Doctoraatsverdediging

Faculty of Medicine
The impact of illness perceptions on health outcomes in patients with multisystem diseases
Doctorandus/a PhD student
  Name: Seher Arat
Promotie / Defence
  When: 10.11.2017, 17h00
  Language: English
  Where: aula Arenbergkasteel, 01.07, Kasteelpark Arenberg 1, 3001 Heverlee
 
Promotor / Supervisor
  Prof. dr. Rene Westhovens (promotor)
  Prof. dr. Joris Vandenberghe (co-promotor)
  Prof. dr. Philip Moons (co-promotor)
 
Samenvatting van het onderzoek / Summary of Research

Op het moment dat mensen lichamelijke klachten ervaren of worden gediagnosticeerd met een aandoening ontwikkelen ze mentale constructies over deze aandoening of klachten. Dit zijn ziektepercepties. Ziektepercepties kunnen van patiënt tot patiënt variëren, zelfs bij patiënten met gelijkaardige aandoeningen en zijn bepalend voor het gedrag dat patiënten stellen om om te gaan met de ziekte.Leventhal en collega’s (1980) waren de eersten die ziektepercepties onderzochten en beschreven in het zelfregulatiemodel of ‘Common Sense model of Self-Regulation in Health and Illness’ (CSM). Dit model beschrijft hoe ziektepercepties gevormd worden en hoe ze gezondheids gerelateerde uitkomsten beïnvloeden.

In het ontstaan en de vorming van ziektepercepties spelen een aantal determinanten of factoren een belangrijke rol. De perceptie van de professionele hulpverlener of arts ten aanzien van de ziekte van de patiënt kan mogelijks een bepalende factor zijn die de perceptie van de patiënt stuurt. Er is weinig informatie beschikbaar over percepties van artsen over de ziekte van de patiënt. Sommige van deze beïnvloedende factoren kunnen ziektepercepties aansturen maar ook resultaten zijn van ziektepercepties.

Wij vonden 5 groepen van factoren die geassocieerd zijn met ziektepercepties en ook wijzigbaar zijn: opvattingen over medicatie, kwaliteit van zorg, informatie overdracht en voldoening met de gekregen informatie, ziekte-gerelateerde factoren en psychosociale factoren. Van deze 5 groepen zijn de meest belangrijke angst, depressieve gevoelens. Een volgende stap was dat we onderzochten of depressieve gevoelens, angst en gepercipieerde gezondheidsstatus en ziekte-activiteit, ziektpercepties voorspelden of dat dit proces omgekeerd verliep waarbij ziekteperceptie deze factoren voorspellen. Wij vonden dat bij een patiëntenpopulatie met Systemic Lupus Erythematosus (SLE) and Systemic Sclerosis (SSc), deze factoren in de meeste gevallen ziektepercepties voorspellen.

Wij vonden ook dat er uiteenlopende ziektepercepties zijn wat betreft SLE en SSc tussen artsen van dezelfde en verschillende disciplines. Ook bij patiënten, hun reumatologen en huisartsen hadden vergelijkbare maar ook verschillende percepties omtrent SLE en SSc. In het geval van SSc vonden we meer overeenkomsten tussen reumatologen en huisartsen en bij SLE meer verschillen in ziektepercepties.


Illness perceptions are as old as mankind. Long before the term was formulated by researchers people tried to interpret symptoms that they and those close to them experienced and tried to give a meaning to these experiences. Currently, illness perceptions are known as frameworks that persons construct to make sense of their symptoms and medical conditions. These illness models are implicit and can be very specific to the individual. Also patients with the same condition can have different perceptions regarding their illness. Nevertheless, a consistent pattern can be identified in the way individuals make mental models of their illness. In 1980, Leventhal and his colleagues developed the Common Sense Model of Self-Regulation of Health and Illness (CSM). This model describes how internal stimuli (e.g. symptom experience such as pain) and external stimuli (e.g. disease-related information from family or healthcare professionals) generate cognitive representations and emotional responses which in turn direct one’s coping efforts to eliminate and to control potential or ongoing illness threats.

Illness perceptions are influenced by several factors or correlates which play an important role in establishing and shaping illness representations. Literature, which is limited, states that physicians’ perceptions about illness are possible correlates of patients’ illness perceptions. No clear overview is available in the literature about the perceptions of physicians or healthcare professionals regarding the illness of the patient. Also, some of these correlates can be determinants or outcomes of illness perceptions.

We found five groups of factors or modifiable correlates: medication beliefs, quality of care, information provision and satisfaction with information, illness-related factors, and psychosocial factors. The most influential factors associated with illness perceptions were illness-related factors and psychosocial factors such as anxiety and depressive feelings. Afterwards we investigated if depressive feelings, anxiety, perceived health status and disease activity predicted the formation of illness perceptions or vice versa. We found that for patients with Systemic Lupus Erythematosus (SLE) and Systemic Sclerosis (SSc), the aforementioned factors mostly predicted illness perceptions.

We also found that there were diverging illness perceptions regarding SLE and SSc among and between physicians from the same and different disciplines. Also, patients, their rheumatologists and their GPs had comparable but also different perceptions regarding SLE and SSc. In the case of SSc, there were more commonalities in perceptions between rheumatologists and GPs and in the case of SLE more differences in illness perceptions were detected.

 
Volledige tekst van het doctoraat / full text
https://lirias.kuleuven.be/handle/123456789/596076

 
Examencommissie / Board of examiners
  Prof. dr. Rene Westhovens (promotor)
  Prof. dr. Joris Vandenberghe (co-promotor)
  Prof. dr. Philip Moons (co-promotor)
  Prof. dr. Patrick Verschueren (voorzitter/chairman)
  Prof. dr. Daniel Engelbert Blockmans
  Prof. dr. Fabienne Dobbels
  Prof. dr. Filip De Keyser , U.Z. Gent
  Prof. dr. John Weinman , King's College London
  Prof. dr. Erik Taal , University of Twente