van vrouwelijke bisschoppen is dit de andere kwestie die de Anglicaanse Kerk sterk verdeelt), maar dat er wel traditiebepaalde, historische standaarden zijn waaraan de clerus verwacht wordt te voldoen. Wanneer men Williams vroeg wat er verkeerd was met een homoseksuele bisschop die een partner heeft, antwoordde hij: “Ik denk dat dat is omdat de Schrift en de traditie geen echte aanleiding geven om er positief over te zijn.” Verder vertelde Williams dat deze kwestie heel moeilijk blijft en dat zelfs de discussie over deze kwestie binnen de Kerk al zou kunnen leiden tot de vervolging van homoseksuelen in landen als Uganda, door de onverdraagzaamheid aan te wakkeren.

Over de Islam

Tijdens het Greenbelt festival in Cheltenham gaf Rowan Williams aan dat volgens hem moslims wel in de hemel kunnen komen. “Het is voor Gods Geest mogelijk grenzen te overschrijden:” verklaarde Rowan Williams. “Ik zeg dit als iemand die gelukkig is om te kunnen zeggen dat Jezus de Weg, de Waarheid en het Leven is, en dat niemand tot de Vader komt dan door Hem. Hoe God mensen door Jezus naar Hem leidt kan denk ik enorm variëren” was het statement dat Williams maakte.
Williams sprak zich ook uit tegen het Franse hoofddoekenverbod, omdat dit zou impliceren dat mensen bang zouden moeten zijn hun religieuze toewijding openlijk te tonen. Eveneens sprak Williams zich uit tegen het tot zondebok maken van alle moslims na de aanslagen in Londen (op metro en bus) in juli 2005.
In februari 2008 werd Rowan Williams het onderwerp van controverse, nadat hij uitspraken had gedaan over de invoering van de sharia. Hij stelde voor om bepaalde onderdelen van de islamitische wetgeving in Groot-Brittannië in te voeren. Volgens hem kan dat het gevoel bij Britse moslims dat zij geaccepteerd worden vergroten en zo de onderlinge verbondenheid in het land ten goede komen. Williams zei dat de islamitische wet, de sharia, ingezet kan worden om geschillen tussen moslims op het gebied van huwelijk en financiën op te lossen. Hij noemde de invoering ervan zelfs 'onvermijdelijk'. Hij zei dat er op dit moment al bepaalde onderdelen van de sharia onder de Britse wet worden geaccepteerd en dat het orthodoxe joden bijvoorbeeld ook al is toegestaan om in bepaalde situaties hun eigen traditionele wetten toe te passen.
Vanuit de Britse politiek reageerde men afwijzend op het voorstel van het hoofd van de Anglicaanse kerk. De persvoorlichter van premier Gordon Brown verwierp de suggestie onmiddellijk. 'De premier gelooft dat in dit land de Britse wet toegepast moet worden, gebaseerd op Britse waarden.' Schaduwminister voor maatschappelijke samenhang en sociale actie Sayeed Warsi zei dat voor alle Britse burgers dezelfde wetten moeten gelden, opgesteld door het Britse parlement. Williams zei dat het niet zijn bedoeling was om de meer extreme aspecten van de islamitische wet in te voeren, die vrouwonvriendelijk zijn of onnodig harde straffen voorschrijven. “Niemand met gezond verstand” zou dat willen, zei hij.

Over het milieu

Dat Rowan Williams erg begaan is met het milieu en met de toekomst van onze wereld, toont zijn aanwezigheid op de klimaattop in Kopenhagen, in december 2009. Op deze klimaattop verzorgde hij op 13 december 2009 een preek in de kathedraal van Kopenhagen:

’Volmaakte liefde sluit vrees uit.' Dat is een bekende tekst uit de Bijbel. Oorspronkelijk gaat het erom hoe we het juiste vertrouwen moeten leren krijgen in Gods liefde en vergevingsgezindheid.
Dat vertrouwen, zegt Johannes, komt als we begrijpen dat wij tot onze verbazing op dezelfde plaats kunnen staan als God: 'In deze wereld zijn wij zoals Hij.' Ons eigen vertrouwen, onze onbevreesdheid, wordt gebouwd als we liefde aan het werk zien door ons heen. Niet onze eigen persoonlijke warme gevoelens of positieve emoties of zelfs onze vriendelijke daden, maar de liefde die mensen echt vrij maakt en iets nieuws in de wereld brengt: Gods liefde, die zich bezig houdt met de diepste strikken en klemmen waar we mee worstelen, Gods liefde die de essentie was van Jezus’ leven, dood en opstanding.
De diepste religieuze basis voor onze toewijding aan het milieu waarin God ons geplaatst heeft, is de erkenning dat wij geroepen en in staat gesteld worden om de plek te zijn waarlangs Gods liefde voor de wereld binnenkomt. Het is onze taak, in ons leven de fundamentele Bijbelse overtuiging gestalte te geven dat God, als Hij naar de wereld kijkt, ziet dat zij goed is. Wij behoren in ons leven iets van de echo te laten weerklinken van Gods plezier in de schepping. Om het met het verassende beeld uit het Spreukenboek te zeggen: van Gods eeuwige wijsheid die speelt met en zich verheugt over het heelal zover het zich uitstrekt.

