VESALIUSONLINE

..........................

Dr. Thérèse Biselele en Dr. Gertrude Luyeye zijn de eerste Congolese artsen die in aanmerking kwamen voor een UNIFOS doctoraatsbeurs.  UNIFOS staat voor Universitair Fonds Ontwikkelingssamenwerking en beoogt de capaciteitsopbouw van universiteiten in ontwikkelingslanden.

 De beurzen werden voor het eerst toegekend in 2010 en gaan tijdens de eerste vijf jaren naar jonge stafleden van Congolese universiteiten.  Hierdoor wenst het Fonds bij te dragen tot de relève académique, het hoofdprobleem van alle Congolese universiteiten op dit ogenblik.  De voorkeur gaat uit naar korte onderzoeksverblijven die plaatsvinden in het kader van een lokaal doctoraat of van een joint doctorate.  De uitwerking van selectiecriteria gebeurt onder toezicht van de Universitaire Raad voor Ontwikkelingssamenwerking (IRO).

In 2006 werd een gelijkaardig initiatief genomen door professor Jan Dequeker met de oprichting van het fonds ‘Chaires scientifiques pour jeunes académiques congolais’.  Dit fonds deelde dezelfde bezorgdheid als UNIFOS nu, en had als doel onderzoeksmogelijkheden te creëren voor jonge beloftevolle onderzoekers.  Omwille van dezelfde doelstelling werd het fonds Prof. Dequeker opgenomen in UNIFOS.  Het sluit ook aan bij de inspanningen van de de vzw
‘Ontwikkelingssamenwerking Geneesheren- en Apothekers Alumni’
die zich sinds haar ontstaan in 1977 inzet voor het behoud van de band met Congo, vooral met de universiteit van Kinshasa (UNIKIN, ex-Lovanium).  Dit heeft de teloorgang van de didactische en onderzoeksinfrastructuur van Congolese universiteiten niet kunnen tegengaan, maar heeft wel belet dat alle contacten verloren gingen. 

Een belangrijk onderdeel van het Alumni Congoproject is de organisatie van vervolmakingstages inUZ Leuven.  Op dit ogenblik werken een tiental Congolese artsen aan een doctoraat, sommigen ingeschreven als doctoraal student in Leuven, anderen aan een Congolese universiteit, telkens met een Leuvense promotor of copromotor.  Allen zijn gestart met een Alumni beurs; sommigen konden daarna overstappen op doctoraatsbeurzen van VLIR-UOS, de Belgische Coöperatie of een onderzoeksfonds.  Deze beurzen zijn van het gemengde type, d.w.z. 3-4 maanden per jaar werken in Leuven, de rest van het jaar in Congo.
Meer dan twintig Congolese artsen konden op die manier in de loop van de laatste drie jaar een vervolmakingstage in Leuven volgen; allen zijn teruggekeerd naar Congo.

Zo waren Dr. Luyeye (2007, 2009) en Dr. Biselele (2009, 2010) begunstigden van een Alumnibeurs.  Tijdens hun laatste verblijf werd een doctoraal plan uitgewerkt, dat in januari 2010 ingediend werd bij UNIFOS voor het bekomen van een gemengde doctorale beurs van 4 jaar.  Beiden werden ingeschreven als doctoraal student van de faculteit geneeskunde. Hierbij zullen klinische parameters vergeleken worden met gegevens van hersenonderzoek bekomen met Cerebral Function Monitoring (CFM, via een vereenvoudigd portabel EEG apparaat).  Uit dit onderzoek zullen guidelines opgesteld worden voor het verbeteren van de aanpak van hersenischemie en zuurstoftekort van pasgeborenen in Congo als onderdeel van een breder plan ter voorkoming van neonatale sterfte en pathologie.  Cerebrale hypoxie is een frequente oorzaak van overlijden van pasgeborenen, en betekent bij de overlevenden dikwijls een blijvende mentale handicap en mentale achterstand.  Dit betekent niet enkel een zware belasting voor het kind zelf maar legt tevens een enorme sociale last op de familie.  Dikwijls zijn deze kinderen ook slachtoffer van sociale uitsluiting en marginalisatie als vermeende onheilbrengers in het kader van zeer verbreide praktijken van sorcellerie.

