Bibliodrama begeleiden

node-header

J. Agten, E. Herrebosch, K. Verduyn & L. Vervoort

Wegwijzers voor de praktijk

Bibliodrama

afbeelding-/thomas/cms2/uploads/image/pictureright/_medium/bibliodrama_agten4.jpg

Bibliodrama is een vorm van speels en dramatiserend omgaan met bijbelverhalen om in groepsverband de persoonlijke zingeving en levensspiritualiteit te ontdekken en te verruimen. Tegelijk verruimt het inzichten in de betekenissen van de bijbelverhalen. In onderwijs en pastoraat is de interesse voor deze methode de laatste jaren sterk gegroeid. Het boek bevat creatieve en speelse werkvormen om diepgaand met bijbelverhalen aan de slag te gaan met kinderen, jongeren en volwassenen.

Het is een instructief praktijkboek voor het zorgvuldig en kwaliteitsvol begeleiden van bibliodrama. Het bevat achtergrond en duiding bij de begeleidingspraktijk van leerkrachten, pastores, bezinningsbegeleiders, catechisten, vormingswerkers, pedagogen e.a.

Het eerste deel van het boek geeft een inleiding over de zin en betekenis van bibliodrama en zijn methode en de theologische en pedagogische opvattingen die het dragen.

Deel twee licht de voorbereiding en de opbouw van een bibliodrama toe en reikt concrete begeleidingsvaardigheden aan. Daarnaast biedt het een veelheid van aandachtspunten en raadgevingen die de begeleider kunnen helpen om zijn deskundigheid te versterken.

Deel drie beschrijft concrete basiswerkvormen en variaties, die op vele bijbelverhalen toepasbaar zijn en in de meeste groepen van kinderen tot volwassenen gespeeld kunnen worden. Ze zijn toegelicht met voorbeelden en talrijke begeleidingstips.

Meer informatie over bibliodrama, het boek, kennismaking en opleiding is te vinden op: www.bibliodrama.be

Over de auteur(s)

De auteurs hebben jarenlange ervaring met het begeleiden van bibliodrama in onderwijs en pastoraat. Ze hebben daartoe in binnen- en buitenland diverse opleidingen gevolgd en begeleiden al vele jaren bibliodrama in sessies en opleidingen in Vlaanderen en Nederland. Dit boek is gegroeid uit 15 jaar begeleidingservaring in de Opleiding ‘Bibliodrama & Religieuze verhalen in beweging’ aan het Centrum voor Christelijk Vormingswerk (CCV) te Antwerpen. Het biedt een schat aan praktijkervaring voor wie het begeleiden van bibliodrama wil leren kennen en verdiepen.

Jean Agten is lector godsdienst(didactiek) aan de Lerarenopleiding van EHSAL – Europese Hogeschool Brussel en nascholer voor het Vlaams Verbond van het Katholiek Basisonderwijs.
Erik Herrebosch is educatief medewerker bij het Centrum voor Christelijk Vormingswerk in Antwerpen.
Katelijne Verduyn geeft godsdienst aan het Hoger Secundair Onderwijs van het Sint-Michielscollege in Schoten.
Liliane Vervoort is stafmedewerkster bij jongerenpastoraal Bisdom Antwerpen.

Uitgave

Bibliodrama begeleiden. Wegwijzers voor de praktijk
J. Agten, E. Herrebosch, K. Verduyn & L. Vervoort
Blz. 219. Prijs: € 19

ISBN 978-90-441-2090-5

Garant-Uitgevers n.v.
Somersstraat 13-15,
B-2018 Antwerpen
T - +32 3 231 29 00 F - +32 3 233 26 59
www.garant.be

Info en bestellingen:
http://www.maklu.be/MakluEnGarant/BookDetails.aspx?id=9789044120905

Meer info over bibliodrama
www.bibliodrama.be

Enkele smaakmakers uit het boek…

Bibliodrama vraagt in zijn begeleiden om een nauwgezet didactisch, pedagogisch en pastoraal handelen. Het boek is een instructief praktijkboek geworden voor het zorgvuldig en kwaliteitsvol begeleiden van bibliodrama. Het put daartoe uit de jarenlange ervaring van de auteurs met het begeleiden van bibliodrama in onderwijs en pastoraat tijdens sessies en opleidingen voor begeleiders in Vlaanderen en Nederland. Het sluit aan bij de nieuwe ontwikkelingen in de hedendaagse visie op geloofscommunicatie waarin steeds meer de interpretatieve vaardigheden van de deelnemers centraal komen te staan.
Uit het voorwoord van Prof. Didier Pollefeyt KU Leuven.

