De Bijbel, echt waar? Woord van God in mensentaal
maandag 22 & dinsdag 23 augustus
Sectie Bijbel en Sectie Catechese
Afbeelding: Arcabas, Le Songe de Joseph,
église St Hugues de Chartreuse (Frankrijk).
Met de vriendelijke toestemming van de kunstenaar.
“In de Heilige Schrift heeft God door mensen op menselijke wijze gesproken”, zo klinkt het nog voorzichtig op het Tweede Vaticaans Concilie (Dei Verbum III,12). Vandaag is het voor veel joden en christenen evident dat de Bijbel niet werd geschreven door God zelf, maar door “echte auteurs”. God spreekt in mensentaal. Zijn woord is wezenlijk vervlochten met dat van mensen.
Er gaat een sterke kracht uit van verhalen. Verhalen leren ons iets over ons eigen leven en de wereld rondom ons. “Leven en verhaal verhelderen en versterken elkaar wederzijds” (Leerplan RK Godsdienst SO, p. 31). De Bijbel biedt verhalen, beelden en metaforen aan om de diepte van het eigen leven te (her-)ontdekken. Verhalen, beelden en metaforen kunnen vormend zijn en dagen ons uit om onze eigen levensdynamiek en die van de gemeenschap te laten openbloeien, om bepaalde appèls in het leven te zien en erop in te gaan.
Een antwoord formuleren op de vraag hoe we de Bijbelse verhalen ‘juist’ moeten interpreteren, is niet vanzelfsprekend. Het is een eeuwenoude vraag, die door de tijden heen alleen maar is aangescherpt. Wat historisch ‘echt gebeurd’ is en wat een gelovige beschouwt als ‘waar’, is niet hetzelfde. Een steeds groeiende, diepe historische en culturele kloof tussen de wereld van de tekst en de wereld van de lezer maakt het interpretatieproces alleen maar complexer.
Vandaag weerklinkt de oproep om terug te keren tot ‘het evangelie’ luider dan ooit tevoren, te midden van een Kerk in crisis. Een terugkeer naar de ‘bron’ zou immers een uitweg bieden om de moeilijke en fundamentele impasse die onze kerkgemeenschap vandaag doormaakt, te doorbreken. Maar hoe doe je dat dan, die diepe historische en culturele kloof overbruggen? Immers, het mensenwoord is ook ‘slechts’ drager. Het onthult iets van die goddelijke realiteit, tegelijkertijd echter valt het woord niet samen met die goddelijke realiteit. Het woord verhult ook en staat de boodschap soms zelfs in de weg.
Vanuit de overtuiging dat Gods woord ook vandaag nog aanspreekt, gaan we tijdens deze studiedagen midden in de hierboven geschetste spanning staan. We verkennen verschillende wijzen – exegese, kunst, liturgie, bibliodrama, … – waarop het woord van God door het mensenwoord kan klinken.
Programma
Maandag 22 augustus
| 8.30 | Onthaal, inschrijving en koffie |
| 9.30- 10.00 |
De Bijbel, echt waar? Woord van God in mensentaal Martijn Steegen |
| 10.00-11.00 | Niet uit de hemel gevallen! Bijbelse tekst en exegetische methodiek vanuit historisch-kritisch perspectief Hans Debel |
| 11.00 | Koffiepauze |
| 11.30-12.30 | “Toen zag ik de heilige stad, het nieuwe Jeruzalem, uit de hemel neerdalen” (Opb 21,2). De Bijbel interpreteren in dialoog met verleden en heden voor een nieuwe toekomst Reimund Bieringer |
| 12.30 | Middagpauze |
| 14.00-14.45 | De heilige Schrift lezen onder één tent. Joden, christenen en moslims op bezoek bij Abraham Marianne Moyaert |
| 14.45 | Koffiepauze |
| 15.10-16.00 | Op verhaal komen. Jongeren en geloofscommunicatie Geert Dedecker |
| 16.00-17.00 | Het verhaal gaat… . De Heilige Schrift als vertelde leer Nico ter Linden |
Dinsdag 23 augustus
| 9.30-10.45 | Jozef, de dromenman. Voordracht met muzikaal intermezzo Nico ter Linden |
| 10.45 | Pauze |
| 11.00-12.00 | Bijbel en liturgie: geloofstaal die draagt Mgr. Jozef De Kesel |
| 12.00 | Receptie ter gelegenheid van de 65ste verjaardag van Paul Kevers, directeur van de Vlaamse Bijbelstichting, uit dank voor zijn jarenlange inzet voor de Vliebergh-Sencieleergangen Bijbel en Catechese |
| 14.00-14.45 | In de mate van het Onmogelijke. Wat met ongeloofwaardige verhalen in de Bijbel? Emmanuel Nathan |
| 14.45-15.45 | De woordloosheid van het beeld is een plus. Het beeld verhult en onthult: van zichtbaar naar Onzichtbaar Mark Delrue |
| 15.45-16.10 | Koffiepauze |
| 16.10-17.10 | Geloof en ervaring. Als woorden tekortschieten Ignace D’hert |
| 17.10-17.30 | Slotwoord Martijn Steegen |
Praktische informatie
Wanneer? Maandag 22 en dinsdag 23 augustus 2011.