Voor het klinisch onderzoek zal samengewerkt worden met professor Nicola Robertson van het University College of London.  Zij voert een gelijklopend onderzoek in Kampala, Oeganda.
De dienst Neonatologie van UNIKIN wordt ondersteund door de Alumnivereniging en het Departement Kindergeneeskunde van UZ Leuven (professoren Hugo Devlieger, Gunnar Naulaers en Chris Van Geet).

Dr. Thérèse Biselele is reeds gestart met het epidemiologisch aspect van de studie sinds haar eerste verblijf in 2009.  Haar doctoraatsopleiding begint in september 2010. Deze dienst werd sindsdien op initiatief van Dr. Luyeye gerenoveerd en functioneert nu met autonome financiering binnen het kader van het Hôpital Général.  Het digitaliseringproces werd partieel gefinancierd met eigen middelen en gedeeltelijk met steun van LUMOS.  De dienst kreeg beschikking over nieuwe radiologieapparatuur, inclusief een mammografie-uitrusting, met steun van de Belgische coöperatie.  Via Chinese ondersteuning kon dit jaar een CT-scan geïnstalleerd worden.
In samenwerking met de dienst Medische Beeldvorming van UZ Leuven werd in 2009 en 2010 postgraduaatopleiding georganiseerd in het Mama Yemo ziekenhuis.  Het succesverhaal van de medische beeldvorming in het Mama Yemo ziekenhuis is daarom voornamelijk te danken aan de intense samenwerking tussen beide diensten.  Ondertussen kregen drie radiologen van Mama Yemo een voortgezette opleiding in Leuven.  Eind dit jaar worden ook verpleegkundigen in de voortgezette opleiding ingeschakeld.

Het doctoraatsonderwerp van Dr. Luyeye is een studie over de epidemiologie en screening van borstkanker in Kinshasa.  Borstkanker is, na baarmoederhalskanker, de meest frequente kanker bij Congolese vrouwen; de prevalentie is stijgend, vooral op jongere leeftijd.  Op gebied van oncologie ontbreken zowat alle gegevens, er wordt niet systematisch gescreend, en patiënten komen pas in het ziekenhuis in een laattijdig stadium.  Het werk van Dr. Luyeye zal erin bestaan om binnen de Congolese context screening, guidelines en strategieën te ontwikkelen om vrouwen in een vroegtijdiger stadium in therapie te krijgen.  Ze is al gestart met een bewustwordingsproces via radio en TV en hoopt hierbij ook de kerken in te schakelen.  Haar Leuvense promotoren zijn de professoren Guy Marchal en Erik Van Limbergen.  Het anatomopathologisch aspect van de studie wordt gerealiseerd in samenwerking met de universiteit van Gent (prof. Marleen Praet).
Dr. Luyeye is met haar onderzoeksproject gestart in mei 2010.

Onze vereniging beoogt met dit type samenwerking bij te dragen tot de moeizame heropbouw van competentiecentra rond persoonsgebonden initiatieven.  Dit is een grote uitdaging vermits het moet gebeuren in een omgeving met zwakke instituten en totale afwezigheid van de staat.  Zelden is deze vorm van samenwerking onderwerp van NGO initiatieven omdat succes op korte termijn niet gegarandeerd is.  Toch menen wij dat vorming en opleiding, op alle gebied, de enige duurzame manier van ontwikkelingssamenwerking betekent.  Ook in moeilijke omstandigheden blijven mensen geloven in de toekomst en biedt elke generatie nieuwe kansen tot beterschap.  Die kansen willen we maximaal ondersteunen.

