U bent hier: Thomas - Algemeen - Visie - Logos - Logos 2014

Logos 2014

Maandag 16 December 2013 - 12:19:22

Leuvense Ontmoetingen rond
Geloof, Openbaring & Spiritualiteit

Aan zijn Rijk komt geen einde ... ?!
Over de lege kerken in Europa

Maandag 5 mei 2014

 

Foto: Imke Bavay

Maandag 16 December 2013 - 12:20:47

Vanuit de Faculteit blijven wij trouw aan ons opzet om in onze Logos-studiedagen telkens een bepaalde gedachte uit de Geloofsbelijdenis in het licht te stellen. De eschatologische belofte uit de hoofdtitel, die steunt op bijbelteksten als Mt 16,18 en 28,20, hebben we in de ondertitel bij wijze van contrast willen verbinden met het ogenschijnlijk veel minder hoopvol plaatje dat het kerkelijk leven op veel plaatsen in Europa uitstraalt. Tijdens de LOGOS-studiedag van dit jaar gaan we dan ook in op het contrast tussen de eschatologische belijdenis van het Rijk Gods en de feitelijke situatie van de lege kerken in Europa. Vraagt de realisatie van Gods droom niet om een radicaal nieuwe invulling van het begrip kerkgemeenschap?

  • Onthaal, registratie en koffie in de Universiteitshal vanaf 9u (Naamsestraat 22, 3000 Leuven)
  • Voormiddagprogramma: Promotiezaal (Naamsestraat 22, 3000 Leuven)
  • Namiddagprogramma: lokalen in MTC (Maria Theresia College, Sint-Michielsstraat 6, 3000 Leuven)

Maandag 16 December 2013 - 12:21:27

Maandag 16 December 2013 - 12:26:41

Programma

9.40 - 9.45 Inleiding door Lieven Boeve
9.45 - 10.30 Geert Van Oyen
Een hergeboorte voor de kerk? Het evangelie, niets dan het evangelie
10.30 - 11.15 Veerle Draulans
Religieuze overtuigingen en praktijken van mannen en vrouwen in Europa vandaag. Sociologische analyse op basis van de gegevens uit het Europees Waardenonderzoek (2008)
11.15 - 12.00 Mgr. Jean Kockerols
Aan zijn Rijk komt geen einde: ervaringen van verlies en hoop in de grootstad.
12.00 - 12.20  Gebedsmoment
12.20 - 14.00  Lunchpauze
14.00 - 14.50 Werksessies
  • Jacques Haers: Peilen naar de diepte van het kerkelijk engagement. Sprokkelen bij een nieuwe Paus
  • Rik Beckers en Dirk Snackaert: Spirituele traditie is de toekomst van de kerk
  • Liesbeth Pulinckx: Een frisse wind door de kerk? Biedt het Angelsaksische initiatief Fresh expressions of Church perspectieven voor ecclesiogenese in Vlaanderen?
  • Samuel Goyvaerts: Op weg naar Gods Rijk?! Over de eucharistie, het Rijk Gods en de liturgische gemeenschap in Vlaanderen
15.00 - 15.50 Werksessies:
  • Wouter Biesbrouck: Een nieuw begin? Jonge Evangelische ‘gemeenten’ en lege katholieke kerken
  • Peter De Mey: Vaticanum II, recente pausen en oecumenedocumenten over de relatie tussen kerk en Rijk Gods
  • Inge Cordemans: Zorgen nieuwe bewegingen voor een nieuwe adem nu parochies het moeilijk hebben?
  • Stijn Van den Bossche: Als God ons aanspreekt. Over geloof als roeping en de Kerk als gemeenschap van geroepenen.

Maandag 16 December 2013 - 13:39:43

Meer uitleg bij de lezingen en workshops

Geert Van Oyen

Een hergeboorte voor de Kerk? Het evangelie, niets dan het evangelie

De spanning tussen het evangelische visioen van het Rijk Gods enerzijds en de concrete structuren en organisatie van de kerk anderzijds is van alle tijden. Maar hoe geraakt de (Westerse) kerk uit de nog steeds groter wordende crisis waarin ze zich bevindt? De uitweg ligt in een radicale herbronning aan de oorspronkelijke boodschap van het evangelie. Jezus’ eenvoudige manier van vertellen over de realisatie van het Rijk Gods in de wereld door tal van symbolische tekenen en woorden opent de deur naar een menselijke kerk die ingaat tegen alle excessen die de medemens devalueert: macht, bezit, schijn, geweld, dogma, valse belofte. Dat proces begint echter in de kerk zelf. Doordat de notie “Rijk Gods” het initiatief en de uitkomst van dat Rijk bij God zelf legt, kan geen enkele mens pretenderen ooit meester te zijn van dit Rijk. Maar het evangelie roept wel iedereen op om in het spoor van Jezus te proberen de rol van “onnutte dienstknecht” op te nemen.

