The pope of pop?

Hail, hail, rock-'n-roll! Met een in L'Osservatore Romano, de officiële krant van het Vaticaan, gepubliceerde lijst heeft paus Benedictus XVI zijn zegen uitgesproken over enkele klassieke popalbums. Bizar genoeg prijken onder meer Michael Jacksons Thriller en Oasis' (What's the story) Morning Glory? in de heilige lijst.

[…]Niettemin publiceerde L'Osservatore Romano, het officiële dagblad van het Vaticaan, gisteren een lijst met muziekalbums waarover de paus zijn zegen heeft uitgesproken. Volgens de krant heeft Europa "een seizoen met middelmatige liedjes op de muziekfestivals" achter de rug, "en was het tijd om een antidotum aan te bevelen in de vorm van een aantal klassieke mijlpalen uit de popmuziek."

Dat antidotum bestaat uit een lijst met een tiental klassieke popalbums die het Vaticaan zijn muziekminnende volgelingen wil aanbevelen. In die Heilige Lijst flink wat verrassingen. Zo werd onder meer Thriller van wijlen Michael Jackson opgenomen, nochtans wereldwijd gekend voor de spraakmakende videoclip van het titelnummer waarin The King Of Pop als een dansende zombie op een duister kerkhof dartelt. Daarnaast ook Pink Floyds Dark Side Of The Moon, een meditatie over tijd, dood, mentale gestoordheid en vrekkigheid.[…]

[…]Verder komen ook U2's Achtung Baby, Supernatural van Santana ("de enige van de Woodstockgeneratie die nog steeds aan de top staat") en Fleetwood Macs Rumours op de lijst voor. Drie platen die niet bepaald uitblinken in goddelijke devotie. Zo zijn de verhalen over de bacchanalen tijdens de opnames van Rumours intussen legendarisch. De auteurs van het artikel, Guiseppe Fiorentino en Gaetano Vallini geven dan ook toe dat "tien klassieke platen uitkiezen om mee te nemen naar een verlaten eiland geen makkelijke opdracht was".

Dieci dischi per sopravvivere ai festival, prontuario semiserio di resistenza musicale

(Cf. L’Osservatore Romano, Anno CL n. 37 (45.381) domenica 14 febbraio 2010)

…
In another article on the same page entitled "Twilight of the gods" the newspaper lamented the passing of the golden days of Hollywood and said the mysterious fascination of the star system of Hollywood in the 1950s had been superseded by the cult of so-called celebrities.
Although Pope Benedict has criticised many aspects of modern pop culture, he now allows the newspaper of the tiny independent Vatican state to reflect the reality of the world outside in a way that would have been unthinkable in the days of Pope Paul VI who reigned during heyday of The Beatles.

Cf.: http://news.bbc.co.uk/2/hi/7744282.stm
Meer info: http://en.wikipedia.org/wiki/More_popular_than_Jesus

…
Verward, zo reageerde de verzamelde wereldpers toen de Osservatore Romano, de officiële krant van het Vaticaan, eerder deze week tien popmuziekalbums de pauselijke goedkeuring meegaf. 'Een klein handboek van muzikaal verzet', zo omschreven Guiseppe Fiorentino en Gaetano Vallini de pauselijke 'hotlist', die de gelovigen moet bijstaan in hun strijd tegen de ellende van de koude winter en de zondvloed aan middelmatige muziek op festivals. Popmuziek? Muzikaal verzet? Het Vaticaan?

Cf. http://wijkiezenpartijvooru.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=HI2MBKM0

…
The newspaper said that it had not included Bob Dylan — who sang for Pope John Paul II in 1997 at the World Eucharistic Festival in Bologna — partly because his “visionary poetry” had turned “Messianic” after his conversion to Christianity, but also because he inflicted on the world “three-note songs” that “tried the ears and patience of listeners”.

Cf. http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/faith/article7026960.ece

…
What business does the Vatican’s newspaper have reviewing rock and pop albums, let alone telling us that Dylan opened the gates to amateur singer-songwriters?

I have no problem talking about pop music from a Catholic perspective … but I’m not the “official” Vatican newspaper. It was one thing when the L’OR published the writings of popes and general news items about what the Vatican was doing, but now that it’s getting into opinion and, yes, even off-beat news items …shouldn’t it completely drop it’s “official” Vatican newspaper status?

This mirky association between “the Vatican” and L’OR only confuses the outside world.
In fact, the association of the L’OR with “the Vatican” does two harmful things: 1) it trivializes the sacredness of the Church to have it doing things like reviewing Dylan songs and 2) it elevates the (perceived) authority of opinions into “official Church teaching or advice” when they really only represent the personal views of L’OR staff writers.

Cf. http://catinfor.com/en/2010/02/17/is-the-losservatore-romano-more-trouble-than-its-worth/

…
Outraged by what got on the Vatican paper's list and what was left off? You're not alone. Apparently making solemn (if not infallible) pronouncements on the "best" of rock music is at least as controversial as issuing declarations on birth control or gay marriage.