Fons Verdonck

 ("A. Vesalius" tijdschrift nr. 3 - juli 2010 - pag. 125-127)

Prijs Prof. Jozef Vandepitte

'Medisch Onderwijs in de Tropen' 2009 voor dr. Toon Bongaerts, Nicaragua

De tweejaarlijkse prijs prof. Jozef Vandepitte ter waarde van 2.500 euro beloont een initiatief op gebied van onderwijs en opleiding in een ontwikkelingsland.  De Prijs ontstond als eerbetoon aan prof. Jozef Vandepitte voor zijn jarenlange inzet voor de vorming van medisch personeel in Congo.

Donatie van glucantime aan het gezondheidscentrum in Waslala voor bergleprapatiënten (leishmaniasis). Dr. Bongaerts staat uiterst rechts

Een herstelde TBC patiënt (man rechts van mij). Hij is een evangelische pastor, was BK+, en wou geen behandeling nemen, want God zou hem wel genezen. Na een lang gesprek met hem, heb ik hem kunnen overtuigen en nu is hij volledig gerecupereerd. Ondertussen werd ook zijn hele familie onderzocht en ingelicht.

Van 1992 tot 2002 volgde hij de gezondheidsprogramma’s op van Oxfam Solidariteit België in Centraal Amerika.  In El Salvador werd een programma opgestart in verband met essentiële medicatie, in Guatemala een programma voor de ontwikkeling van een dorpsgezondheidszorg.  In 1997 richtte hij in Nicaragua de lokale NGO Prosalud op die moet waken over de continuïteit en overname van gezondheidsprogramma’s opgestart via Oxfam Solidariteit België.
Dr. Bongaerts was jaren verantwoordelijk voor de navorming van het gezondheidspersoneel in een regio van 100.000 inwoners en dit binnen het kader van een actie van het ministerie van volksgezondheid.

Vanaf 2002 is hij medisch coördinator van de projecten van de Damiaanactie in Nicaragua, Guatemala, Panama, en Brazilië.  Deze projecten zijn voornamelijk gericht op de controle van tuberculose en leishmaniasis en sluiten aan bij bestaande nationale programma’s.  Hiervoor worden nationale ‘guidelines’ uitgewerkt die verspreid worden via handleidingen, brochures en posters ten gerieve van gezondheidswerkers en de lokale bevolking.  De Damiaanactie draagt actief bij tot de redactie en publicatie van dit educatief materiaal.
De laatste twee jaren wordt in Nicaragua intensief gewerkt aan het opstarten en uitwerken van het PAL programma (Practical Approach to Lung Health) in een samenwerkingsverband tussen de ministeries van volksgezondheid en sociale zekerheid, universiteiten en Damiaanactie.

Vergadering met gezondheidspersoneel en TBC patiënten, onder de bomen, ook in het bergdorp Waslala

Uitreiking van voedselpakketten aan TBC patiënten op de werelddag van TB de 24ste maart, dit wordt voorafgegaan door een sessie gezondheidsvoorlichting aan patiënten en familieleden.

De basis van deze multipele activiteiten is het streven naar een meer sociale en rechtvaardige gezondheidszorg voor iedereen met promotie van de eerstelijnsgezondheidszorg.  Daarom was de actie van in het begin gericht op gezondheidszorg op niveau van het dorp met participatie van lokale gezondheidspromotoren.  Bij al deze initiatieven staan informatieoverdracht en opbouw van ‘local capacity building’ centraal.

