Spiritualiteit, leiderschap en professionele integriteit

Nieuw opleidingsonderdeel: keuzevak in de masterjaren

1. Achtergronden van het opleidingsonderdeelects

Meer dan ooit stelt zich de vraag naar ethisch verantwoord leiderschap. Dit heeft niet alleen te maken met waarden en normen, of het aanleren van ethische redeneerwijzen, maar ook en vooral met zingeving, zowel op persoonlijk als op organisatorisch vlak.
Werknemers zijn gemotiveerd wanneer zij kunnen werken in een zinvolle en doelgerichte werkomgeving. Om een dergelijke omgeving uit te bouwen is er nood aan leiders die kunnen inspireren en aan een leiderschapsvorming die niet alleen leidt tot een expertise gebaseerd op  kennis van feiten, cijfers, output, impact, enzovoort, maar ook tot levenswijsheid en verbeeldingskracht. Deze kwaliteiten worden onder meer aangereikt door spirituele tradities. Om te kunnen inspireren moet men leren denken in een tweede taal, de taal van beelden en verhalen.
Leidinggevenden hebben bovendien nood aan een methode om tot betere zelfkennis te komen en om zakelijke doelen te kunnen integreren in een fundamentele levenskeuze. Van leidinggevenden wordt verwacht dat zij in volle vrijheid beslissingen kunnen nemen in functie van wat noodzakelijk is voor ondernemingen en organisaties. Handelen op grond van het onderscheid tussen ‘doing things right’ (compliance) en ‘doing the right thing’ (verantwoorde keuzen maken) is mogelijk dankzij innerlijke vrijheid en daartoe kan een spirituele vorming bijdragen.
Tenslotte is het van groot belang dat leidinggevenden hun persoonlijke spirituele vorming kunnen verbinden met de uitbouw van een bezielde onderneming of organisatie.

2. Structuur en inhoud

Het OPO Spiritualiteit, leiderschap en professionele integriteit bestaat uit vier onderdelen

  • De context: de vraag naar spiritualiteit met betrekking tot leiderschap. Dit gedeelte is opgevat als een algemene inleiding tot de literatuur over leiderschap en spiritualiteit, inclusief een status quaestionis van het empirisch onderzoek, ook met betrekking tot de vraag of spiritualiteit al dan niet losgekoppeld moet worden van geïnstitutionaliseerde godsdienst.
  • Modellen van christelijke spiritualiteit en leiderschap
  • Modellen van spiritualiteit en leiderschap in niet-christelijke en niet-godsdienstige tradities
  • Practicum: oefeningen en kennismaking met een abdijgemeenschap.
3. Doelstellingen van het opleidingsonderdeel
  • Studenten kunnen vanuit een inzicht in de hedendaagse context van ondernemingen en organisaties argumenteren waarom een vorming in spiritualiteit van wezenlijk belang is voor zowel hun persoonlijke als hun organisatorische integriteit.
  • Studenten kennen de theoretische inzichten met betrekking tot spiritualiteit en leiderschap, alsook over de denkmodellen met betrekking tot de schepping van een bezielde onderneming of organisatie.
  • Studenten hebben inzicht verworven in een aantal christelijke spiritualiteitstradities die relevant zijn voor het professionele leven.
  • Studenten hebben inzicht verworven in een aantal niet-christelijke spiritualiteitstradities.
  • Studenten hebben een aantal praktische methoden geleerd om via meditatie tot betere zelfkennis te komen.
  • Studenten hebben geleerd hoe zij hun dagelijkse keuzen kunnen inschakelen in hun fundamentele levenskeuze.
  • Studenten hebben geleerd om met milde aandacht te kijken naar problemen (Mindfulness).
4. Evaluatie

Het examen bestaan uit twee gedeelten:

  • Een klassiek schriftelijk examen. Modelvragen worden via Toledo ter beschikking gesteld (60%)
  • Een paper waarin de student de ervaring tijdens het practicum beschrijft en becommentarieert in het licht van de theoretische kennis.
5. Overzicht colleges

  • Week 7: Inleiding (“status quaestionis van literatuur over leiderschap en spiritualiteit”) en kritisch overzicht van het empirisch onderzoek. (Johan Verstraeten)

  • Week 8: Hoe initiatie in tweede taal (metafoor, verhaal) en meditatie bijdragen tot het overwinnen van de hinderpalen tot leiderschap. (Johan Verstraeten)

  • Week 9: De Ignatiaanse visie op leiderschap: wat men kan leren van de geestelijke oefeningen. (Johan Verstraeten, met verwijzing naar het werk van Chris Lowney en Paul de Blot)

  • Week 10: De Benedictijnse visie op leiderschap: de interpretatie van Anselm Grün en Notker Wolf. (gastcollege door Wil Derkse)

  • Week 11: Spiritualiteit en een op de mens gerichte zorgverlening. (gastcollege door Anne Vandenhoeck)

  • Week 12: Spiritualiteit en geestelijk welzijn. (gastcollege door Mia Leijssen)

  • Week 13: Spiritualiteit, leiderschap en arbeid in de Joodse traditie. (gastcollege door Didier Pollefeyt)

    • [Paasvakantie: week 14 en 15]

  • Week 16: Leiderschap en spiritualiteit in de Boeddhistische traditie(s) en actuele interpretaties zoals Mindfulness. (gastcollege door Peter Baekelmans)

  • Week 17: Leiderschap en spiritualiteit in de Islam, met bijzondere aandacht voor de Sufi-wijsheid. (gastcollege door Maha El Kaisy)

  • Week 18: Leiderschap en spiritualiteit in het Hindoeïsme en de Veda-traditie, met aandacht voor het leiderschap van Gandhi en van de Art of Living beweging. (gastcollege door  Peter Baekelmans)

  • Week 19: Leiderschap en atheïstische spiritualiteit + conclusies (Johan Verstraeten)

  • Week 20: (verplicht) weekend in de abdij van Orval (of in geval van grote groep: tweede groep in Soleimont).

    • Voorbereiding: bekijken van de films ‘Des hommes et des Dieux’ en ‘As it is in Heaven’.
    • Interactief college: spiritualiteit, universiteit en wetenschappelijk onderzoek: Sabine Vanhuffel
    • Praktische oefeningen in Mindfulness en meditatie (Renilde Vos, Ria Weyens)
    • Gesprek met Abt Lode
    • Bezoek aan de Zen tuin
    • Exposure met betrekking tot het abdijleven

De studenten ontvangen een syllabus met bibliografie via Toledo alsook een reader.