Cf. http://www.politicsdaily.com/2010/02/19/upon-this-rock-and-roll-the-vaticans-top-10-albums/

“Het is in elk geval erg veelzeggend dat het Vaticaan net voor die 10
platen kiest. Immers het zijn telkens platen van groepen die zich op geen
enkele manier tot het christendom bekennen en hun muziek als een eigen
(pantheïstische) religieuze zoektocht ervaren. Dat bijvoorbeeld Oasis
genoemd wordt, maakt duidelijk dat het Vaticaan wel degelijk weet waarover
het gaat en hoe de vork aan de steel zit binnen de rock.”

22 maart 2010

Om de aard van de rock goed te verstaan is Johan Ardui voor zijn doctoraat te rade gegaan bij de
sociologische denkers van de Frankfurter Schule (vooral dan Adorno) en ook bij recente denkers (onder meer Robert Patisson en Greil Marcus) die de ervaring van de rock hebben trachten te begrijpen. Het is interessant hoe zij – zonder enige theologische interesse – toch de religieuze problematiek van de rock op het spoor komen. Deze moet worden gezien (hierin volgt hij Patisson) als een pantheïstische ervaring die haar eigenlijke oorspong vindt (niet in de jaren vijftig zoals de meeste sociologen aangeven) in het gedachtegoed van de Romantiek en haar kritiek op de moderne verlichting.

Om deze romantische pantheïstische ervaring vorm te geven bedient de rock zich van de commerciële structuur die haar wordt aangeboden. Wat de rock doet is ofwel deze structuur imiteren ofwel deze structuur proberen te overstijgen. In dit laatste opzet slaagt ze echter
nooit: steeds komt de rock in eigenaardige paradoxen terecht.

Deze analyse bepaalt de contouren van de dialoog die het christendom met de rock wil aangaan. In zijn doctoraat pleit Johan Ardui voor het respecteren van de religieuze structuur zoals die in de rock wordt ‘uitgeleefd’. Immers, het is maar wanneer je die structuur respecteert, dat je een volwaardige dialoog tot stand kan brengen. De dialoog tussen het christendom en de rock dient dus parallel te lopen met de dialoog die het christendom al heel vroeg met het pantheïsme heeft moeten voeren.

Volgens Johan Ardui heeft Benedictus XVI in een zekere zin gelijk gehad (toen hij nog prefect was van de congregatie voor de geloofsleer) in zijn strenge afwijzing van de rock. De eerste die hem daarin gelijk gegeven hebben zijn de rockmuzikanten zelf.
Wil het christendom op een geloofwaardige manier in dialoog gaan met de rock dan moet het laten zien hoe zij de paradoxen van de rock wel degelijk kan bevrijden. Met ander woorden: het christendom zal in die dialoog moeten spreken over de verrijzenis van het lichaam, zonde, genade, waarheid en schepping. Het zijn immers die elementen waarop de rock in haar eigen ervaring een pantheïsme realiseert en waar het de christelijke godsdienst dwingt kleur te bekennen.

J. Ardui, Rocking’ in the Free World. God, rock en de roep om bevrijding, Onuitgegeven doctoraat, K.U.Leuven, 2006.

“Het is vanuit de eigen specifieke boodschap dat rock en christelijke theologie elkaar op het publieke forum kunnen vinden. In hun beider zoektocht naar meer menselijkheid, worden ze deelgenoten van elkaar: een smal raakpunt, maar een essentieel.  […] Het gesprek kan ontstaan telkens als muzikanten ervoor kiezen om via hun muziek de realiteit van onze ‘condition humaine’ ter sprake te brengen, telkens als muzikanten ondanks de pijnlijke realiteit van gemis, ‘ja’ durven te zeggen tegen het leven. Die band kan dan weer maar ter sprake komen telkens als theologen bereid zijn om verder te kijken dan hun theologische neus lang is. Waar de theologie durft te kijken naar de taal van de muziek en naar de authentieke zoektocht van vele muzikanten, daar kan zijn antwoorden met een nieuwe open spiritualiteit.”

Alle nummers kunnen integraal beluisterd worden via de jukebox van Thomas

"Maar wat heeft rock/pop-muziek nu met godsdienst of religiositeit te zien? Veel muzikanten omschrijven hun artistieke bezigheid als een geestelijke zoektocht. In muziek zitten vaak ook symbolen verwerkt die verwijzen naar deze zoektocht, die beschouwd kunnen worden als voetsporen in de tocht. Doorheen hun teksten drukken songwriters hun worstelingen in de omgang met leven en dood uit, maar evenzeer hun kritieken op de maatschappij of op welbepaalde instituties. Ze drukken er soms ook hun zoektocht naar het transcendente uit. Deze zoektocht gebeurt niet altijd vanuit een diepe christelijke bewogenheid. Het is vaak gewoon een worstelen van mensen met een sociale context waarin ze staan of met dingen die ze rondom hen zien gebeuren."

Deze In De Kijker wil een aanzet bieden om met dit thema in de klas aan de slag te gaan:
/thomas/page/zin-in-pop/