Voor zijn 25-jarige inzet voor een sociale en toegankelijke gezondheidszorg in Nicaragua, met klemtoon op duurzaamheid door vorming van gezondheidspromotoren op alle niveaus, heeft de jury geoordeeld dat dr. Bongaerts perfect beantwoordde aan de doelstellingen van deze Prijs, waarvoor onze beste gelukwensen!  Fons Verdonck Voorzitter Ontwikkelingssamenwerking

Leuvense Dagen Kinshasa

In april 2009 gingen in Kinshasa drie symposia door: één over de introductie van digitale medische beeldvorming, een tweede over screening en preventie van baarmoederhalskanker en een derde over de behandeling van diabetesvoet.  Telkens was onze vereniging ‘Ontwikkelingssamenwerking Geneesheren en Apothekers-Alumni K.U.Leuven’ hierbij prominent aanwezig.

Naast het scheppen van een band tussen alumni wereldwijd ondersteunt onze vereniging eigen projecten in Congo.  Zij focust zich hierbij op voortgezette opleiding van Congolese artsen en stimuleert de ontwikkeling van duurzame samenwerkingsverbanden tussen klinische diensten van UZ Leuven en onze Faculteit Geneeskunde met medische faculteiten en ziekenhuizen in Congo.  Hierbij spelen we de rol van initiator en activator van projecten tussen K.U.Leuven, andere Vlaamse universiteiten (o.a. Universiteit Gent, Universiteit Hasselt) en de Vlaamse en Belgische overheid (VLIR-Universitaire Ontwikkelingssamenwerking, VLIR-UOS, en de Belgisch Technische Coöperatie, BTC).  We mikken hierbij op de uitbouw van lokale expertise en voldoende kritische massa als basis van een duurzame ontwikkeling.

‘Digitale Medische Beeldvorming’.

Op 7 en 8 april werd een symposium georganiseerd in het Hôpital Général de Référence de Kinshasa (HGRK, vroegere Mama Yemo) over ‘Digitale Medische Beeldvorming’.  Naar aanleiding van een studieverblijf van dr. Gertrude Luyeye (Alumnibeurs 2007) en Jean-Claude Mbete (Alumnibeurs 2008) in de dienst Medische Beeldvorming van UZ Leuven werd onder promotorschap van prof. Guy Marchal een plan uitgewerkt voor de introductie van Digitale Beeldvorming in de dienst Radiologie van het Mama Yemo ziekenhuis in Kinshasa.  De apparatuur werd gedeeltelijk gefinancierd door LUMOS en de Belgische Technische Coöperatie, en door de dienst Medische Beeldvorming van Mama Yemo zelf.  Aandacht werd hierbij gegeven aan een correcte installatie (uitgevoerd door Jan Leemans en Herman Pauwels van UZ Leuven, en technici van Agfa-Gevaert) en uitwerken van een deugdelijk onderhoudscontract.

Symposium ‘Introductie van digitale beeldverwerking in Congo’ in het Hôpital Général de Référence de Kinshasa, HGRK, 7-8 April 2009. In samenwerking met het HGRK (dr. Gertrude Luyeye,diensthoofd Beeldvorming, links boven),  UZ Leuven (prof. Guy Marchal, promotor van het project, rechts onder), LUMOS (Leuvense Universitaire Medische Ontwikkelingssamenwerking en Solidariteit, UZ Leuven), Belgisch Technische Cooperatie (BTC), Agfa en onze Alumnivereniging. Jan Leemans en Herman Pauwels (UZ Leuven) zorgden voor de technische ondersteuning van het project.

Het symposium was de aanleiding om het nieuwe systeem voor te stellen aan artsen van Kinshasa, NGO’s en leden van de Belgische Coöperatie.  Een 200-tal artsen woonden het symposium bij.  Technisch was de introductie van het digitaal systeem een groot succes.  Hierdoor kon de prijs per radiografie zakken wat onmiddellijk resulteerde in een verdubbeling van het aantal opnames.
Dankzij de Belgisch Technische Coöperatie kon ook een mammografietoestel aangeschaft worden.  Onze vereniging financiert op dit ogenblik een supplementaire opleiding op gebied van mammografie van dr. Luyeye in UZ Leuven en voorziet verdere opleidingen in echografie.