Liefde sluit vrees uit. Als wij geloven dat God wil dat wij ons verheugen in de wereld die Hij heeft geschapen, zullen wij het milieu niet met angst tegemoet treden of wanhopig proberen het naar onze hand te zetten. Nee, dan proberen wij het te begrijpen en in te zien hoe goed het is en hoe alles in dat prachtige milieu op een complexe manier met elkaar samenhangt. Als er al sprake is van 'angst' is dat de angst om ons erfgoed te verspillen. De angst dat wij vergeten hoe groots datgene is wat we hebben gekregen en dat wij ervoor verantwoordelijk zijn. De angst dat we vergeten om liefde op te brengen voor Gods schepping en voor onze medemensen. We weten onderhand dat we onze medemensen pas echt kunnen liefhebben als we zorgen dat de aarde een veilige plaats is voor alle mensen en voor toekomstige generaties.

Maar er is nog een andere vrees waar we over moeten nadenken, een vrees die ons ertoe zou moeten brengen weer in contact te komen met de liefde die ons maakte en ons onderhoudt. Op het ogenblik worden we geconfronteerd met de gevolgen van generaties lang falen in het liefhebben van de aarde zoals we dat hadden moeten doen.
We kunnen ervoor kiezen om de gevolgen daarvan minder ernstig te doen zijn dan ze anders zullen zijn. Ieder van ons persoonlijk, ieder bedrijf, iedere nationale overheid - allen hebben we die keus. We zijn niet gedoemd om door te gaan in een neergaande spiraal van het hebzuchtige, verslaafde, liefdeloze gedrag dat ons gebracht heeft waar we nu zijn.
Toch lijkt het alsof vrees nog steeds ons hart en onze verbeelding regeert. We zijn het nog niet eens met de kosten van de beslissingen die we - dat weten we - moeten nemen. We zijn bang omdat we niet weten hoe te overleven zonder het comfort van onze levensstijl. We zijn bang dat nieuw beleid ons impopulair maakt bij de kiezers. We zijn bang dat jonge, vitale economieën voordeel zullen hebben van ons - of we zijn juist bang dat de oudere, historisch dominante economieën het excuus van ecologische verantwoordelijheid zullen gebruiken om ons het recht op passende en rechtvaardige ontwikkeling te ontzeggen.

Er is dus geen gebrek aan uitstekende uitvluchten om te ontkomen aan beslissingen die echte verandering met zich meebrengen. Maar laat ons tenminste eerlijk onderkennen waar die uitvluchten vandaan komen : uit angst.
Niet per se irrationele angst of zelfzuchtige angst, maar wel degelijk angst. En zolang angst onze berekeningen domineert, stappen we uit de liefde - liefde voor de schepping zelf, waarnaar we moeten kijken zoals God haar ziet; liefde voor elkaar en liefde voor de nog niet geboren generaties, voor wie we alles behoren te doen wat we kunnen om een stabiele, vruchtbare en evenwichtige wereld te waarborgen om in te leven - geen wereld van ultieme chaos en ontwrichtende verandering, verwoesting en verwoestijning, van biologische verarming en degradatie.

Liefde sluit vrees uit. De waarheid is dat we waarschijnlijk alleen goede besluiten nemen over de toekomst van de wereld als liefde ons uitgangspunt is. Het is verleidelijk om met behulp van angst elkaar te doordringen van de ernst van de situatie. Het gevaar is zo groot dat we wel iets moeten doen. En soms denken we, enigszins verbitterd, dat de mensen nog steeds niet bang genoeg zijn voor wat ze zichzelf aandoen. Maar dat is de ene ziekte genezen met de andere. Die angst kan, zoals we weten, verlammend werken en ertoe leiden dat we het probleem te groot vinden en denken dat we net zo goed in bed kunnen wachten tot de ramp zich voltrekt. Of we gaan elkaar de schuld geven. Of we wachten tot anderen beginnen met iets eraan te doen, omdat we ze niet vertrouwen.
Er is meer nodig wil er een leven-gevende verandering komen. En dat is wat wij vandaag hier zeggen. Wij komen op dit kritieke moment in de menselijke geschiedenis bijeen als mensen die geloven. We zijn hier niet maar bijeen om ergens voor te pleiten of ergens tegen tekeer te gaan, en al helemaal niet om paniek en terreur te zaaien.
We zijn hier om twee eenvoudige dingen te zeggen tegen onszelf, onze naasten en onze regeringen. Het eerste is: vrees niet, maar vraag u af hoe het beleid dat u volgt en de levensstijl die u als vanzelfsprekend beschouwt, eruit zien in het licht van het gebod om de wereld waarop u woont lief te hebben. Vraag u af wat een gezonde en duurzame relatie met deze wereld is, een relatie die zowel vreugde in als respect voor de aarde uitdrukt. Begin met de positieve vraag: hoe laten we zien dat we van Gods schepping houden?
Het tweede is: maak deze vraag niet los van de kwestie hoe we elkaar kunnen leren vertrouwen in een wereld die een beperkte hoeveelheid grondstoffen heeft. In zo'n wereld kan geen vertrouwen zijn zonder gerechtigheid, zonder de zekerheid dat mijn naaste er voor mij is als ik in onveiligheid verkeer of gevaar loop. Hoe zullen we internationale instituties bouwen die zorgen dat de grondstoffen daar komen waar ze nodig zijn - zodat bijvoorbeeld 'groene belastingen' meer zekerheid geven aan benadeelde groepen, en overgangen in economische patronen niet hun het zwaarst treffen die het minst zijn toegerust om de klappen op te vangen.

