U bent hier: Thomas - Algemeen - Tijdschriften - ACJCB

ACJCB

Antwerpse Contactgroep voor Joods-Christelijke Betrekkingen

afbeelding-/thomas/cms2/uploads/image/pictureleft/_medium/acjcb-motiefbewerkt2.jpg
Secretariaat: D. Rouges, Lindelei 30, 2531 Vremde
Permanentie: p/a De Loodsen, Sint-Jacobsmarkt 43, 2000 Antwerpen elke woensdag van 14 tot 17 uur (niet tijdens schoolverlof)
E-mail: acjcb1@gmail.com
(Hier kan ook de gratis Mailkrant aangevraagd worden met actueel nieuws)
Bankrekening: 320-4048172-44 op naam van Antwerpse Contactgroep, Vremde
IBAN: BE55 3204 0481 7244; BIC: BBRUBEBB

Huidige berichten

Mailkranten

Klik hier voor het archief van de Mailkranten

Aankondigingen

Reisroute

Doel & werking

In een grootstad als Antwerpen, waar men alle kanten op kan, met een zo gemengde bevolking als de onze,  gebeurt het dikwijls dat men met door onwetendheid verkeerd gekozen woorden, bij de persoon tegen wie men spreekt, helemaal niets bereikt, misschien hem of haar grof beledigt. Die onwetendheid willen wij mee helpen wegnemen. Moeilijkheden willen we helpen voorkomen. Een persoonlijke -, of zakenrelatie willen wij helpen uitbouwen. Christelijke mensen ontdekken vandaag dat Jezus niet anders te begrijpen is dan vanuit zijn joodse achtergrond. Deze traditie heeft zich verder ontwikkeld en leeft vandaag meer dan ooit. Wij maken ons klaar om in het Europa met open grenzen, onszelf niet te verliezen in een aantal details, maar mee te werken aan de volledige ontplooiing van elk van de staten. Kennen wij echter onze eigen buren, en zijn wij klaar om hun cultuurinbreng te laten spelen, hun waarden mee te laten tellen ? Zetten wij ons onbewust nog af tegen alles wat buiten de eigen kring is of kunnen wij de ander al echt ontmoeten,  zoals hij of zij echt is en voelt ?

De Antwerpse Contactgroep stelt zich voor

De Antwerpse Contactgroep voor Joods-Christelijke Betrekkingen wil ruimte bieden aan joden en niet-joden om elkaar in wederzijds respect te ontmoeten. Deze ontmoeting wil een zo ruim mogelijke uitnodiging zijn om elkaar te leren kennen en waarderen tegen de godsdienstige, historische en culturele achtergronden. Deze kennis wordt dan de basis om heel wat misverstanden en vooroordelen uit de weg te ruimen. Tegelijkertijd wordt de kans geboden om in een spreken heen en weer de kracht te vinden om het eigen aanvoelen scherper onder woorden te brengen. Dit  wederzijds respect houdt een engagement in ten opzichte van elkaar, en als zodanig meent de Antwerpse Contactgroep voor velen een stimulans te zijn.

Concreet betekent dit dat er een aantal gemengde gezinsgroepen ontstaan zijn, met een grote groep families uit joods, katholiek, protestants en onkerkelijk midden die maandelijks bij elkaar op bezoek komen om over sociale en godsdienstige zaken van gedachten te wisselen, met daarnaast een coördinerende raad (de zogenaamde Antwerpse Contactgroep voor Joods-Christelijke Betrekkingen) om initiatieven als gespreksforums, informatieavonden, conferenties, de jaarlijkse cursus "Levend Jodendom", filmvertoningen en reizen te nemen, of te stimuleren.

Daardoor wil de Antwerpse Contactgroep een bijdrage leveren voor een meer humane wereld, en het verbeteren van de menselijke relaties tussen joden en christenen vandaag. U leest daarvan in ons berichtenblad, dat U graag opgestuurd wordt. U kunt iemand van ons ook vinden elke woensdagnamiddag – niet in de schoolverlofperiodes - in de Boechout, in de Appelkantstraat 2, gemakkelijk bereikbaar met trein en bus

Historiek

De werking van de ACJCB

Hoeveel keer is ons al gezegd dat de kerk zich eeuwenlang heeft geprofileerd tegenóver het jodendom, maar dat geleidelijk aan in het christendom de overtuiging veld gewonnen heeft dat het jodendom aan de wieg stond van het christendom, en dat het gesprek tussen kerk en synagoge dus van levensbelang is, dat daarmee ook de belangstelling voor Israël en haar godsdienst van levensbelang is.
Hoeveel is daarvan echter bij iedereen doorgedrongen ? In een omgeving waar het niet meer vanzelfsprekend is dat iedereen voeling heeft met kerk en synagoge, hoeveel kan daarvan doordringen via die organen ? Het zou naïef zijn te veronderstellen dat met het vermeerderen van de communicatiemogelijkheden ideeën gemakkelijker worden verspreid en dat zaken van levensbelang automatisch onder de grote aandacht komen. Daarom heeft ons voor het werk in Antwerpen van het begin af aan duidelijk voor ogen gestaan dat alles gesteund moet worden door de mensen aan de basis, dat alles verstaanbaar moest zijn voor iedereen. Verder was duidelijk dat er telkens openheid moest zijn voor deelnemers uit verschillende tradities, en dat deze niet noodzakelijk dezelfde gevoelswaarde in de woorden leggen, niet noodzakelijk eenzelfde aanvoelen hebben. Als zodanig kan men echter van elkaar leren, kan men elkaar stimuleren om verder te zien dan de eigen achtertuin, verder dan de eigen belangen. Als zodanig kan men elkaar leren de hoofdzaken van de bijzaken te onderscheiden, elkaar leren met essentiële dingen bezig te zijn. Om dit altijd duidelijk voor ogen te hebben werd jaren geleden een beginselverklaring opgesteld, die het tot vandaag nog altijd doet.

Beginselverklaring

De Antwerpse Contactgroep voor Joods-Christelijke Betrekkingen wil ruimte bieden aan joden en christenen om elkaar in wederzijds respect te ontmoeten.
Deze ontmoeting wil een zo ruim mogelijke uitnodiging zijn aan joden en christenen om elkaar te leren kennen en waarderen tegen de godsdienstige, historisch en culturele achtergronden. Deze kennis wordt de basis om heel wat misverstanden en vooroordelen uit de weg te ruimen. Tegelijkertijd wordt de kans geboden om in een spreken heen en weer een kracht te vinden om het eigen aanvoelen scherper onder woorden te brengen. Dit wederzijds respect houdt een engagement in ten opzichte van elkaar en als zodanig meent de Contactgroep voor velen een stimulans te zijn.
Concreet betekent dit dat er een aantal gemengde gezinsgroepen ontstaan zijn in en rond Antwerpen-stad, met daarnaast een coördinerende raad (de zogenaamde Antwerpse Contactgroep voor Joods-Christelijke Betrekkingen) om initiatieven als gespreksforums, informatieavonden, conferenties en cursussen te nemen of te stimuleren.
Daardoor wil de Antwerpse Contactgroep een bijdrage leveren voor een meer humane wereld door het verbeteren van de menselijke relaties tussen joden en christenen vandaag.