Dit pilootexperiment moet ons informatie geven over de vraag hoe nieuwe, betaalbare en duurzame technologieën invoeren voor een betere diagnostiek, preventie en therapie voor een doodarme bevolking in de context van Kinshasa en Congo.  De informatie die we met dit experiment bekomen moet ons in staat stellen ook in andere hospitalen gelijkaardige systemen in te voeren.  Dit is o.a. al gepland in het St. Luc Hospitaal in Kisantu, dit in het kader van een breed opgezet gezondheidsproject van de Belgisch Technische Coöperatie, waarbij gebruik zal gemaakt worden van de expertise opgedaan in het Mama Yemo ziekenhuis.  Ook hier draagt onze vereniging bij door ondersteuning in de opleiding van medisch personeel.

Deze activiteiten in het Mama Yemo ziekenhuis gingen niet onopgemerkt voorbij.  In een reportage van Peter Verlinden op de VRT werd dit initiatief als voorbeeld genomen van een langlopende succesvolle samenwerking tussen klinische diensten, in schril contrast met tal van foutieve investeringen die mank lopen of mislukken door verkeerde keuzes van materiaal, installatieproblemen, vroegtijdige pannes en het niet voorzien van onderhoudscontracten.

Naast het technische succes viel vooral het enthousiasme op in de dienst Radiologie van het Mama Yemo ziekenhuis waar nu opnieuw kan gewerkt worden met een perspectief op de toekomst.  Ook was de keuze van Mama Yemo een goede keuze: het is het grootste ziekenhuis van Kinshasa, met een goede bezetting, die vooral de armere bevolking aanspreekt, maar met een totaal gebrek aan ondersteuning en middelen.  Hopelijk kan dit initiatief uitdeinen naar andere diensten in Mama Yemo, maar ook andere diensten in UZ Leuven motiveren om een gelijkaardige ‘jumelage’ tussen diensten te ontwikkelen.

.

Een tweede initiatief betrof een werkatelier over ‘Screening en Preventieve Behandeling van Baarmoederhalskanker in Kinshasa’.  Dit werkatelier ging eveneens door in het Mama Yemo ziekenhuis, op 23-25 april.  Baarmoederhalskanker is de voornaamste kanker bij Congolese vrouwen, en gaat borstkanker vooraf.  Vrouwen komen meestal in een (te) laat stadium bij de gynaecoloog terecht.  Er bestaat geen screeningsprogramma en geen preventieve behandeling van precancereuse letsels.  De enige therapie is hysterectomie.

Het thema is onderdeel van een VLIR-UOS project waarvan prof. Marleen Praet van de Universiteit van Gent promotor is.  Het project was een vervolg op twee studieverblijven van dr. Cathy Ali-Risasi in Leuven en Gent, beide gefinancierd door onze vereniging.  Deze verblijven resulteerden in een specialisatieverhandeling over hetzelfde thema in 2007.  In het daaropvolgend VLIR-UOS project werd voorzien in lokale opleiding van gynaecologen.  Onze vereniging heeft een belangrijke bijdrage geleverd in de logistieke ondersteuning en aanschaf van materiaal.  Via de dienst gynaecologie van UZ Leuven werd een colposcoop verkregen.
Het werkatelier waaraan een 80-tal gynaecologen deelnamen ging door onder het motto ‘see and treat’.  Dr. Jasper Verguts (UZ Leuven) verzorgde het gynaecologisch aspect (colposcopie en behandeling met cryotherapie en Loop Electrosurgical Excision Procedure, LEEP), prof. Marleen Praet het cytopathologisch deel.  Dr. C. Ali-Risasi gaf een overzicht over de verschillende cofactoren die precancereuse letsels in de hand werken en het aandeel van verschillende types Human Papillomavirus in de pathogenese.  Verschillende lokale sprekers handelden over de prevalentie van baarmoederhalskanker in Congo en de rol (of eerder de afwezigheid ervan) van de overheid in de preventie ervan.