Liefde sluit vrees uit. De belofte die ons hierbij helpt, vinden we in de passage uit de brief van Paulus aan de Romeinen (hoofdstuk 8) die we gelezen hebben. Als we van God leren vertrouwen, en leren om in vertrouwen te leven, zal de hele schepping daar baat bij hebben. De 'slavernij' die de schepping is opgelegd als gevolg van de menselijke zonde en zelfzucht maakt plaats voor bevrijding.
Menselijke vrijheid openbaart zich en tegelijkertijd zal deze wereld zijn bestemming bereiken. En het resultaat is heerlijkheid. In deze tijd van Advent krijgen wij opnieuw vertrouwen en hoop op zo'n toekomst. Wij danken voor het kerstgeschenk dat ons egoïsme heeft doorbroken en begonnen is met onze bevrijding. Wij bevestigen onze overtuiging en toewijding in naam van de liefde. En we zeggen 'wees niet bang' tegen iedereen die weifelt.

Wees niet bang. Handel vanuit liefde.

http://www.eo.nl/klimaatklokken
(Vertaling: Technicolor & EO/Peter Siebe)

Over creationisme

Als antwoord op een controverse over het opnemen van creationisme in het curriculum van privéscholen, stelde Rowan Williams dat creationisme niet als alternatief voor de evolutieleer gegeven zou mogen worden. Volgens Williams riskeert het creationisme de scheppingsleer te ondermijnen in plaats van te versterken. Het creationisme als theorie voor het ontstaan van de aarde is niet hetzelfde als discussiëren over en leren over wat schepping betekent. Voor Williams betekent het ondersteunen van de evolutieleer trouwens niet dat het Darwinisme het enige is wat aangeleerd moet worden als het over de oorsprong van het leven gaat.

Naar Rupert Short, Rowan’s Rule. The Biography of the Archbishop of Canterbury,
http://en.wikipedia.org/wiki/Moral_theology_of_Rowan_Williams,
http://en.wikipedia.org/wiki/Rowan_Williams,
The Telegraph, 25 september 2010
en De Standaard, 7 februari 2008

2. De Anglicaanse Kerk

Wist je dat …

… de Church of England zo’n 25 miljoen gelovigen telt. Ze is de moederkerk van de Anglicaanse Gemeenschap waartoe wereldwijd 77 miljoen gelovigen behoren.

… de Engelse staatskerk slechts vier eeuwen oud is.

… de kathedraal van Canterbury de centrale kerk is van de Anglicaanse Kerk.

… de aartsbisschop van Canterbury de symbolische leider is van het anglicanisme en dat de zetel voor de aartsbisschop sinds 597 gevestigd is in Canterbury.

… de huidige aartsbisschop, Rowan Williams, de 104de aartsbisschop van Canterbury is.

… om de tien jaar alle aartsbisschoppen en bisschoppen van de Anglicaanse Gemeenschap van over de hele wereld samenkomen om hun visie te bespreken over geloofskwesties en nieuwe vragen die zich stellen naar aanleiding van de actualiteit.

Lees hieronder meer!

a. De oorsprong van de Anglicaanse Kerk

Het anglicaanse geloof in Engeland is terug te voeren tot het missiewerk van Augustinus van Canterbury in 597. De Anglicaanse Kerk geeft er de voorkeur aan hierin haar oorsprong te zien, in plaats van de gebeurtenissen tijdens de Engelse reformatie. Uiteraard zijn de gebeurtenissen tijdens die Reformatie de omstandigheden die écht tot de stichting van de Anglicaanse Kerk hebben geleid. Het ontstaan van de Anglicaanse Kerk in Engeland kan verklaard worden vanuit de breuk met het katholicisme van koning Hendrik VIII. In zijn ogen stonden het pauselijk gezag en kerkdoctrines gelijk aan corrupte inmenging. Naar eigen inzicht veranderde hij het religieuze landschap van de natie.

Toen Hendrik VIII (die regeerder van 1509 tot 1547) met 18 jaar op de troon kwam, stemde hij toe in een doelmatig huwelijk met de weduwe van zijn broer Arthur, Catherina van Aragon, waarvoor hij pauselijke dispensatie kreeg. Ze schonk hem vijf kinderen, van wie er slechts één, Maria, overleefde. Hendrik, gespitst op een mannelijke troonopvolger, ging op zoek naar een andere gemalin en naar een voorwendsel om van Catherina te scheiden.

Hendrik vond een eenvoudige oplossing: een huwelijk met de echtgenote van een direct familielid strookte niet met de wetten van de Kerk, en het huwelijk zou moeten worden ontbonden. Maar de paus weigerde toestemming te geven en Hendrik zat in de echtelijke val. Hij bedacht een ontsnappingsroute door middel van een reeks nieuwe wetten, waarmee, gesteund door een gedwee parlement, de kerkelijke macht van Rome naar Engeland werd verplaatst. Door de Act of Supremacy van 1534 werd hij hoofd van de Church of England: het begin van de Anglicaanse Kerk. De breuk van Hendrik VIII met de Katholieke Kerk is dan ook beter te verklaren uit persoonlijke redenen dan uit een diepgaande godsdienstige overtuiging.