Concrete Uitwerking door de jaren heen

De Antwerpse Contactgroep zelf is pas in het begin van de zeventiger jaren ontstaan. Daarvóór waren er reeds vruchtbare contacten tussen de joodse en de verschillende christelijke gemeenschappen, dankzij de stuwende krachten van pastoor Mabesoone (pastoor van de Sint-Jozefparochie aan het stadspark van Antwerpen) en meester M. Marinower, beiden zaliger gedachtenis. Zij organiseerden toen reeds voordrachten en informatieavonden met de medewerking van professor C.A. Rijk, toen nog verantwoordelijke van het Vaticaans Bureau voor Joods- Christelijke Betrekkingen.
Voor de start van de ACJCB waren er bv. initiatieven rond het 10-jarig bestaan van het Belgisch Israëlitisch Weekblad geweest met opperrabbijn Dreyfus en bisschop Daem en waren er al losse voordrachten.

Er werd dan definitief van start gegaan met een grootse panelavond in februari 1972 met als thema: Christenen stellen vragen aan Joden, waaraan mevrouw Marinower, Rabbijn Ringer, professor L. Dequeker en dominee Zuidema hun medewerking hebben verleend met als moderator de heer G. Van Hoof. Daarna volgden voordrachten door S. Brachfeld (het dagelijkse leven in het jodendom), A. Malinsky (de joden en hun land), mevr. E. Fischer (de vrouw in het jodendom) en professor C.A. Rijk (dialoog tussen joden en christenen - huidige stand van zaken).

Onder de stuwing van de Antwerpse Contactgroep startten toen ook de lessenreeksen over het jodendom (in het begin met een gestencilde syllabus van ds. Zuidema - later met het daaruit gegroeide boek : Gods Partner) en de gezins-, en studiegroepen.
In 1974-75 kwamen in voordrachten de volgende sprekers aan het woord: D. Goudsmit en J. Van Nieuwenhove (de bevrijdingstheologie en de bevrijdingsbewegingen), M. Poppers (het joodse leven tegen de achtergrond van de traditie), A. Malinsky (hoe functioneert de Bijbel in het jodendom) en G. Grünblatt (joods isolement, kracht en zwakheid).