Symposium en werkatelier ‘Screening en preventieve behandeling van baarmoederhalskanker’ in het Hôpital Général de Référence de Kinshasa (HGRK; vroegere  Mama Yemo ziekenhuis) in samenwerking met de Universiteit van Kinshasa (dr. Cathy Ali-Risasi, links boven),  UGent (prof. Marleen Praet, rechts onder, promotor van het VLIR-UOS project), K.U.Leuven (dr. Jasper Verguts, links onder), onze Alumnivereniging, en VLIR-UOS;  23-25 april 2009.

Het was een hele onderneming om in ‘real time’ en ‘visual inspection’ colposcopische beelden op afstand te tonen, en even later, na kleuring, de cytopathologie geprojecteerd te zien.  Dit was een primeur voor Kinshasa.

De derde dag van het werkatelier handelde over strategieën van netwerkvorming voor diagnostiek en behandeling tussen vijf pilootziekenhuizen in Kinshasa (Universitair Ziekenhuis, Hôpital St. Joseph, Bondeko, Centre Hospitalier Monkole, HGRK).  Lokale coördinator van het project is dr. Cathy Ali-Risasi.

Beide activiteiten gingen door in het Mama Yemo ziekenhuis, beide onder impuls van Alumni bursalen.  Beide kunnen aan de basis liggen van een eerste, preliminair netwerk voor screening op de twee voornaamste kankers bij de Congolese vrouw.  Hierbij wordt gedacht aan de oprichting van een expertisecentrum rond preventie en behandeling van baarmoederhals- en borstkanker in Kinshasa.  Dank zij een andere Alumnibeurs kan dr. Léon Mbala zijn doctoraatsthesis in de loop van 2009 finaliseren (promotor prof. Patrick Neven, UZ Leuven) over de hormoongevoeligheid van borsttumoren in Kinshasa.  Belangrijke bevinding hierbij is dat 80% van de borsttumoren van het hormoongevoelige type zijn.  Alumni stelt ook een reisbeurs ter beschikking voor een supplementaire opleiding van dr. V. Lokomba (Universitair Ziekenhuis Kinshasa) in de dienst van prof. L. Denny in Kaapstad.

TOP

Het derde werkatelier betrof een pathologie die sterk in opmars is in Congo, zelfs bijna epidemische vormen aanneemt: diabetes.  Het atelier ging specifiek over de 'preventie en behandeling van diabetesvoet'.  Het werd gevolgd door 10 ploegen van telkens 3 personen, afkomstig van verschillende ziekenhuizen uit de provincie en uit Kinshasa.  Het symposium sluit een VLIR-UOS project i.v.m. diabetes in Congo af (promotor: prof. Erik Muls, UZ Leuven).

Het werd eveneens gesteund door de World Diabetes Foundation.  Alumni speelde een rol bij de opleiding van een multidisciplinaire ploeg artsen van Mama Yemo, die in UZ Leuven een vervolmakingstage volgden: dr. Mimi Mukwamu, dermatologe; dr. Joseph Kensese, algemeen arts gespecialiseerd in diabetes, dr. André Kapia, orthopedisch chirurg.  In hetzelfde kader van diabetes werd recent een beurs gegeven aan dr. Wivine Kimenyembo, oftalmologe van de Université de Kinshasa.  Zij schrijft een specialisatieverhandeling over diabetische retinopathie in Kinshasa.  De diabetesexpertise werd eveneens uitgebreid naar het Hôpital St. Luc door het toekennen van vervolmakingbeurzen aan dr. Damien Makiadi, algemeen arts-traumatoloog en directeur van het ziekenhuis, en aan zuster Nicole Beya, diensthoofd nursing.  Beiden volgden tijdens hun studieverblijf de diabetesvoetkliniek in UZ Leuven.  Hierdoor ondersteunen we de activiteiten van LUMOS (Leuvense Universitaire Medische Ontwikkelingssamenwerking en Solidariteit, UZ Leuven) die het St. Luc hospitaal als prioritaire partner in haar Congo projecten uitgekozen heeft.
Ook hier hebben we de principes gehanteerd van teamwork, multidisciplinairiteit en themagerichte selectie.