De paus deed Hendrik in de ban, maar deze daad werd door de koning slechts gebruikt om zijn wraakzuchtige houding tegenover het katholicisme te rechtvaardigen. Tijdens de hierop volgende Reformatie schafte Hendrik de kloosters af en inde de rijkdommen die anders naar Rome vloeiden. Met deze financiële injectie kocht hij de loyaliteit van de edelen, die hem anders wellicht zouden hebben uitgedaagd.

De ontbinding van de kloosters maakte een einde aan corrupte praktijken, maar ermee verdwenen ook het onderdak, voedsel en onderwijs voor de armen. Enkele van de fraaiste gotische gebouwen van het land werden op koninklijk decreet met de grond gelijk gemaakt, waarbij religieuze schatten en bibliotheken verloren gingen. Hendrik trouwde met Anna Boleyn, maar ze baarde een dochter, Elizabeth. Boleyn werd onthoofd en opgevolgd door Jane Seymour, die stierf bij de geboorte van haar zoon. De uit Rotterdam afkomstige Desiderius Erasmus (1466-1536) , de belangrijkste humanist van dat moment, die de menselijke rede een plaats gaf naast de vroomheid, bezocht Engeland tijdens de Reformatie en schreef in Cambridge zijn eigen versie van het Nieuwe Testament.

Catherine Parr, de zesde en laatste vrouw van Hendrik, werd een geestdriftige leerling van de erasmusiaanse leer, maar het overgrote deel van de Engelsen werd nog in beslag genomen door de vraagstukken die de rest van de gelovigen van Europa bezighielden.

Na de Reformatie deden zich tal van anomalieën voor in Engeland. Hoewel Hendrik overtuigd was van zijn recht zich te verzetten tegen Rome waar het zijn bestuur betrof, was hij minder enthousiast over de golf van protestantisme die de Katholieke Kerk dreigde te overspoelen. Zo kwam het dat lutheranen in Engeland onder zijn bestuur werden verbrand wegens ketterij, terwijl katholieken werden onthoofd als ze Hendriks absolute gezag niet erkenden.

De kwestie kreeg duidelijker omtrekken toen zijn zoon Edward VI (die regeerde van 1547 tot 1553) de troon besteeg. Met zijn tien jaar was hij al een trouwe protestant, niet in het minst omdat zijn naaste adviseurs protestanten waren. De nieuwe Anglicaanse Kerk nam protestantse principes aan. Zo werden in 1549 en 1552 twee gebedenboeken gepubliceerd (het eerste en het tweede Book of Common Prayer) die het nieuwe geloof bevestigden. Ongeveer het ganse cultische leven van de kerk werd in deze boeken uitgewerkt (bijvoorbeeld de eucharistie, de dagelijkse diensten, de pastorale kerkdiensten zoals de doopritus, huwelijken en begrafenissen, etc.). - Het Book of Common Prayer is tot op de dag van vandaag nog belangrijk voor de geloofsbeleving van de anglicanen. -
Ook schreef bisschop Cranmer, die de auteur was van deze gebedenboeken, een geloofsbelijdenis (de 42 Articles, later omgewerkt tot de 39 Articles), die bijna volledig ontleend was aan de Reformatie op het vasteland (het Lutheranisme en het Calvinisme)
Deze ontwikkelingen werden tijdelijk een halt toegeroepen toen Edward stierf en zijn zuster Maria ging regeren (van 1553 tot 1558). Onfortuinlijk in liefde, vruchtbaarheid en uiterlijk en bitter over de manier waarop zij en haar moeder waren behandeld, toonde ze zich vastbesloten om het zuivere katholicisme weer de staatsreligie te maken. Hiertoe werden 287 protestanten verbrand; anderen werden gevangengenomen of moesten vluchten. Maria kreeg dan ook haar bijnaam ‘Bloody Mary’.

Maria’s zuster Elizabeth was overtuigd van de legitimiteit van de protestantse zaak en zou later met een mate van religieuze tolerantie regeren. Zij hervormde de Kerk in Engeland op zo’n manier dat een soort van synthese tussen het katholicisme en het protestantisme tot stand kwam.

Uit Karen Farrington, Atlas van de wereldreligies

b. Andere belangrijke momenten binnen de geschiedenis van de Anglicaanse Kerk

Al gauw ontpopte zich binnen de Anglicaanse Kerk een stroming die het anglicaanse geloof nog niet protestants genoeg vond. De aanhangers van deze visie werden puriteinen genoemd omdat ze pleitten voor zuiverheid (purity) in liturgie, leer en kerkorde.
Tijdens de regering van Elisabeth I werden gelovigen die zich afzetten tegen de staatskerk (dissenters) bestraft. Uit deze beweging kwamen de presbyterianen voort die van mening waren dat er geen ambten in de kerk mochten bestaan buiten dat van de voorganger van de lokale gemeenschap.