In 1975-76 spraken rabbijn J. Aschkenasy (toekomstverwachting en bevrijdingsbewegingen), Dr. Ehelberg (een kleine groep herkent zich blijvend in een traditie - geloofsoverdracht in joodse optiek), prof. C.A. Rijk (de joodse inbreng in westerse en christelijke cultuur), ds. W. Zuidema (vragen rondom hedendaagse geloofsoverdracht gezien tegen de joodse achtergrond) en ter afsluiting van het seizoen een kooravond van liturgische muziek gebracht door katholieke, protestantse en joodse koren (vermoedelijk de eerste keer dat dit gebeurde in Antwerpen op één podium in één avond) waarbij men in een volle zaal luisterde naar elkaar.
In 1976-77 werden, buiten de gewone activiteiten, voor het eerst de toen drie gezins-, en gespreksgroepen uit Antwerpen en één uit Brasschaat samengebracht ; een groot opgezet panelgesprek volgde over het thema: ‘Joden, burgers van Antwerpen’, waaraan hun medewerking verleenden: prof.em. N. Gunzburg, mevrouw H. Tiboldi-Craeybeckx, meester F. Erdman, de heren J. Vandeloo, S. Van Praag, G. Van Hoof en E.H. 0. Hamels.
In 1977-78 werd naast de cursus Jodendom, een reis naar Israël georganiseerd en een ontmoeting van de verschillende gezinsgroepen.
In 1978-79 werd de film vertoond ‘In de voetsporen van Abraham’, werd een colloquium gehouden naar aanleiding van de TV- reeks 'Holocaust' en waren er de voordrachten van Nico Tromp over Job en het lijden en van prof. Jagersma over wetticisme of levenskunst. Tevens sprak dr. Schoon over een christelijke visie over de vredesperspectieven in het Midden-Oosten. Er was een ontmoeting van de gezinsgroepen.
In november 79 werd een grote avond belegd rond 'verdraagzaamheid' met mgr. Danneels (toen nog bisschop van Antwerpen), prof. A.J. Pieters (synodevoorzitter van de Verenigde Protestantse Kerk in België), dhr. J. Bloch (ondervoorzitter van het Centraal Israëlitisch Consistorie) en dhr. W. Matthijs (voorzitter Humanistisch Verbond Antwerpen). Voor het eerst wordt in het kader van de cursus 'Levend Jodendom', naast een rondleiding door de joodse wijk, een informatieavond rond de paasviering gehouden waarbij getoond werd wat er bij joodse families thuis op dat ogenblik gebeurt. Later in het seizoen weer een gezamenlijke avond van de gezinsgroepen.
De film 'Comme si c'était hier' van Abramowicz en Hoffenberg wordt het begin van het werkjaar 1980-81. De ACJCB ontvangt de bibliotheek van H. Lodewijckx, die een serieuze basis kan worden van een nog verder uit te bouwen nieuwe service. Er was een evaluatieavond van het werk in de gezinsgroepen. Er wordt het initiatief genomen om een ‘Bos van de Joods-Christelijke vriendschap Vlaanderen’ op te richten in Israël. Een begin werd gemaakt met een studiegroep ' lernen rond talmoed’.
Het volgend seizoen opende met een grote avond rond 'het gezin in contestatie' met als sprekers prof. G. Van Leeuwen, dhr. Rohaerts, dhr. Ehrman, en Mgr. Van den Berghe. In februari 82 werd het Bos in Israël officieel aangeplant.
In 1982-83 werd een colloquium georganiseerd in de aula van de UIA (Universitaire Instelling Antwerpen) samen met de Belgische Vrienden van de Hebreeuwse Universiteit) met de professoren Werblowsky, De Graeve, ds. Zuidema en met als inleider prof. Dequeker over 'Jodendom en Christendom in het Romeinse Rijk'. Daarop werd teruggekomen in een protestantse en een katholieke TV-uitzending. Later in het jaar gaf dhr. H. Berliner een voordracht over ' moderne joodse geschiedenis '.
In 1983-84 kregen wij voor een jaar versterking in de persoon van Roel Paredis, die tijdens zijn vervangende legerdienst één dag per week naar Antwerpen kwam. Conferenties werden gegeven door dhr. Grünblatt (bijbels messianisme), prof. J. Klener (joodse Messiaanse bewegingen in de geschiedenis), prof. R. Hoet (christelijke invulling van het messianisme) en prof. L. Dequeker (kan het christelijk toekomstgeloof zich vinden in de joodse messiasverwachting). Er werd begonnen met een cursus Hebreeuws. De groepen hebben elkaar ook dat seizoen ontmoet.
Vanaf het seizoen 84-85 wordt een nieuwe cursus Hebreeuws, gegeven door dhr. R. De Vijlder geïntegreerd in het programma van het Theologisch en Pastoraal Centrum, het Antwerps katholiek seminarie. In november 84 was er de grote avond in de aula van het Provinciegebouw over 'De nieuwsmedia en het Israëlisch-Arabisch conflict' met medewerking van dhr. Faucompret ( historische schets van de veranderde kijk van het westen op de gebeurtenissen in het Midden-oosten), prof. Fauconnier ( de effecten van de massacommunicatie ) en 4 journalisten.
Om de financiële situatie aan te zuiveren wordt een ' Vriendenkring van de Antwerpse Contactgroep ‘ opgestart als een kring van privé-sponsors. Vier conferenties worden gehouden door ds. Lindheimer ( menselijke autonomie in het protestantisme), dr. J. Bleys ( het zionisme, een bevrijding), prof. De Schrijver ( bevrijding, een theologie ?) en daarna een plenum met de drie sprekers. Een open avond werd georganiseerd met dhr. Marius Groeneveld over 'dialoog', waaraan weer een evaluatie van de gezinsgroepen werd gekoppeld.
Op vraag van één van de gezinsgroepen heeft de werkgroep van de ACJCB een positiebepaling opgesteld inzake het plan om in Auschwitz een karmelietessenklooster op te zetten. De tekst daarvan is nog voor einde 1985 opgestuurd naar Mgr. Van den Berghe, kard. Danneels, de nuntius en kard. Willebrands, in het Duits naar kardinaal Glemp in Polen en ter kennisname aan de religieuze en de dagelijkse pers. In de loop van 1986 kwamen alle joodse organisaties in Brussel samen om hun standpunt te bepalen in verband met deze gevoelige zaak. Over dit onderwerp werd door de ACJCB geoordeeld dat het niet opportuun was om in een grote avond tot een moment van uitklaring over te gaan. Wel werden achter de schermen volop brieven gestuurd om verschillende instanties op de hoogte te stellen van de gevoeligheden aan beide zijden.
In 86-87 werd deelgenomen aan de actie 'Kom over de Brug' waarbij men in deze wijk van de stad zich aan elkaar wilde voorstellen. De film ' The Assisi Underground ' werd vertoond in de zaal Elckerlyc. De moeilijkheden rond de afspraken betreffende het karmelietessenklooster te Auschwitz blijven zwaar doorwegen op de onderlinge kontakten.