"De inzichten van de godsdienstpsycholoog H.J. Sundén stellen dat het leren kennen van verhalen en het opnemen van rollen uit de religieuze tradities een belangrijke voorwaarde is voor het opdoen van religieuze ervaringen. Het spelen van bijbelse verhalen kan beleefd worden als een sterk beklijvende ervaring die inzicht of oriëntatie biedt voor de speler. Veel mensen die intens aan een bibliodramaspel hebben deelgenomen, houden er een ervaring van grotere zelfbewustwording aan over. Het eigen geloofsverstaan wordt er door uitgediept, krijgt (nieuwe) oriëntering. Mensen krijgen vaak een gevoel van kracht en ondersteuning, van zeker weten, een oproep tot verandering die sommigen ervaren als woorden van God."
Uit deel I

"…het verdiepen en intensifiëren van spelervaringen mag de spelers en de begeleider er niet van weerhouden om de levendigheid, de fantasie, de deugd, de humor, voluit kansen te geven. Spelen wekt lijfelijk veel deugd op. Uitbeeldingen zijn vaak een doorkijk op onszelf en de wereld. En dat is soms verrassend komisch en vol humor. Ook mislukkingen kunnen heel grappig zijn. Zolang het geen uitlachen wordt, is lachen gezond en werkt het aanstekelijk. Wat met plezier is geleerd, wordt sneller en langer onthouden en diepgaander eigen gemaakt. Het verdiepen moet de deugd bevorderen en omgekeerd." 
Uit deel II

afbeelding-/thomas/cms2/uploads/image/pictures/_medium/bibliodrama_agten1.jpg

Ervaring uit het basisonderwijs

“…Tienjarige kinderen gaan via een bibliodrama spel op verkenning naar de betekenis van ‘wonderen’ in een bijbels wonderverhaal m.n. het genezingsverhaal van de lamme in (Marcus 2,1-12). Op het eind van het spel blikken deze kinderen terug en verwoorden hoe ze het ‘wonder’ in het verhaal van de genezing van de lamme ervaren hebben.

“De lamme moet er zelf in geloven om te kunnen genezen.”
“Jezus geeft de lamme meer moed door wat hij zegt.”
“De lamme voelt zich in zijn hart wat minder lam.”
“Ik voel me beter. Jezus heeft mij terug goed gemaakt. Ik hoop dat hij dat bij alle mensen kan. Ik vond het tof dat er zoveel mensen rond mij waren.”
“Ik geloof echt dat het waar is dat ze zich beter voelt. Je ziet het aan haar ogen.”
“Jezus doet geen wonder, hij is gewoon lief met mensen.”

Doorheen het spelen van het verhaal nemen kinderen niet enkel de voorgeschreven antwoorden uit de lessen over. Ze komen dicht bij hun beleefde ervaring en spreken van daaruit hun verstaan, hun interpretatie van het gebeuren uit. Het beeld van de ‘tovenaar-Jezus’ wordt doorprikt. Ze begrijpen het verhaalde wonder als een getuigenis over de helende omgang van Jezus met mensen. “

Uit deel II

Ervaring uit het secundair onderwijs

“…In een klas van vierdejaars van het secundair onderwijs werk ik met het verhaal van de verloren zoon. Ik leg bladen papier in een boog op de grond. Op elk blad staat telkens een fase uit het verhaal van de verloren zoon…… Ik interview alle leerlingen in hun rol van verloren zoon, vertrekkend bij het begin van de verhaalboog. ….De meeste leerlingen kunnen zich inleven in hun rol en van daaruit spreken ze als de verloren zoon. Soms is het wel moeilijk voor hen te blijven luisteren naar wat de andere leerlingen vertellen in hun rol. Tijdens de uitwisseling vertellen de leerlingen over het verlangen om zelfstandig te zijn, om hun leven zelf in te richten. Ze verhalen over broers of zussen die niet in de pas lopen en hoe zij daarop reageren en over de vraag of zij de keuze zouden maken om terug naar huis te keren als ze in moeilijkheden zitten…”
Uit deel II

Ervaring uit het pastoraat

“…Met een groepje depressieve mensen in de kliniek spelen we de gelijkenis van het koninkrijk Gods met een kostbare parel (Mattheus 13,45-46). Een jonge vrouw vertelt met klem dat haar parel gestolen is, afgepakt, onrechtvaardig weggenomen. Ze heeft eerst haar tanden op elkaar, maar gedurende het spel wordt haar mond groter, meer open. Ik begrijp niet altijd waar ze het over heeft. Ze is hevig, emotioneel en duidelijk boos. Een week later komt ze me bedanken. Er is eindelijk beweging in haar verdriet gekomen, zegt ze. Na de vervlakking van maanden, ‘voelt’ ze terug. Ze beschouwt het spel van de kostbare parel als een kentering. Ik zie haar gezicht, dat zo lang een masker was, leven, lachen, fronsen, bewegen. Het pareltje dat iedereen na het spel mocht meenemen, draagt ze in een kettinkje rond haar pols…”
Uit deel II

Inhoudstafel

afbeelding-/thomas/cms2/uploads/image/pictureright/_medium/bibliodrama_agten2.jpg

Inleiding

Voorwoord: Verweven verhalen  Prof. Dr. Didier Pollefeyt.