Terwijl de dissenters lange tijd bestraft werden, werd door Willem van Oranje in 1689 een tolerantiedecreet uitgevaardigd, waardoor de protestantse dissenters vrijheid van godsdienst kregen. Een groep van deze dissenters waren de ‘Latitudinarians’. Zij domineerden in intellectuele kringen, ze hechtten weinig aandacht aan dogma en de kerkelijke organisatie, maar kenden de rede een bijna heilige waarde toe. Een vrijheid van opinie wat betreft religieuze zaken en een einde aan de religieuze controverses was wat zij wilden.

In de 18de eeuw stak een nieuwe strekking binnen de Anglicaanse Kerk de kop op, het zogenaamde methodisme. Het was een piëtistische opwekkingsbeweging die wees op de noodzaak van bekering, wedergeboorte, persoonlijk geloof en een geheiligd leven dat niet op de genoegens van het leven gericht mocht zijn. Deze Kerk werd zeer populair in de Verenigde Staten. Wereldwijd zijn er zo’n 25 miljoen methodisten.

Uiteraard werd ook het anglicanisme zelf overal ter wereld uitgedragen waar nieuwe landen aan de Britse kroon werden toegevoegd. Zo ontstond de Anglican Communion of de Anglicaanse Gemeenschap als een wereldwijde familie van kerken, verspreid in 37 provincies over 160 landen. De anglicaanse familie is aanwezig op ieder continent en omvat ongeveer 70 miljoen anglicanen.

Ook al streeft het anglicanisme als geheel een middenweg na tussen het katholicisme en het protestantisme, toch zijn er binnen de Anglicaanse Kerk groepen die zich sterker in een bepaalde richting profileren. In de 19de eeuw ontstonden er blijvend een viertal strekkingen binnen de Church of England.

De partij van de hoogkerkelijken (High Church Party) was eigenlijk al in de 17de eeuw ontstaan, maar is vooral bekend dankzij de hervormingsbeweging in de 19de eeuw die luistert naar de naam Oxford Movement (de meest gekende inspirator, John Henry Newman, vond dat de hervorming niet ver genoeg ging en bekeerde zich tot het katholicisme. Binnen de Katholieke Kerk werd hij uiteindelijk tot kardinaal benoemd. Men bepleitte de sterke band tussen kerk en staat, de opvattingen over sacramenten verschilden nauwelijks van die van de katholieke kerk. Men hield vast aan een episcopale kerkordening en men was intolerant tegenover dissenters. Binnen deze context kwam de term anglo-katholicisme binnengeslopen, om anglicanen die veel gemeenschappelijk hebben met het katholicisme aan te duiden.
De partij van de laagkerkelijken (Low Church party) benadrukt meer het protestantse en vooral calvinistische gedachtengoed. Ze worden ook evangelicals genoemd. Ze leggen een sterke nadruk op persoonlijke vroomheid en werken van barmhartigheid en vinden missionering zeer belangrijk.
Het grote middenveld tussen evangelicalen en anglo-katholieken wordt vaak Broad Church genoemd. Deze beweging streeft naar vernieuwing en modernisering van de theologie. Ze heeft haar aanhang vooral onder intellectuelen.
Tenslotte heeft men de Moderates of gematigden (No Party Men) die buiten de partijen willen staan en naar vrede tussen de groepen streven. Vele bisschoppen rekenen zich tot deze richting.

Toch moet men in het algemeen stellen dat de Anglicaanse Kerk erin slaagt om zoveel verschillende strekkingen in relatieve samenhorigheid bij elkaar te houden omdat men bij iedere beslissing zich laat leiden door 4 grote gezagsinstanties: de Schrift, de Traditie (de leer van de kerkvaders en van de oecumenische concilies), de rede en de eigen ervaring

c. Een samenvatting van het anglicaanse gedachtegoed

Een samenvatting van het anglicaanse gedachtegoed kan men enerzijds vinden in de boven genoemde geloofsbelijdenis, de 39 Articles en anderzijds in een 19de eeuwse tekst, de Chicago-Lambeth Quadrilateral

In de 39 Articles vindt men onder meer het volgende:
Het anglicanisme is in staat om vele geloofsovertuigingen in zich te omvatten (comprehensiveness) omdat het, meer dan de andere reformatorische kerken, van mening is dat de Schrift alles bevat wat een mens moet weten om het heil te bereiken. Een aantal typisch protestantse credo’s in deze geloofsbelijdenis zijn de volgende. Men beklemtoont van meet af aan dat de menselijke natuur sinds Adam gebukt gaat over de zonde en niet in staat is op eigen kracht tot geloof te komen. De rechtvaardigingsleer is in identieke termen geformuleerd als die van Luther. Typisch Anglicaans is echter de nadruk op de goede werken. Het anglicanisme heeft een gematigde predestinatieleer.