Waar? Promotiezaal en Jubileumzaal, Universiteitshal, Naamsestraat 22, 3000 Leuven.
Inschrijven? Gelieve vooraf in te schrijven, liefst vóór 8 augustus, door een antwoordkaart in te sturen en de bijdrage te betalen. Een betaling alleen, zonder antwoordkaart, geldt niet als inschrijving.
Bij voorkeur gebruikt u de elektronische antwoordkaart op www.kuleuven.be/vsc.
Deelname aan de tweedaagse kost 35 euro (32 euro voor leden van het Theologisch Forum). Gelieve dat bedrag over te schrijven naar rekeningnummer 734-0066603-70 (IBAN: BE60 7340 0666 0370 – BIC: KREDBEBB) met als gestructureerde mededeling: 400/0005/30812.
Indien u voor iemand anders betaalt, gelieve dan duidelijk de naam van de persoon voor wie u betaalt mee te delen via e-mail (info@theo.kuleuven.be) of telefonisch (016 32 38 28).
Inschrijving ter plaatse, bij het begin van de tweedaagse, kost 40 euro. Het bedrag kan enkel achteraf via overschrijving betaald worden. Deze wijze van inschrijven wordt niet aanbevolen.
Organisatie? De Vliebergh-Sencieleergangen 2011 worden georganiseerd door de secties Bijbel en Catechese van de Faculteit Godgeleerdheid (K.U.Leuven) en de Vlaamse Bijbelstichting. De coördinatie berust bij Martijn Steegen, Ellen De Boeck, Paul Kevers, Didier Pollefeyt en Caroline Schrijvers.
Tentoonstelling
Tijdens de tweedaagse bieden we u naast de conferentie ook de mogelijkheid aan om een tentoonstelling te bezoeken.
Beeld en verhaal hebben immers heel wat gemeenschappelijk. Beide presenteren ze een werkelijkheid die in gesprek treedt met het eigen levensverhaal. Kunst verbeeldt en drukt uit, daar waar woord en taal vaak stotteren.
We stellen kunstwerken van ondermeer Arcabas, Jan Vanriet en Marc Chagall tentoon die Bijbelse thema’s presenteren in de hoop dat ook u zich aangesproken weet en met de verbeelde werkelijkheid in gesprek treedt.
Daarnaast stellen we u ook enkele symboolpanelen voor. Symboolpanelen roepen de deelnemer op om aan de hand van symbolen te reflecteren over het gepresenteerde Bijbelverhaal. Bovendien wordt de deelnemer aangespoord om mogelijke betekenissen voor vandaag te verbeelden.
Ten slotte biedt de Vlaamse Bijbelstichting u ook een selectie aan van kinderbijbels. U beschikt ter plaatse over de mogelijkheid om de kinderbijbels aan te kopen of te bestellen.
Waar? Jubileumzaal, Universiteitshal, Naamsestraat 22, 3000 Leuven.
Wanneer? Te bezoeken tijdens de tweedaagse.
