Kiezen voor een academische bachelor: begincompetenties onder de loep
Wie een academische opleiding nastreeft, beschikt het best over bepaalde begincompetenties. Leergierig, creatief, communicatievaardig ... het zijn slechts enkele eigenschappen die naast kennis een basis vormen voor succes binnen het universitair onderwijs.
Met de invoering van de bachelor-masterstructuur in 2004 is het hoger onderwijs in Vlaanderen een nieuw tijdperk ingegaan. Graduaten, licentiaten en meesters hebben plaatsgemaakt voor bachelors en masters, en opleidingen zijn steeds beter met elkaar te vergelijken. Concreet betekent de invoering van het nieuwe systeem dat elke student aan het hoger onderwijs begint met een bacheloropleiding, hetzij een professionele bacheloropleiding, hetzij een academische.
Professionele bacheloropleidingen zijn in de eerste plaats gericht op praktijkkennis - het toepassen van wetenschappelijke kennis - en bereiden de student voor op een concreet beroep of categorie van beroepen. Ze worden ingericht door de Vlaamse hogescholen. Academische bacheloropleidingen zijn universitaire opleidingen gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en het verwerven van academische vaardigheden. Meestal bereiden ze de student niet echt voor op één welbepaald beroep, maar bieden ze ruime inzetbaarheid en doorgroeimogelijkheden op de arbeidsmarkt. De KU Leuven biedt (net zoals alle andere Vlaamse universiteiten) enkel academische bacheloropleidingen aan. Maar wat zijn nu de elementen die ervoor zorgen dat een student een academische bacheloropleiding met succes start? Welke factoren bepalen het succes op slagen?
Begintermen en begincompetenties
Slagen voor een universitaire opleiding is op zich weinig voorspelbaar. Leerlingen uit wiskundige richtingen kunnen procentueel gezien dan wel een stapje voor hebben, van zekerheid is er geen sprake. Vanuit het academisch onderwijs bestaan er echter bepaalde verwachtingen ten aanzien van de toekomstige student die de kans op slagen verhogen. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen begintermen en indicatoren. Indicatoren zijn concrete vaardigheden of handelingen die een aanwijzing vormen voor het beantwoorden aan de begintermen. Ze zijn niet dwingend met de begintermen verbonden, maar geven de studenten wel meer houvast bij het zichzelf inschatten.
Begintermen geven helder aan wat de universiteit, de opleiding, het opleidingsonderdeel verstaat onder het begrip 'normstudent'
Een ‘normstudent’ aan de KU Leuven wordt verondersteld communicatievaardig te zijn, over een goed ontwikkeld geheugen te beschikken en in staat te zijn zaken te observeren, analyseren en interpreteren. Hij of zij beschikt over een minstens passieve kennis van Engels en Frans.
Daarnaast vereisen bepaalde studierichtingen domeinspecifieke vaardigheden en kennis. Een student humane wetenschappen aan de KU Leuven bijvoorbeeld wordt verondersteld op de hoogte te zijn van actuele problemen en over een passieve kennis van meerdere moderne talen te beschikken. Zowel domeinoverschrijdend op het niveau van de universiteit als domeinspecifiek op het niveau van de opleiding, zijn er met andere woorden bepaalde veronderstelde competenties die, hoewel niet bindend, beschouwd worden als een vereiste om de universitaire weg met succes af te leggen.
Naast specifieke kennis en algemene vaardigheden worden ook bepaalde attitudes, zoals wetenschappelijke nieuwsgierigheid, een kritische ingesteldheid en regelmatige werkgewoonten, als zeer belangrijk aanzien voor het succes van de toekomstige student in het academisch onderwijs. Ook hier worden weer domeinspecifieke begintermen vastgelegd. Wie een opleiding binnen wetenschappenen technologie ambieert bijvoorbeeld, wordt verondersteld interesse te hebben in biologische processen. Kijken naar documentaires kan hiervan een indicatie zijn.
Ten slotte worden ook fysieke kenmerken beschreven. Een sterke fysieke conditie (bv. lang kunnen rechtop staan) wordt verwacht binnen de biomedische opleidingen.
Wat indien bepaalde competenties ontbreken of onvoldoende aanwezig zijn?
Voor toekomstige bachelorstudenten die twijfels hebben over hun voorkennis of studiekeuze is er een aanbod van tips, zelftests en voorbereidende cursussen terug te vinden op de website van de KU Leuven. De Dienst Studieadvies biedt daarnaast ook persoonlijk advies aan toekomstige studenten met vragen over o.a. studietraject, het opleidingsaanbod van de KU Leuven en toekomstmogelijkheden. Meer informatie hierover is te vinden op op www.bachelorsinleuven.be/voorbereidendecursussen en www.kuleuven.be/studiebegeleiding.