Momenteel heeft het zogenaamde Chicago-Lambeth Quadrilateral een groter gezag als samenvatting van het anglicaanse gedachtengoed dan bijvoorbeeld de 39 Articles.
In vier punten worden de voorwaarden opgesomd die volgens anglicanen noodzakelijke voorwaarden voor het herstel van de eenheid zijn. Het eerste punt bekrachtigt dat de Heilige Schrift de ultieme geloofsregel is, in het tweede punt worden het Symbolum van de Apostelen en het Credo van Nicea onderschreven, in het derde punt de twee sacramenten die Christus zelf heeft ingesteld, en in het vierde punt, anders dan de meeste Protestantse Kerken, het bewaarde bisschopsambt.

d. De structuur van de Anglican Communion

Alle kerken binnen de Anglicaanse Kerk hebben een structuur van bisdommen bewaard. Binnen ieder bisdom vormt de bisschop het referentiepunt. De bisschop benoemt priesters die verantwoordelijk zijn voor de lokale gemeenschappen. Maar op elk niveau zijn er minstens even belangrijke kleinere structuren.
Er zijn vier organismen die de eenheid binnen de Anglican Communion proberen te bewaren.
Deze structuren zijn (1) de figuur van de aartsbisschop van Canterbury, (2) de Lambeth conferentie, (3) de bijeenkomst van de aartsbisschoppen of senior bishops uit iedere kerkprovincie en (4) de Anglican Consultative Council.

De aartsbisschop van Canterbury neemt een unieke positie in de Anglican Communion. Hij wordt beschouwd als de primus inter pares, de eerste onder zijn gelijken, en is de spirituele leider van de anglicanen. Hij roept de nog te bespreken eenheidsorganen samen. Hij vertegenwoordigt ook de Anglican Communion naar buiten, bijvoorbeeld in het oecumenisch overleg met de andere christelijke kerken. Maar hij is ook de bisschop van Canterbury in Engeland, en de aartsbisschop van de provincie van Canterbury dat ook het bisdom van Central and Southern England en de anglicaanse gemeenschappen in Europa omvat. Hij is Primate of All England en zetelt met de andere anglicaanse bisschoppen van Engeland in de House of Lords en heeft op die manier een invloedrijke stem in het Britse parlement.

Elke tien jaar roept de aartsbisschop van Canterbury de Lambeth Conference bijeen, die alle actieve bisschoppen van de Anglican Communion bijeenbrengt om de belangrijkste aangelegenheden te bespreken. De besluiten van deze conferentie zijn echter niet bindend voor de provincies, maar vertegenwoordigen een groot moreel gezag. Oecumenische betrekkingen nemen een belangrijke plaats op de conferentie in en sinds 1968 worden ook waarnemers en deelnemers van andere kerken uitgenodigd evenals anglicaanse adviseurs die geen bisschop zijn.
In 1978 creëerde de Lambeth conferentie een nieuw internationaal samenwerkingsorgaan, de Primates Meeting, die de Primates binnen de Anglican Communion samenbrengt. Men had ondervonden dat de Lambeth Conference een heel logge vergadering was geworden. Door het invoeren van de Primates Meeting konden de diverse provincies op regelmatige basis, in de praktijk om de twee of drie jaar, elkaar ontmoeten en steunen.
Daarnaast is er nog sinds 1968 de Anglican Consultative Council, een groep mannen en vrouwen, leken en gewijden, jongeren en ouderen, die om de twee of drie jaar uit alle provincies worden samengebracht om zaken van groot belang te bespreken. De aartsbisschop van Canterbury zit deze raad voor.

Naar Prof. Dr. Peter De Mey, De katholieke kerk en de oecumene,
Cursustekst Universiteit Vrije Tijd Davidsfonds, voorjaar 2006.

e. De verspreiding van de Anglicaanse Kerk over de wereld

f. Canterbury in beeld

De kathedraal van Canterbury

canterbury3.jpg

canterbury1.png

canterbury2.jpg

Augustine Abbey

Oude huizen in Canterbury

Canterbury Tales

Canterbury is ook bekend omwille van de Canterbury Tales. Dit is een verzameling van verhalen die in de veertiende eeuw werden geschreven door de Engelsman Geoffrey Chaucer. Het onderwerp van deze verhalen is een groep reizigers die een tocht maken naar de kathedraal van Canterbury, waar zij het graf van Thomas Beckett willen bezoeken. Onderweg vertellen zij elkaar verhalen (die altijd vermakelijk zijn, maar ook een wijze les bevatten) om de tijd te doden. Deze Thomas Beckett is allicht de bekendste figuur wanneer men het over de kathedraal van Canterbury heeft. Deze aartsbisschop zou volgens de Engelse koning Henry II onterecht mensen excommuniceren. Thomas Beckett vond dat deze mensen niet goed voor de kerk en het geloof waren. Koning Henri stuurde op 29 december 1170 vier ridders naar de kathedraal om Thomas Beckett te dwingen zijn daden ongedaan te maken. Beckett weigerde en werd vervolgens gemarteld en vermoord. De plaats waar dit in de kathedraal gebeurde zou nog altijd aangegeven zijn op de vloer. Achteraf bleef Henri II (die eigenlijk de macht over de Kerk wou) volhouden dat het niet zijn bedoeling was geweest om Thomas Beckett te vermoorden. De paus (Alexander III) accepteerde dit, maar strafte hem met zweepslagen door tachtig monniken en een pelgrimstocht naar Canterbury. Deze tocht wordt sinds die tijd door vele mensen gemaakt.