Dankzij kansen en contacten, gecreëerd door Alumnibeurzen, werken op dit ogenblik 14 Congolese artsen aan een doctoraatsthesis, in samenwerking met een promotor van K.U.Leuven, UGent of UCL.  Negen konden, na de Alumnibeurs, een andere, langdurige PhD. beurs bekomen (VLIR-UOS,  BTC of UCL).

Deze verschillende activiteiten illustreren hoe Alumni met karige middelen maar goed gefocusseerde projecten een duurzaam ontwikkelingsproces in Congo op gang tracht te brengen.  De samenwerkingsverbanden die hierbij door de Alumnivereniging nagestreefd wordt tussen diensten in UZ Leuven, Faculteit, andere Vlaamse Universiteiten en overheid moeten hierbij dienen om een multiplicatie-effect op gang te brengen.  Veel NGO’s zijn actief in de medische sector, weinige houden zich bezig met medische opleiding en opbouw van expertise en know-how.  Voor hen is de termijn te lang en te onzeker.  Wij geloven nochtans dat dit de enige weg is die tot duurzame ontwikkeling leidt: verantwoordelijkheid in eigen handen geven en perspectieven voor een langdurige samenwerking creëren.

_______________________________________________________

.

Academiejaren aan de universiteit van Kinshasa minder "elastisch"

Aan de medische faculteit van de universiteit van Kinshasa (UNIKIN) loopt een onderwijsproject gesteund door VLIR - Universitaire Ontwikkelingssamenwerking (VLIR-UOS) en onze Alumnivereniging.  Promotoren van het VLIR-project zijn: prof. Jean-Michel Rigo (Uhasselt), prof. Paul Steels (Uhasselt) en prof. Fons Verdonck (K.U.Leuven).  Het project werd recent (12-22 november 2008) in Kinshasa onderworpen aan een tussentijdse evaluatie.  De doelstellingen van het project zijn:

1. het ontwikkelen van cursussen in disciplines waarvoor onvoldoende lokale expertise aanwezig is, en
2. het invoeren van een computergestuurd correctiesysteem van multiple-choice examens.

Het eerste objectief moet een oplossing bieden voor de karige bezetting, of zelfs volledige afwezigheid van docenten in medische basisdisciplines.  De tweede doelstelling beoogt het wegwerken van achterstanden in het corrigeren van examens.  Beide moeten leiden tot een verbetering van de onderwijskwaliteit en het normaliseren van de duur van een academiejaar.

Door de zeer sterke toename van het aantal studenten in de medische sector zijn auditoria te klein en didactisch totaal onaangepast, loopt de organisatie van het academiejaar fout, worden examens uitgesteld en zijn de datums van deliberatie onvoorspelbaar.  De opleiding geneeskunde bedraagt dan ook eerder 10 jaar dan de officiële 6 (sinds 2008, 7) jaar.  Verschillende promotiejaren hebben een eigen begin en einde met als bottleneck het eerste doctoraat waar studenten uit de verschillende campussen samenkomen.
Academiejaren worden steeds ‘rekbaarder’ (‘les années élastiques’).
Vermits andere universiteiten in hoge mate afhangen van UNIKIN wordt de bestaande organisatorische wanorde geëxporteerd naar andere instellingen.
Veel van deze problemen worden gecreëerd door de quasi totale afwezigheid van de Congolese staat in de financiering van de universiteiten.  Universiteiten zijn haast volledig afhankelijk van hun inschrijvingsgelden.
Dit alles brengt mee dat in Kinshasa een dubbel te groot aantal studenten zich elke dag moeten wringen in te kleine, slecht geclimatiseerde auditoria.  Wat rest van een bord is soms een slecht geverfde eternietplaat tegen de muur.
Ondanks de penibele omstandigheden blijven studenten gemotiveerd om les te volgen.  De leergoesting is ongewoon groot.  Deze ervaring dwingt ons om oplossingen te zoeken, oplossingen die verder reiken dan UNIKIN alleen.