In 1987 wordt door de Antwerpse Contactgroep een Staten Generaal opgezet waarbij de verschillende instanties van joods-christelijk gesprek in heel België zich aan elkaar kunnen voorstellen. De plannen om een bustocht te maken naar Amsterdam om daar verschillende musea te bezoeken werden alvast gerealiseerd door de WIZO-vrouwen. Een grotere avond rond 40 jaar Seelisberg is niet gerealiseerd geworden.
Samen met Avimo (Leuven) wordt een video en dia-reeks uitgewerkt over het jodendom. Bedoeling is dat tijdens de lessen katholieke godsdienst in het 6de jaar middelbaar in de twee grote netten, bij de bestudering van de wereldgodsdiensten - en dus ook het jodendom - materiaal ter beschikking staat.
In juli 88 verloren wij dhr. Gunther Schmidt, één van de trouwe leden en steunpilaren van de werkgroep. Met giften bij zijn overlijden werd een fonds geopend ter realisering van een videotheek. Verschillende leden van de werkgroep waren spreker tijdens de Vliebergh-Sencie leergangen aan de Katholieke Universiteit te Leuven rond het thema: jodendom en islam in het godsdienstonderwijs. Anderen werkten mee aan een radio-uitzending.
In november 88 werd een grote avond opgezet in het Kolveniershof rond ‘ 40 jaar Israël en de kerken ' met medewerking van ds.dr. G. Willems, prof. Dequeker, prof. Klener, en als moderator meester Vandeplas. Mede op vraag van de ACJCB wordt de tentoonstelling  ' katholiek Vlaanderen en de joden 1933-1940 - 50 jaar Kristallnacht ' naar Antwerpen gehaald, en worden door het Vredescentrum van de stad Antwerpen rondleidingen voorzien.
In eigen midden komen de joodse deelnemers aan de gezinsgroepen meer en meer onder druk te staan naar aanleiding van het niet nakomen van de akkoorden van Genève betreffende de verhuis van het karmelietessenklooster te Auschwitz. In een algemene verklaring worden de kontakten bevroren. Naar de buitenwereld werd daarmee een daad gesteld. In respect voor die beslissing worden de groepen in een ontmoeting daarvan op de hoogte gebracht. Een verklaring dienaangaande wordt naar de Unesco gestuurd, naar de dagelijkse en de religieuze pers, naar Theo Klein (joods deelnemer aan de gesprekken van Genève) en naar Mgr. Decourtray (katholiek deelnemer).
In 1989 wordt de film gedraaid 'Au revoir les enfants'. In februari worden dan de draad  weer opgenomen in de groepen met een grote avond met meester Simon Reich, rond het thema: 'het joods-christelijk gesprek,  toch zinvol ?' Na de jaarlijkse cursus 'levend  jodendom' werd een dia-avond opgezet rond Chagall als joodse  schilder en Chagall als bijbelillustrator. Naar aanleiding  van de grafschendingen in Frankrijk vertrok een nota naar de pers.
In de werkgroep werd pater Clem Coppens gevierd, die  om gezondheidsredenen wat meer op afstand zal meeleven.
Voorjaar 91 worden twee avonden  opgezet met vier bijdragen rond het thema: waar zijn er in  de eigen godsdienst aanknopingspunten voor integrisme, met als algemene titel: 'godsdienst als wapen ' en met als sprekers ds. dr. P. Bouman, dhr. Y. Souissi, dhr. M. Laub en pater P. Al.
In het seizoen 91-92 spraken tijdens de conferenties dr. G. Willems (inleiding tot de rabbijnse teksten), prof. Smelik (kerk en synagoge in de eerste eeuwen, en de joden in het Romeinse rijk) en H. Jansen (Dostojewski's visie op het joodse vraagstuk in 'dagboek van een schrijver'). Tevens werd in groep begonnen aan een systematische lezing van de thora aan de hand van Tenachon. Ook werd heel wat tijd gestoken in de voorbereiding van de manifestaties naar aanleiding van Antwerpen 93, cultuurhoofdstad van Europa.
In het seizoen 1992-93 spraken tijdens de lenteconferenties, telkens bedoeld om het terrein van de joods-christelijke relaties wat op te klaren, prof. K.A.D. Smelik (Ambrosius en Chrysostomos), prof. H. Dethier (Rasji en de kerk), dr. Akerboom (Luther en de Joden), prof. Dequeker ( de doop van joodse kinderen tijdens wereldoorlog 2 ).
In het centrum van de stad werd dan op zondagnamiddag en -avond 28/11/93, in het kader van de manifestaties in de stad rond Antwerpen 93, de dag georganiseerd rond het thema: 'Joden en niet-Joden: een gebroken samenleving ?'. 's Middags sprak dr. J. Schoneveld voor het grote publiek ( maar voornamelijk bedoeld voor de deelnemers aan de eigen gezins-, en gespreksgroepen en de "professionelen" van het joods-christelijk gesprek ) als  secretaris van de International Council of Christians and Jews (Heppenheim) over ' de actuele stand van het joods-christelijk gesprek wereldwijd '. ‘s Avonds spraken prof. L. Apostel van de R.U.Gent en de V.U. Brussel en prof. Werblowsky van de Hebreeuwse Universiteit Jeruzalem over het thema van de dag. Vooraf werden de aanwezigen begroet door de vertegenwoordiger van het Centraal Israëlitisch Consistorie van België, dhr. R. Grosman, de voorzitter van de synodale raad van de Verenigde Protestantse Kerk in België, ds. Vanescote, en de bisschop van Antwerpen, Mgr. P. Van den Berghe. Bij die gelegenheid werd een uitvoerige map ter beschikking gesteld met o.a. ook een extra verklaring van de Antwerpse Contactgroep naar de stad toe.
Tijdens de lenteconferenties 94 spraken prof. Lust (de Dode Zee-rollen, geschiedenis en hetze), prof. Smelik (de Essenen en hun betekenis voor joden en christenen), prof. Tomson (de Stoa, Hillel en Jezus) en drs. Sonnenfeld met dia's (de werken van de schilder Marc Chagall uit het Musée National du Message Biblique in Nice).
In april 94 werd een publieke avond gehouden rond de erkenning van Israël en het Vaticaan, met als sprekers: dhr. G. Grünblatt, lid van de pluralistische commissie van het Centraal Israëlitisch Consistorie en de bisschop van Antwerpen, Mgr. Van den Berghe en met als moderator meester Vandeplas. Bij die gelegenheid werd ook een boodschap voorgelezen van opperrabbijn Lieberman.
In het seizoen 94-95 spraken prof. Smelik (de dialoog met de jood Trypho van Justinus Martyr), prof. Van Goethem (de houding van de Belgische overheid ten overstaan van de joden tijdens wereldoorlog 2), ds. Baas (Bonhoeffer en de joden) en pater Th. Barnas (de actuele situatie in Auschwitz).