DEEL I  BIBLIODRAMA IN BEELD

Hoofdstuk 1. Wat is bibliodrama

  1. Een geëigende methode
  2. Een oud verhaal tot leven wekken
  3. Een uitwisseling van ervaringen

Hoofdstuk 2. Ervaringsdomeinen in bibliodrama

  1. De verkenning van het bijbelverhaal
  2. Het eigen leven ter sprake
  3. De maatschappelijke werkelijkheid in het geding
  4. De God van de bijbel
  5. De groep spelers en hun verhoudingen
  6. Begrenzen om te verdiepen

Hoofdstuk 3. Verdere terreinverkenning

  1. Een specifieke vorm
  2. Met of zonder bijbelkennis
  3. Wetenschappelijk gesitueerd
  4. Beeld-taal
  5. Voorbij de allerindividueelste emotie
  6. (G)een vrij(blijvend) spel
  7. Niet enkel voor gelovigen
  8. Bijbelse en andere levensbeschouwelijke verhalen

Hoofdstuk 4. Werkplaats voor levensbeschouwelijke groei

  1.     Sporen naar zin en… oriëntatie op God
  2.     Leren en ontwikkelen
  3.     Werkt bibliodrama heilzaam en bevrijdend
  4.     Verankering in het godsdienstonderwijs en het pastoraat vandaag

DEEL II  BIBLIODRAMA SPELEN EN BEGELEIDEN

Inleiding

Hoofdstuk 1. Opbouw en verloop van een bibliodramaspel
Schema

  1. De bijbeltekst wordt gelezen
  2. Eerste reacties bij de tekst
  3. De rollen in het verhaal benoemen
  4. Het herlezen van de tekst
  5. De rollen op het speelveld plaatsen
  6. Het kiezen van een rol
  7. Het begininterview
  8. De interactiefase
  9. Afronding van het spel
  10. Uitwisseling na het spel
  11. Het lezen van de bijbeltekst als slot
  12. Nabespreking

Hoofdstuk 2. De voorbereiding: het speelklaar maken van een bijbelverhaal

  1. Bijbellezing om zicht te krijgen op de (eigen) betekenisgeving
  2. Het ontdekken van mogelijke spelelementen
  3. Kiezen van doelen gericht op de deelnemers en de situatie
  4. De voorbereiding op de mogelijke rolopvattingen
  5. Spelopstelling

Hoofdstuk 3. Een bibliodrama begeleiden

Algemeen

  1. De bijbeltekst wordt gelezen
  2. Eerste reacties bij de tekst
  3. De rollen in het verhaal benoemen
  4. Het herlezen van de tekst
  5. De rollen op het speelveld plaatsen
  6. Het kiezen van een rol
  7. Het begininterview
  8. De interactiefase
  9. Afronding van het spel
  10. Uitwisseling na het spel
  11. Het lezen van de bijbeltekst als slot
  12. Nabespreking

Hoofdstuk 4. Bijkomende vaardigheden

  1. De interventie van de begeleider
  2. De rolwissel
  3. Een bibliodrama, heb jij het in de hand

Hoofdstuk 5. Begeleiderhouding in bibliodrama

  1. Waardering voor elke deelnemer
  2. Op groei gericht
  3. In afstand en nabijheid
  4. Op gepaste wijze
  5. Met de nodige nazorg
  6. Met aandacht voor groep en individu
  7. Bewust van eigen mogelijkheden en grenzen
  8. Met eerbied voor het gekozen verhaal(-fragment)

Hoofdstuk 6. Aandachtspunten voor onderwijs en pastoraat

  1. In onderwijs
  2. In pastorale context

Hoofdstuk 7. Zelf leren(d) begeleiden

  1. Experimenteren
  2. Een opleiding bibliodrama in Vlaanderen
  3. Spelen en blijven leren
  4. Doorlopende ondersteuning voor begeleiders

DEEL III  WERKVORMEN IN BIBLIODRAMA

De onderstaande werkvormen worden in het boek uitgebreid en stapsgewijze beschreven met doelen, werkwijze, variaties, voorbeelden en specifieke aandachtspunten voor de begeleider

  1. Een bijbelfiguur verkennen
  2. Een bijbelfiguur doorleven
  3. Een figuur doorheen de tijd
  4. De open (lege) stoel
  5. Het ontmoetingsspel
  6. Het confronatiespel
  7. Het koor
  8. Tableau (vivant)
  9. Bijbelse uitspraken en zinsneden
  10. Het doorschuifrollenspel
  11. Het groepsinteractiespel

Uitleiding: Met vier aan tafel

afbeelding-/thomas/cms2/uploads/image/pictures/_small/bibliodrama_agten5.jpg
afbeelding-/thomas/cms2/uploads/image/pictures/_small/bibliodrama_agten6.jpg
afbeelding-/thomas/cms2/uploads/image/pictures/_small/bibliodrama_agten7.jpg
afbeelding-/thomas/cms2/uploads/image/pictures/_small/bibliodrama_agten8.jpg

Volg Thomas op

Download de Thomas-app