Naar http://kunst-en-cultuur.infonu.nl/geschiedenis/21793-de-kathedraal-van-canterbury.html

3. Oecumene

a. De grootste verschillen tussen De Anglicaanse Kerk en de Katholieke Kerk

Enkel doop en eucharistie worden binnen het anglicanisme als sacrament erkend; de vijf andere riten worden beoefend maar als ‘zogenaamde sacramenten’ beschouwd.
De verering van Maria en de heiligen wordt strikt beperkt tot wat hier in de Schrift over geleerd wordt. De dogma’s over Maria die na de kerksplitsing door de Katholieke Kerk werden afgekondigd, worden niet erkend.
De traditie – die in de Katholieke Kerk ook de leer van Paus en bisschoppen omvat – moet in anglicaans perspectief steeds getoetst worden aan de Schrift. Anglicanen erkennen een bepaalde leeruitspraak van hun bisschoppen of bijvoorbeeld van de synode enkel als gezagvol indien die bekrachtigd wordt door het geloofsaanvoelen (sensus fidelium) van de gelovige gemeenschap. De Katholieke Kerk kent deze notie ook. Ze kreeg zelfs een plaats in de Dogmatische constitutie over de Kerk van Vaticanum II wanneer men het had over de wijze waarop het hele volk van God deelt in de profetische taak van Christus, in zijn rol als leraar. De nadruk ligt in de tekst echter op het aanvaarden – onder de leiding van het leergezag – van het overgeleverde geloof en niet op de kritische functie van deze geloofszin. Over de onfeilbare leeruitspraken van de Paus zegt het concilie bovendien: “Zij behoeven geen enkele goedkeuring van anderen, noch zijn zij vatbaar voor beroep op enig ander oordeel.” (LG 25)
Er is een niet-erkenning door Rome van de anglicaanse wijdingen.
Binnen de Anglicaanse Kerk mogen priesters huwen en een gezin hebben.
Anglicaanse bisschoppen hebben geen gehoorzaamheid af te leggen ten opzichte van de Paus.
Het meest unieke aan de Church of England is dat zij in haar structuur volledig verbonden is aan de staat, aan het Verenigd Koninkrijk.
Het wijden van vrouwen en homoseksuelen tot priester en bisschop binnen het anglicanisme is (hoewel daar ook in de Anglicaanse Kerk veel controverse over bestaat) in contradictie met de katholieke leer.
Bisdommen staan in de Anglicaanse Kerk meer op zichzelf bij het nemen van beslissingen dan binnen de Katholieke Kerk.

b. Wat is oecumene?

Betekenis van het woord 'oecumene'

Het woord ‘oecumene’ (spreek uit eukuumeene) komt uit het Grieks en betekent ‘de hele wereld’. In de Bijbel vind je het woord terug vlak in het begin van het kerstverhaal in het evangelie van Lucas. Keizer Augustus wil een volkstelling houden en geeft het bevel dat de hele wereld (iedereen in het Romeinse rijk) zich moet inschrijven in zijn geboorteplaats.

Later heeft het nog een betekenis gekregen. Vanaf de 19e eeuw ontstaat namelijk de ‘oecumenische beweging’. Dat is een beweging van christenen die de scheidingen, die ontstaan zijn in de geschiedenis tussen christenen en kerken, wil doorbreken. Ze willen juist de eenheid van christenen zichtbaar maken. Dat doen ze door elkaar te ontmoeten; met elkaar in gesprek te gaan over hun verschillen; samen te bidden dat God hen eenheid mag geven; en samen te werken om die eenheid in de praktijk zichtbaar te maken.

Partners in de oecumene

In de loop der geschiedenis zijn er veel stromingen ontstaan in het christendom, en veel aparte kerken. Christenen van deze kerken zijn met elkaar in gesprek geraakt. Ze vonden dat hun verdeeldheid afbreuk deed aan de boodschap van het evangelie, dat daardoor minder geloofwaardig werd. In het evangelie van Johannes staat bijvoorbeeld dat Jezus bidt om de eenheid van al zijn leerlingen en volgelingen, en er zijn ook andere teksten in de bijbel (bijvoorbeeld van de apostel Paulus) die hierover gaan.

Verder vonden deze christenen dat ze problemen in de wereld (denk aan de eerste betekenis van het woord ‘oecumene’), zoals oorlog, armoede en discriminatie, ook gezamenlijk moesten aanpakken. Daarom hebben ze zich aaneengesloten in Raden van Kerken. De bekendste is de Wereldraad van Kerken, die in 1948 in Amsterdam is opgericht. Maar ook op plaatselijke en regionale niveaus kom je raden van kerken tegen. In bijna elk land is wel zo’n Raad van Kerken.

De afgelopen eeuw is, mede door deze Raden van Kerken, een grote sprong gemaakt om de eenheid van de christenen zichtbaar te maken. Zo geloven ze allemaal in God, die is Vader, Zoon en Heilige Geest (Schepper, Verlosser en Heiligmaker). Ook zijn ze allemaal gedoopt. Dat is een gezamenlijke basis, waardoor christenen elkaar als lid van hun familie zien.