Voor in het seizoen 95-96 werd de Antwerpse Contactgroep gevraagd door het Cultureel Centrum te Kapellen om bij hen de cursus Levend Jodendom te laten geven in 6 weken, gevolgd door een wandeling in de Antwerpen en bezoek aan een synagoge. De lentevoordrachten in 1996 hadden als thema: ‘ de godsdiensten en de rechten van de mens ‘. Als sprekers hadden wij: rabbijn L. van der Kamp (thora, talmoed en de rechtsverhouding van het verbond tussen God en de mensen : van dienaren tot verdragspartners), Mgr. Van den Berghe (de plaats van de mens in de evangelies: de betekenis van het christelijk universalisme), prof. J. Wiersma (hoe joods-christelijk was de emancipatiebeweging van de moderne tijd ? Terug naar de wortels) en een afsluiting met twee sprekers, dhr. M. Laub en prof. R. Burggraeve (joden en christenen in een seculiere wereld: op welke manier kan de religieuze traditie nog een wezenlijke rol spelen in de strijd voor de mensenrechten).
In juni werd een herdenkingsplechtigheid ter nagedachtenis van deken Omer Hamels
(+ 30/4/96) gehouden omwille van zijn grote verdienste voor een betere verstandhouding tussen joden en niet-joden. Deken Hamels was als pastoor van St.-Jozef, later als deken van de kathedraal,  jarenlang betrokken bij dat gesprek als voorzitter van de Antwerpse Contactgroep en als voorzitter van de Nationale Katholieke Commissie voor de Betrekkingen tussen Christendom en Jodendom.
In het voorjaar 1997 spraken tijdens de lenteconferenties dhr. J. Groenteman (de liturgie van het Joodse nieuwjaar en grote verzoendag), en dhr. M. Groeneveld (verzoening in het Midden-Oosten, een wanhopige utopie).
In 1998 spraken rev.dr.R.E.Hoeckman (gesprekken tussen Joden en Christenen, actuele stand), mr. S. Reich (Joodse invloeden in de klassieke muziek), prof.dr.P. Tomson (Joodse literatuur uit de eerste eeuw : historisch) en prof.dr. P. Tomson (Joodse literatuur uit de eerste eeuw : literair).
In 1999 hadden de lenteconferenties de algemene titel : apocalyptiek. Als sprekers hadden we: prof.dr. R Bauer (apocalyptische bewegingen in de geschiedenis), prof.em.dr. L. Dequeker (Daniël en de apocalyptiek), prof.dr.R. Hoet (voor wanneer het einde der tijden ? De profetie van Johannes’ Openbaring en de hedendaagse dialoog tussen joden en christenen), en prof.dr.H. Van de Perre (op zoek naar het religieuze in de kunst) (met dia’s).
In de herfst werd in één van de Antwerpse scholen van het gemeenschapsonderwijs een tentoonstelling opgezet met werken van de schilder Marc Chagall, met wandelvoordrachten door de samensteller, e.h. H. Gerits. In maart 2000 ontvingen we de heer Leo Mock, die sprak over het nieuwe boek van rabbijn mr.drs. R. Evers : “Talmoedisch Denken”. Tijdens hetzelfde seizoen reisden we met ongeveer 50 personen naar Amsterdam, waar we het Joods Historisch Museum bezochten en de Joodse begraafplaats van Ouderkerk a/d IJssel en op een andere zondag naar het Joods Museum van Brussel en de Sint-Michielkathedraal met uitleg van prof.em. L. Dequeker over de glasramen, en naar het Joods Museum van Deportatie en Verzet te Mechelen.
In 2001 stonden op het programma een reeks van twee voordrachten over ‘De Bijbel : een Bibliotheek voor Joden en Christenen’ met een bijdrage van dr. F. Noël o.praem. over ‘de joodse Tenach en christelijke Bijbels’ en van dr. J. Bastiaens over ‘Eén Bijbelvertaling voor Joden en Christenen ?’ met de voorstelling van het project van de Nieuwe Bijbelvertaling.
Daarenboven werd een groep belangstellenden een bezoek gebracht aan het nieuwe Musée d’art et d’histoire du judaïsme in Parijs.
In 2002 werden drie voordrachten gehouden over ‘ Meer dan één geloofstraditie in één stad , Katholieken, Protestanten en Joden laten zich bevragen ‘. Voor de katholieken sprak prof. E. Van Waelderen, voor de protestanten de heer S. Soetewey en ds. D. Wursten, en voor de joden uit Antwerpen de heren Ch. Carolus en G. Grünblatt. Zij lieten de diversiteit in eigen midden zien, en vertelden iets over de veranderingen in de laatste 30 jaar, en over de eigen bijdrage in de stad van elk van die geloofstradities. Ondersteuning werd gegeven aan de pogingen van o.a. Frans van den Brande betreffende de  instandhouding van de synagoge in Heide-Kalmthout en de bezoeken bij de Open Monumentendag aan diezelfde synagoog. Tussen de 900 en 1000 personen stonden daarvoor in de rij.
In 2003 werd een vervolg opgezet van deze reeks met drie avonden rond het thema ‘religie heeft sociale uitlopers’ mevr. T. Rooze over het Protestants Sociaal Centrum (PSC), mevr. N. Iarchy over de Centrale voor Joodse Weldadigheid en mevr. P. Theunis over de Centrale.
Omwille van de zeer kleine opkomst werd beslist voorlopig geen voordrachten meer zelf te organiseren.
Aandacht werd in 2004 gegeven aan het uitkomen van de film van Mel Gibson : The passion of Christ en een mogelijke opflakkering van vormen van antisemitisme. Na een voorbereiding en zoektocht van twee jaar werd de permanentie voor de eerste keer verhuisd, van de Brialmontlei waar alles ontstond, naar Boechout. Voornamelijk door ons lid Frans van den Brande en ds. Schütte van de Duitstalige gemeente werd een reis naar de steden Worms, Speyer en Mainz voorbereid die uiteindelijk zou doorgaan met 50 deelnemers. Aanleiding was de prestigieuze tentoonstelling ‘Europas Juden im Mittelalter’ en het Rasji-jaar in 2005. 
In 2005 werd tevens exclusief voor de gidsen van de stad Antwerpen en de gidsen van Antwerpen Averechts de klassieke cursus ‘Levend Jodendom’ in 7 avonden ingericht, als opfrissing voor hen en mogelijkheid van vernieuwd contact.
In juli 2007 werd met een 50-tal personen een reis van 4 dagen gemaakt naar Joods Elzas, via Aarlen en Sarrebourg, met bezoeken aan Colmar, Straatsburg, het Joods museum van Bouxwiller, en Nancy.
Veel energie werd gestoken in 2008 in de promotie van de tentoonstelling ‘Hebraica Veritas, sprak God Hebreeuws’ in het museum Plantin Moretus , waarbij ons lid van de werkgroep, Frans van den Brande zeer actief betrokken was. Onder de verantwoordelijkheid van prof. A. Van der Heide werden Hebreeuwse drukken getoond, die in Antwerpen gedrukt werden vanaf de 16de eeuw.

