U bent hier: Home / De ziekte van Parkinson

De ziekte van Parkinson

Professor Patrik Verstreken
Professor Wim Vandenberghe

"Nog niemand kon een medicijn tegen Parkinson of Alzheimer vinden, maar het aantal potentiële doelwitten voor therapie en het aantal intensieve studies is nog nooit zo groot geweest. Dat is deels de verdienste van Opening the future."

Professor Wim Vandenberghe, die via neurologisch onderzoek het mechanisme achter de ziekte van Parkinson wil ontrafelen

De ziekte van Parkinson is de tweede meest voorkomende neurodegeneratieve aandoening ter wereld. Op dit moment lijden wereldwijd naar schatting zeven miljoen mensen aan de ziekte, maar wetenschappers verwachten dat dat aantal tegen 2040 zal verdubbelen. In Vlaanderen zijn er 30.000 patiënten, voor wie nog altijd geen enkele behandeling bestaat die de evolutie van de ziekte afremt of omkeert.

De ziekte van Parkinson werd pas met de tweede call opgenomen in de campagne, maar die investeerde op korte termijn wel meer dan een miljoen euro. Wat heeft dat opgeleverd?

Professor Wim Vandenberghe:
"Net als bij de ziekte van Alzheimer weten we in de context van de ziekte van Parkinson steeds beter op welke processen we moeten ingrijpen. Zo kregen we hier in Leuven, mede dankzij de steun van Opening the future, de laatste jaren meer inzicht in de huishouding van mitochondriën, de krachtcentrales van onze cellen. We konden voor het eerst aantonen dat mitofagie, de afbraak van defecte mitochondriën, steeds frequenter voorkomt in de hersencellen van ouder wordende fruitvliegjes."

Professor Patrik Verstreken:
"Bij een ander project lag de focus op slaap. Heel wat mensen met Parkinson kampen met ernstige slaapproblemen, soms al jaren vόόr de diagnose. We ontdekten dat bepaalde vetten hierin een rol spelen en slaagden er ook in om bij fruitvliegen met Parkinson de vetbalans te herstellen waardoor het dag-nacht-ritme van de diertjes verbeterde.
Wat zo belangrijk is aan deze studie is dat we konden aantonen dat een ander, tot nu toe niet aan Parkinson gelinkt deel van de hersenen verstoord is. Bovendien zou je het mechanisme achter de slaapproblemen kunnen gebruiken om een eerste selectie te maken van potentiële risicopatiënten."

Jullie werken met muizenmodellen en (stam)cellen, maar ook enorm vaak met fruitvliegjes.

Professor Patrik Verstreken:
"Inderdaad. In een ander project, een wereldprimeur, maakten we samen met professor Stein Aerts zelfs een volledige atlas van het brein. Met gloednieuwe technologie en artificiële intelligentie slaagden wij er voor het eerst in om de gen-activiteit van álle individuele hersencellen in kaart te brengen."
"Het gaat om de hersenen van een fruitvlieg - dat is nog geen mens, akkoord, maar onze atlas is een belangrijke blueprint. Zo keken we bijvoorbeeld naar hoe de gen-activiteit in iedere cel verandert tijdens veroudering. De atlas zal ons ook in staat stellen om de verschillende vormen van Parkinson beter in kaart te brengen, een beetje zoals je kanker in verschillende types onderverdeelt. Daardoor hopen we veel gerichtere klinische trials te kunnen doen."

Hoe staat het met die klinische trials in de context van Parkinson? De huidige medicatie, die enkel symptomatisch werkt, dateert al van een halve eeuw geleden.

Professor Wim Vandenberghe:
"Dat nog niemand medicatie kon vinden die Parkinson of Alzheimer kan afremmen of genezen, is omdat we nog altijd onvoldoende diepgaand inzicht hadden in de ziektemechanismes. Daar brengen onze recente resultaten, en die van collega’s over de hele wereld, stilaan verandering in. Dat is mede dankzij Opening the future."

Professor Patrik Verstreken:
"Dat kan ik alleen maar beamen. De campagne liet ons toe om met beperkte preliminaire data toch aan de slag te gaan en dat heeft de zaken serieus versneld. Over die hersenatlas zouden klassieke fondsen waarschijnlijk gezegd hebben dat we zoiets nooit gedaan zouden krijgen. Ook de jury van Opening the future fronste aanvankelijk de wenkbrauwen, maar dat prikkelde ons natuurlijk eens zo hard. Het geeft me alleen maar meer drive om onze veelbelovende pistes verder uit te spitten."

"Opening the future bood ons de kans om de stap in het duister te zetten. We hebben ondertussen al een belangrijke publicatie gedaan in het toptijdschrift Cell en er zullen er nog veel volgen."

Professor Patrik Verstreken, die via studies bij fruitvliegen en van patiënten afgeleide stamcellen al heel wat doorbraken forceerde in de kennis over Parkinson