Ook bij veel politieke problemen heeft het geholpen om als christenen samen strijd te voeren. Zoals tegen apartheid in Zuid-Afrika, het systeem waardoor miljoenen mensen werden gediscrimineerd. Of tegen andere vormen van onderdrukking en geweld. Al jarenlang zet de oecumenische beweging zich bijvoorbeeld in voor een rechtvaardige economie, waarin winst voor de grote en rijke bedrijven niet het belangrijkste is, maar gekeken wordt hoe de armste mensen van de wereld er ook op vooruit kunnen. En het voortbestaan van deze aarde, Gods schepping, is een heel belangrijk thema in de oecumene. Deze thema’s kan je beter samen bespreken, want ieders bijdrage is belangrijk, vooral van slachtoffers in deze wereld. En samen een strategie bedenken om eruit te komen is ook beter, want samen sta je sterk.

Discussiepunten

Oecumenische christenen willen ook samen hun godsdienst beleven en hun feesten vieren, want dan voel je het sterkste de verbondenheid met God en met elkaar. Een probleem is alleen dat de manier van vieren van veel christenen heel erg van elkaar verschilt. Ze denken ook anders over wat het betekent om ‘kerk’ te zijn. Daarom is het nog niet helemaal mogelijk samen met elkaar de maaltijd van de Heer te vieren, terwijl Jezus wel iedereen uitnodigt aan zijn tafel. Dat is een groot pijnpunt waardoor veel christenen nog harder streven naar de eenheid. Ook de functie van de paus is een probleem voor sommige christenen. Katholieken geloven juist dat hij de eenheid van de kerk moet bevorderen, anderen vinden juist dat hij meer naar de achtergrond moet treden. Andere voorbeelden van verschillen die nog problematisch zijn, zijn de verschillende visies op de persoon van Maria en op de rol van vrouwen in de kerk. Maar over al deze onderwerpen zijn oecumenische christenen met elkaar in gesprek. Samen de bijbel lezen en die samen interpreteren helpt een hoop. Dan leer je naar de wereld te kijken door de ogen van de ander. Het belangrijkste voor de oecumene is dat je je echt in elkaar kan verplaatsen. Daardoor leer je de ander en zijn achtergrond beter kennen, maar ook jezelf en je eigen achtergrond! Zo kom je erachter dat sommige dingen helemaal niet in tegenspraak zijn met elkaar, maar gezien kunnen worden als een aanvulling.

Soms gaan christenen met elkaar in gesprek vanuit hun rol als leider in hun kerk. Soms vanuit hun rol als geleerd expert op een bepaald gebied. Maar de meeste mensen gaan met elkaar in dialoog vanuit hun ervaringen in het dagelijkse leven. Daar herkennen christenen van verschillende achtergronden elkaar als mede-gelovigen, delen ze hun inspiraties met elkaar en werken ze samen in projecten ter verbetering van hun omgeving. Vroeger was dat nog niet zo. Maar nu kunnen we ons bijna niet anders meer voorstellen.

C. De toenadering tussen anglicanen en katholieken

Paus spreekt met aartsbisschop van Canterbury

De paus en de leider van de Anglicaanse Kerk hebben afgesproken de wederzijdse banden aan te halen. Dat heeft het Vaticaan zaterdag bekendgemaakt.
Paus Benedictus XVI en de aartsbisschop van Canterbury, Rowan Williams, hadden zaterdag een ontmoeting in Vaticaanstad. Onlangs zocht de katholieke kerk toenadering tot anglicanen die zich niet kunnen vinden in de wijding van vrouwen en homo’s tot priesters en bisschoppen door hun kerk. Het Vaticaan zei het eenvoudiger te willen maken voor die ontevreden anglicanen om zich te bekeren tot het rooms-katholicisme. De anglicaanse kerk betoonde zich onaangenaam verrast.
Niettemin verliep de ontmoeting tussen Williams en Benedictus zaterdag in een ‘hartelijke’ sfeer, aldus het Vaticaan. Volgens een persbericht van de katholieke kerk was er ‘ook aandacht besteed aan wat er recentelijk tussen de katholieke kerk en de anglicaanse gemeenschap heeft plaatsgevonden’.

Uit De Standaard, 21 november 2009

4. Huwelijksinzeging prins William

Aartsbisschop van Canterbury trouwt William en Kate

Rowan Williams, aartsbisschop van Canterbury, zal de Britse prins William en zijn vriendin Kate Middleton op 29 april om 11 uur plaatselijke tijd in de echt verbinden. Dat heeft het Britse koningshuis woensdag bekendgemaakt. Ook de route die William en zijn bruid op de dag van hun huwelijk zullen afleggen door de Londense binnenstad, staat vast.

De bruid zal ’s morgens naar het historische Westminster Abbey in het hart van Londen gebracht worden. De bruiloft gaat om 11 uur lokale tijd van start. Na de trouwmis gaat het per koets naar het regeringscentrum Whitehall, om later koers te zetten naar Buckingham Palace, zo luidt het in een bericht.

Op het paleis zal de Britse Queen Elizabeth II de gasten ontvangen. In de loop van de avond wordt er door prins Charles een privéfeest voor familie en vrienden van het koppel georganiseerd.

Uit De Standaard, 5 januari 2011

5. Foto's naar aanleiding van Eredoctoraat Rowan Williams

P1010548.JPG

P1010552.JPG

P1010553.JPG

P1010558.JPG

P1010559.JPG

P1010560.JPG

P1010564.JPG

^ bovenkant pagina