Door de goede zorgen van dhr. Frans van den Brande maakten in 2009 weer een 50-tal deelnemers een uitzonderlijke reis naar het Joods Berlijn, waar ook schepen Ph. Heylen onze gids was door de stad, en waarbij we tevens ontvangen werden op de Belgische ambassade.
In juli 2015 gingen we met 50 deelnemers naar Duitsland voor een reis langs de Luther-steden Eisleben, Wittenberg en Torgau. Aanleiding was de aanloop naar de herdenking van de Reformatie in 2017 en de problematiek van de verhouding van Maarten Luther met de Joden. Deze reis werd voorbereid door dhr. F.  van den Brande,  met medewerking van dr. Thorsten Jacobi, predikant van de Duitstalige protestantse Kerk in Antwerpen. De reis werd georganiseerd door de ACJCB, de Antwerpse Raad van Kerken en de Deutschsprachige Evangelische Gemeinde Provinz Antwerpen.

Naast de jaarlijkse speerpunten, de vaste werking

Daarnaast is constant bemiddeld bij vragen naar informatie, bij vragen naar een mogelijke spreker in culturele kringen en in scholen, niet in het minst via de wekelijkse permanentie op woensdagnamiddag van 14 tot 17 uur. Hier kan men  bezoekers te woord staan en telefonisch verder helpen. Een extra vermelding is de verwerking waard van de ellenlange lijst met aanvragen voor een synagogebezoek vanwege scholen en vanwege culturele kringen. In 1994 alleen al werden door bemiddeling van de ACJCB - en praktisch in alle gevallen door leden zelf van de werkgroep - 99 dergelijke groepen ontvangen en toegesproken. In een uitleg van een uur tot anderhalf uur - soms veel langer - werd door vrijwilligers iets van de eigen aard van het jodendom te Antwerpen verteld, de symboliek van een synagogegebouw, en iets over de sabbatsdienst, in een poging om daardoor de vreemdheid weg te nemen en misverstanden en vooroordelen in de toekomst geen kans te geven. Ondertussen is dit overgenomen door Joodse mensen zelf, en worden wandelingen door de Joodse wijk gedaan door gidsen van ‘Antwerpen Averechts’. Deze gidsen kregen een uitgebreide informatie o.a. ook via de ACJCB.
Reeds meer dan 16 jaar legt de Antwerpse Contactgroep telkens rond het joodse Nieuwjaar tijdens de nationale plechtigheid ter herdenking van de joodse weggevoerden in de tweede wereldoorlog bloemen neer aan het monument bij de voormalige Dossin-kazerne in Mechelen. Daarnaast bestaat sinds 1988 een driemaandelijks tijdschrift "Berichten van de Antwerpse Contactgroep" ( ondertussen al 74 nummers ). Via dat kanaal worden eigen initiatieven en ander materiaal doorgegeven aan een steeds groter wordende kring van belangstellenden. Voorts is van 1987 tot het verdwijnen ervan in 1999 (en dat door een eenzijdige beslissing van de uitgever) de Antwerpse Contactgroep het administratieadres geweest voor België van Ter Herkenning, het enige tijdschrift in België en Nederland voor joden en christenen, met een redactie van protestanten, katholieken en joden.
Met de Nederlandse Provinciale Commissie Kerk en Israël uit Noord-Brabant en Limburg wordt jaarlijks in Antwerpen een tweedaagse theologische conferentie opgezet voor 80 à 100 deelnemers. De voordracht van dinsdagavond staat dan telkens open voor het grote publiek. Het thema in ‘99  bv. was: ‘Verzoening in de Joodse Traditie en bij Paulus, een vergeten hoofdstuk in de christelijke discussie ?’, in 2000:  ‘De Toekomst is al begonnen ! - wat mogen wij hopen voor de nieuwe eeuw ?’ , in 2001: ‘Vreugde vanwege de Thora , vragen rond en naar de betekenis van de Noachitische geboden, een uitnodiging aan christenen’, en in 2002 een programma rond Abraham Joshua Heschel met dr. M.Poorthuis: algemene inleiding op persoon en werk Heschel; rabbijn T. Marx: terugkeer van de mens in de sabbat; dr. Kirpestein en prof. dr. J.Klener : terugkeer van de mens in de interreligieuze dialoog, ( met de spots in de richting van ethiek en maatschappij ); drs. C.Constandse: terugkeer tot de hartstocht voor God; ds.dr. G. Willems: terugkeer van de mens in het gebed; ds. H. Vreekamp: de terugkeer van de mens in de vreze des Heren. In 2003 werd weer met ongeveer 100 personen gestudeerd, nu rond Rosenzweig, Levinas en Soloveitchik onder het thema : ‘geef de ander de ruimte’, met een open avond met prof. R. Burggraeve. In 2004 was het thema ‘de lucht van Israël maakt wijs’ rond de vraag van het onopgeefbaar verbonden zijn met Israël met aandacht voor de verhoogde aantal agressies en vormen van antisemitisme. Het onderwerp van de open avond was de trialoog tussen drie godsdiensten met de heren Rik Hoet, Aron Malinsky en Jamal Maftouhi, samen op het podium. In 2005 (tevens de jubileumeditie van 25 jaar tweedaagse theologische conferenties ) was het thema ‘Het gezicht van God na Auschwitz’, welke vragen roept dit op voor de kerk, met bijdragen van ds. Sj.van der Zee (heeft de holocaust een keerpunt tot gevolg gehad in de christelijke theologie ?), ds.dr. G.F. Willems (de oudste bronnen over Jezus en de christenen), prof.dr. P.J.Tomson (hoe spreken Mattheüs en Lucas over Jezus en hoe heeft dit gewerkt in de geschiedenis van de kerk ?), dr. G.H. Cohen Stuart (de plaats van Israël in de eredienst), en een open avond met dr. M. Van Loopik (Jezus in de Joodse traditie). Voor de open avond met Van Loopik kwamen nog eens 40 mensen extra. In 2006 was het thema ‘De praktijk van de leesroosters in de traditie van de christelijke kerk en de joodse synagoge’, met bijdragen van prof.dr. G. Rouwhorst (ontwikkeling van de schriftlezingen in de vroege kerk), ds. P. Endedijk (welke leesroosters gebruikt de PKN), dr. R. Süss (kan de kerk meelezen met de synagoge ?), prof.dr. P. Tomson (de Joodse wortels van de christelijke eredienst, voor en na de breuk), dr. G. Cohen-Stuart (op het slappe koord, zoeken naar evenwicht tussen synagogale en kerkelijke leesroosters), ds. M. Van de Belt-Rijfkogel (hoe sluiten we in onze liturgie in liederen en gebeden beter aan bij de Joodse wortels van de kerk ?). In 2007 was het thema : ‘de betekenis van de vreemdeling voor de religieuze identiteit’, met bijdragen van drs. L. Mock (vreemdelingschap in Tenach, en in talmoed), prof.dr. P.J. Tomson (vreemdelingschap in het 2de testament, niet-Joden in de traditie van Jezus), dr. A. Ljamai (vreemdelingschap in de Islam, en vreemdelingschap in context: de betekenis van vreemdelingschap bij de contemporaine ontmoeting tussen westerse cultuur en islam), drs. L. Den Besten (worstelen met de vreemdeling), drs. D. Van der Sluis (de vreemdeling in het huidige Israël). In 2008 was het thema : ‘Hoe groen is vooruitgang’, wat is de betekenis van de spijswetten, toen en nu ? De open avond was met mevr. dr. Bloeme Evers-Emden, over de Joodse spijswetten, met een reactie van dr. J. Boersema. In 2009 was het thema ‘Zijt gij het die komen zou ?’, over Messiasverwachting, met op de open avond rabbijn prof.dr. J. Magonet uit Londen.
Van de conferentie over de leesroosters, en de conferentie over Heschel werd achteraf boekjes uitgegeven.