Alumni spant zich al jaren in om jongere assistenten in contact te brengen met klinische diensten in Gasthuisberg, dit om het klinisch onderzoek in Kinshasa terug op gang te brengen en de zin voor een academische carrière te stimuleren.  In de loop van de laatste drie jaren hebben promotoren in UZ Leuven zich ingespannen om een dertigtal assistenten te motiveren en te begeleiden.  Stilaan groeit een kritische massa die terug aanknoping vindt met de ‘normaliteit’, zin krijgt in onderzoek en het volgen van een academische carrière.

Het geëvalueerde VLIR-project is een begin van normalisatie.  Een syllabus met een begeleidende handleiding met vragen, oefeningen en tips voor het studeren van de stof, moet goede studenten in het ganse land de kans geven te studeren, zelfs met minimale aanwezigheid van een docent en ex-cathedra onderwijs.  In een achttal basisdisciplines werden nieuwe syllabi geschreven met veel zorg en aandacht voor zelfstudieactiviteiten.
Studenten moeten niet meer wachten tot plots, onverwacht een docent opdaagt.  Acht docenten kregen in Hasselt en Leuven de kans om met alle mogelijke didactische middelen tot een succesvol eindresultaat te komen.
Dankzij het automatisch correctiesysteem kan een duizendtal examens verbeterd worden in enkele uren tijd.  Het systeem werd met succes op 21 november uitgetest voor het vak Algemene Fysiologie (start van de eerste zittijd van het academiejaar 2007-2008).  Technisch is alles aanwezig om in een minimum van tijd achterstanden weg te werken.  Nu rest enkel de wil om er daadwerkelijk iets aan te doen.
Samen met de faculteit geneeskunde van de K.U.Leuven zal onze vereniging instaan voor de informatisering van de biomedische bibliotheek van UNIKIN.  Handboeken ontbreken, microscopiezalen functioneren al lang niet meer, anatomische modellen zijn kapot.  Een virtuele bibliotheek met virtuele microscopie en virtueel anatomieonderwijs kan deze lacune opvullen.  Bij de nieuwe cursussen horen ook CD’s die in een PC klas, ingericht door de alumnivereniging, kunnen bekeken worden.

Onze vereniging is op dit ogenblik de belangrijkste organisatie die daadwerkelijk iets wil doen aan de lamentabele toestand waarin onze zusteruniversiteit verzeild is.  Wij hebben ervoor gezorgd dat in de jaren van isolement, zelfs boycot, hoop geen wanhoop werd.  Universitair onderwijs is geen optie voor NGO’s.  Opleiding mikt op te lange termijn, is dikwijls weinig visibel en weinig spectaculair, en kan geen onmiddellijke resultaten tonen.  En toch is onderwijs en opleiding de enige echte basis van duurzame ontwikkelingssamenwerking.
Alumni initiatieven waren dikwijls het uitgangspunt van andere projecten (VLIR en BTC).  De karige middelen zorgden hierbij voor een multiplicatie effect.

Om dit alles te realiseren hebben we de steun van onze leden nodig.  Zij zijn onze enige bron van inkomsten.  Elke gestorte euro wordt besteed aan de ondersteuning van onze alumni ontwikkelingshelpers wereldwijd en ons eigen Congoproject.

________________ ("A. Vesalius" tijdschrift nr. 1 - januari 2009 - pag. 31-32)