Om een levend contact met het jodendom te hebben, heeft de Antwerpse Contactgroep reeds verschillende reizen naar Israël georganiseerd die vooraf grondig met de deelnemers worden besproken en gepland. Telkens vertrok een groep van ongeveer 20 personen, die elk vooraf drie keer samenkwamen en begeleid werden door dhr. F. Van den Brande.
In 2005 werd voor de 29ste keer de jaarlijkse cursus Levend Jodendom gegeven. Dit is ondertussen één van de vaste hoofdactiviteiten geworden is van het seizoen. Begonnen als een academische cursus op verschillende joodse locaties in de stad, is deze geëvolueerd tot een ontmoeting in zeven avonden, waarbij zoveel mogelijk een joodse persoon een inleiding geeft op het thema van de avond. De deelnemers kunnen dit vrij voorbereiden vooraf, om dan onmiddellijk na de inleiding een reeks vragen of opmerkingen te laten beantwoorden door de spreker of door andere joodse mensen in de zaal. In de loop van de jaren is het telkens weer een totaal andere ervaring met één jaar meer dan tweehonderd deelnemers elke avond, of met een aantal gemeenteleden van de Duitstalige protestantse kerk (die deze cursus ingebouwd hadden in hun winterprogramma), dan weer een aantal joodse jongeren, of een groep katholieke religieuzen, om elke avond 40 à 50 mensen te bereiken. De laatste jaren is het aantal - misschien door het grotere aanbod in de stad - wat teruggelopen. Bedoeling is om een basisinformatie rechtstreeks te laten geven en te hopen dat op termijn, door iets van de onbekendheid weg te nemen, ook de voedingsbodem voor misverstanden en vooroordelen verkleint.  In de loop van de jaren is dit pakket ook gebracht in Kapellen, in Anderlecht-Brussel en in  Heide-Kalmthout.
Op zo'n directe manier in contact gebracht met elkaar, wordt men uitgenodigd om elkaar nog intensiever te bevragen in een kleine groep. Zo ontmoetten elkaar op een zeker ogenblik 99 (!) families in 8 dergelijke groepen, die dan telkens gemengd (joods-protestants- katholiek) werden samengesteld. Men komt in principe om beurten bij elkaar op bezoek, en moet het de joodse partner dan ook mogelijk maken deel te nemen - denk aan het voedselgewoonten ! - en bespreekt men een onderwerp dat men in de groep vrij gekozen heeft : bijbels, religieus, sociaal of actueel. Terwijl eerst de vragen aan de joodse partner gesteld werden van "hoe zit dat nu ?", komt er dan stilaan meer een gesprek tot stand waarbij bevraging van ieder aan bod komt. Op dit ogenblik echter is dit gedeelte van het werk praktisch volledig weggevallen.
Anderzijds is door giften van de heer M. Lodewijckx, de familie van Karel van Holsbeke, ere-ambassadeur B. Lebacq, mevrouw Corlemeijer, de heer M. Goossens, giften bij het overlijden van de heer G. Schmidt (indertijd lid van de werkgroep) en van mevrouw Schmidt, en bewuste aankopen, een aanzet gegeven voor de uitbouw van een bibliotheek rond Joods-christelijke relaties.

De werkgroep

De werkgroep van de Antwerpse Contactgroep is samengesteld uit leden van de katholieke, protestantse en joodse gemeenschap, vermeerderd met een humanist. Deze werken onbezoldigd mee als privé-persoon ten privaten titel, en zijn dus niet gemandateerd namens kerk of synagoge. Ook financieel heeft de Antwerpse Contactgroep haar initiatieven zelf kunnen opzetten en heeft zij nog nooit beroep gedaan op subsidie van de kant van de stad, kerk of synagoge. Een belangrijke steun was echter vroeger het gratis gebruik van een kamer in de vroegere katholieke pastorie van St. Jozef waar de wekelijkse permanentie op woensdagnamiddag was gehuisvest en vandaag de lage huur voor een ruimte in de protestantse pastorie van Boechout. Wel is een kring van Vrienden ontstaan die het werk jaarlijks met 25 EUR steunen. Ook hieraan kan men duidelijk zien dat één en ander leeft bij een grote kring van belangstellenden en dat alles gedragen wordt door een duidelijk engagement naar de stad en omgeving. Langs de leden van de werkgroep onderhoudt de Antwerpse Contactgroep contacten met de Nationale Protestantse Werkgroep en de Nationale Katholieke Commissie voor Joods-Christelijke Betrekkingen, de Pluralistische Commissie van het Centraal Israëlitisch Consistorie, het Instituut voor de Studie van het Jodendom, het Institutum Iudaicum (interuniversitair centrum voor de studie van het jodendom), het Overleg Christenen en Joden in België en met het internationaal gesprek tussen Joden en christenen (ICCJ). De werkgroep van vrijwilligers komt éénmaal per maand samen om initiatieven uit te werken en te zorgen voor verspreiding ervan naar de pers of via de Berichten van de Antwerpse Contactgroep naar de sympathisanten (4 maal per jaar), via een mailkrant (regelmatig) verstuurd langs  acjcb1@gmail.com en via de website www.acjcb.be .

De huidige samenstelling van de werkgroep

(in alfabetische orde)

Rev. A. Babb, dhr. E. Bodson, e.h. H. Gerits, e.h. J. Hendrickx, e.h. R. Hoet, mevr. N. Iarchy, dhr. A. Malinsky, dhr. J. Marijsse, dhr. D. Rouges, dhr. F. van den Brande.

Joodse kalender

Prefix:

  • aan deze lijst moet nog  elk jaar  27 januari als de internationale dag van de herdenking van de Sjoa toegevoegd worden
  • voeg bij deze data nog elke zaterdag, de wekelijkse sabbat;
  • elke aangeduide dag begint de avond daarvoor, bij zonsondergang en eindigt dan weer  bij zonsondergang;
  • houd in uw contacten met joodse collega's en vrienden/-innen - ook telefonisch - rekening met bovenstaande data.

2016

Toe Bisjvat (Nieuwjaar der Bomen)

maandag 25 januari 2016

Vastendag van Esther

woensdag 23 maart 2016

Poerim (Lotenfeest)

donderdag 24 maart 2016

Pesach (Paasfeest)

zaterdag 23 en zondag 24 april 2016

Yom Hasjoa (Herdenkingsdag sjoa)

donderdag 5 mei 2016

Yom Ha'atsmaoet (Onafhankelijkheidsdag Israël)

donderdag12 mei 2016

Lag Ba'omer (33ste dag van de omertelling)

donderdag 26 mei 2016

Sjavoe'ot (Wekenfeest)

 zondag 12 en maandag 13 juni 2016

Vastendag van 17 Tammoez

zondag 24 juli 2016

Vastendag van 9 Av (verwoesting tempel)

zondag 14 augustus 2016

Rosj Hasjana (Nieuwjaar) 5777

maandag 3 en dinsdag 4 oktober 2016

Vastendag van Gedalja

woensdag 5 oktober 2016

Yom Kippoer (Grote Verzoendag)

woensdag 12 oktober 2016

Soekkot (Loofhuttenfeest)

 maandag 17 en dinsdag 18 oktober 2016

Sjemini Atzeret (Slotfeest)

maandag 24 oktober 2016

Simchat Tora (Vreugde van de Wet)

dinsdag 25 oktober 2016

Chanoeka (Inwijdingsfeest)

zo 25 dec. 2016 tot  zo 1 januari 2017

2017

Lijst van de joodse feest- en treurdagen voor 2017 (5777 - 5778)

Toe Bisjvat (Nieuwjaar der Bomen)

zaterdag 11 februari 2017

Vastendag van Esther

donderdag 9 maart 2017

Poerim (Lotenfeest)

zondag 12 maart 2017

Pesach (Paasfeest)

dinsdag 11 en dinsdag 18 april 2017

Yom Hasjoa (Herdenkingsdag sjoa)

zondag 23 april 2017

Yom Ha'atsmaoet (Onafhankelijkheidsdag Israël)

maandag 1 mei 2017

Lag Ba'omer (33ste dag van de omertelling)

zondag 14 mei 2017

Sjavoe'ot (Wekenfeest)

 woensd. 31 mei en donderd. 1 juni 2017

Vastendag van 17 Tammoez

dinsdag 11 juli 2017

Vastendag van 9 Av (verwoesting tempel)

dinsdag 1 augustus 2017

Rosj Hasjana (Nieuwjaar) 5778

donderd 21 en vrijdag 22 september 2017

Vastendag van Gedalja

zondag 24 september 2017

Yom Kippoer (Grote Verzoendag)

zaterdag 30 september 2017

Soekkot (Loofhuttenfeest)

 donderdag 5 en vrijdag 6 oktober 2017

Sjemini Atzeret (Slotfeest)

donderdag 12 oktober 2017

Simchat Tora (Vreugde van de Wet)

vrijdag 13oktober 2017

Chanoeka (Inwijdingsfeest)

woensdag 13 tot woe. 20 december 2017

Bibliografie

Lijst van boeken over het jodendom ten behoeve van studenten en de uitbouw van een basisbibliotheek

Volledig overzicht van recente werken in de Nederlandse taal, was opgenomen in de uitgave:

“Bibliografie over het Jodendom en Israël voor het Nederlandse Taalgebied", samengesteld door Hanna Blok en Devorah Hersch, uitgave Bibliotheek van de Faculteit der Godgeleerdheid Leuven 1992, ISBN 90-73683-07-6.

Als minimum zou bvb op volgende basiswerken kunnen gewezen worden:

  • S. Brachfeld: Onze Joodse Buren, uitgave Houtekiet, Antwerpen 2000
  • W. Zuidema: Gods Partner, ontmoeting met het jodendom, uitgave Ten Have, Baarn (NL) 1992 (6de druk) (uitgeput)
  • A. van der Heide: Het Jodendom, uitg. Kok, Kampen, 20053
  • K. Smelik: Herleefde tijd, een Joodse geschiedenis, uitgave Acco, Leuven 2004

en verder :

  • Tenachon, de thora meegelezen met de leraren van talmoed en midrasj en met de grote joodse verklaarders van de Middeleeuwen tot heden, uitgave in tijdschriftvorm van de Folkerstma-Stichting voor Talmoedica, Burg. Lambooylaan 18, NL-1217 LD Hilversum, (1987-92); idem voor de profetenboeken (1992-95), en voor de geschriften (1995-2000) over bijbelse en rabbijnse concepten (2000-2003); over de levenscyclus, rituelen en praktijken in het Jodendom (sinds 2003); en nu over de Psalmen (sinds 2006)
    info over abonnementen op vermeld adres en op www.folkertsmastichting.nl
  • L. Dequeker: Geschiedenis van het jodendom en het zionisme, verschenen in "Dossiers Geschiedenis" als n° 10, uitg. Acco, Leuven, 1982
  • L. Abicht: Geschiedenis van de Joden van de Lage Landen, Meulenhoff/Manteau, Antwerpen 2006
  • R.C. Musaph-Andriesse: Wat na de Tora kwam, Rabbijnse literatuur van Tora tot Haskala, uitg. Amphora Books, Amsterdam 2000 (5de druk)
  • H.Heikens,e.a.: Hebreeuwse en Jiddisje woorden in het Nederlands, Sdu uitgevers, Den Haag, 2002
  • S.Ph. De Vries: Joodse Riten en Symbolen, uitg.De Arbeiderspers, Amsterdam 1984
  • NN : Haggada (paasliturgie), bewerkt en toegelicht door D. Hausdorff, uitg. Nederlands Israëlitisch Kerkgenootschap, Amsterdam, 1976
  • D. Hausdorff: Jom Jom voor de joodse jeugd in Nederland, uitg.:Nederlands Israëlitisch Kerkgenootschap, Amsterdam, 1974.
  • Ch. Pearl en R. Brookes: Wegwijs in het Jodendom, uitg.Stichting Jad Achat, Amsterdam, ‘85
  • J. Neusner: Grondslagen van het Jodendom, uitg. KBS, Boxtel, 1990
  • W.J. Barnard en P. van 't Riet: Zonder Tora leest niemand wel, uitg.Kok, Kampen, 1986
  • L. Dequeker: Joden en Christenen, vijanden of partners ?, uitg. Davidsfonds, Leuven 2000
  • R. Evers en L. Mock: Aan tafel bij de rabbijn, eten en drinken in bijbels perspectief, uitg. Kok, Kampen 1999
  • P.A. Honing: Levend Joods Geloof, Ark Boeken, uitg.: Vereeniging Verspreiding van de Heilige Schrift, Amsterdam 1988
  • H. Kuiper: Met Israël het jaar rond, uitg. Kok, Kampen, 1990
  • L. Stilma: God is daar waar men Hem binnenlaat, joodse feesten en hoogtijdagen, uitg. Callenbach , Nijkerk, 1987

Links

10 jaar geleden stelden wij al een bladzijde met adressen voor en wij wezen toen al op dat in die wereld onmogelijk veel tijd gestoken / vergooid wordt. Maar toegegeven, de wereld wordt kleiner, en het wiel moet niet opnieuw uitgevonden worden. We profiteren en leren van elkaar. Een massa materiaal staat ter beschikking. In de werkgroep kwamen volgende adressen alvast te voorschijn. Doe er links en rechts uw voordeel mee.

Specifieke sites

Nuttige adressen voor het Joods-christelijk gesprek

Nuttige adressen algemeen:

Vorige berichten

Klik hier voor het archief van de vorige berichten.

Bibliotheek

Over Thomas

Thomas is een interactief platform voor actieve samenwerking tussen alle leerkrachten (r.-k.) godsdienst van alle onderwijs- netten in Vlaanderen.

Partners

Katholiek Onderwijs Vlaanderen
Faculteit Theologie en Religiewetenschappen logo
Belgische bisschoppenconferentie
Interdiocesane Dienst voor Katholiek Godsdienstonderwijs
sedes
KU Leuven - Faculteit Theologie & Religiewetenschappen
Thomas © 2002 - 2016
Thomas op Facebook
Thomas op Twitter
Thomas op Youtube

Op de hoogte blijven? ▲

Maandelijkse nieuwsbrief

Aan het begin van elke maand sturen we een nieuwsbrief naar meer dan 17 000 geïnteresseerden in het godsdienstonderwijs. Wil je ook op de hoogte gehouden worden van nieuwigheden op Thomas, interessante links, lesimpulsen... ? Schrijf je dan hier in.

captcha