 

Veerle Draulans

Religieuze overtuigingen en praktijken van mannen en vrouwen in Europa vandaag. Sociologische analyse op basis van de gegevens uit het Europese Waardenonderzoek (2008)

Ontwikkelingen in het Europese religieuze landschap blijven sociaal-wetenschappelijke onderzoekers fascineren. In de voorbije jaren werden klassieke secularisatietheorieën niet enkel empirisch getoetst, maar ook theoretisch onder kritiek geplaatst, bijvoorbeeld omwille van genderblindheid. In deze bijdrage wordt, op basis van EVS-2008 data uit 47 landen, volgende vraag beantwoord: ‘Hoe geseculariseerd is Europa anno 2008?’ De resultaten bieden geen steun aan de stelling dat Europa vandaag best kan beschreven worden als 'believing without belonging'. Evenmin blijkt de zogenaamde 'rational choice theory' inzake religie toepasbaar op de Europese situatie. Tevens besteden we aandacht aan gelijkenissen en verschillen in religieuze oriëntaties en religieuze praktijken van mannen en vrouwen. De toegenomen beroepsactiviteit van vrouwen dicht de religieuze genderkloof niet. Tegelijkertijd ervaren we vandaag de begrensdheid van EVS: deze vragenlijst is in 1981 voor het eerst gebruikt en werd ontwikkeld op basis van een christelijk referentiekader en institutionele godsdienstigheid. Maar dit instrument faalt wanneer men poogt spiritualiteit te meten,  of religieuze oriëntaties of praktijken onder moslim-respondenten.

 

Mgr. Jean Kockerols

Aan zijn Rijk komt geen einde: ervaringen van verlies en hoop in de grootstad.

Ook in de grootstad lopen kerken soms leeg. Hoe kijkt een bisschop daar tegenaan? Welke visie is mogelijk en welke initiatieven worden best gepromoot? Om hierop een antwoord te vinden, kijkt men best naar hetgeen reeds gebeurt. Mensen voelen zich aangetrokken naar plaatsen waar de viering een bron en een hoogtepunt van het christelijk leven betekent, waar fundamentele aspecten van het geloof een persoonlijke ervaring worden. Met uiteraard ook de bijhorende risico’s! Het succes van de gemeenschappen van buitenlandse herkomst moet dan ook van dichtbij bekeken worden: zijn ze een voorbeeld of net niet? De vraag moet ook gesteld worden of er niet te veel verwacht wordt van een ‘klassieke’ kerkgemeenschap. Moeten we het kerkelijk aanbod niet verder diversifiëren? Diversifiëren, zonder het te laten uiteenspatten. De grootstad is in zekere zin een laboratorium. Dit referaat brengt een mogelijk paradigma ter sprake voor een algemene visie : “U bent licht voor de wereld, zout van de aarde” (Mt 5,13-14). Dit paradigma wordt gebruikt om de noodzakelijke veranderingen in de Nederlandstalige pastoraal te Brussel voor te bereiden. Er zijn vele tekens van hoop, maar men moet de juiste bril dragen om hen te onderscheiden...

 

Jacques Haers

Peilen naar de diepte van het kerkelijk engagement. Sprokkelen bij een nieuwe Paus

Toen Jorge Mario Bergoglio op 13 maart 2013 het Petrusambt opnam, sprak hij over zichzelf op de eerste plaats als “bisschop van Rome”. Zo kwam Franciscus’ visie op zijn eigen rol in de rooms-katholieke kerk in het blikveld. Franciscus’ nadruk op armoede en uitsluiting belicht nog meer zijn kerkvisie. In mijn bijdrage wil ik aan de hand van interviews en publicaties van de huidige paus een licht werpen op zijn kerkvisie: op de rol die gelovigen en kerkelijke structuren in onze huidige wereld kunnen spelen.

 

Rik Beckers en Dirk Snackaert

Met de traditie spiritueel op weg gaan, is de toekomst van de kerk

Spiritualiteit is een belevingswoord. Het is geen theorie maar een voortdurende uitnodiging om de rijkdom van de spirituele traditie in het eigen leven vorm te geven. Dat gebeurt telkens opnieuw vanuit en in de eigen ziel en in het samen op weg gaan met zielsgenoten en door het vertellen van (levens)verhalen. Zo ontstaat kerk vanuit vertrouwen, vanuit een beleving van gast te zijn in het eigen leven, en de ander ook als zodanig te zien, vanuit een niet willen doen aan anderen wat men zelf niet wil, vanuit een zoekend evenwicht tussen werken, bidden, rusten, leren, vanuit een op weg zijn naar binnen om de wijdte van de Goddelijke ruimte te verwijlen, vanuit een diep ademen dat verbindt met het ademen van alles wat leeft, vanuit het op weg zijn vanuit de kracht van de eigen ziel, vanuit een voortdurend opnieuw beginnen, vanuit een verbinding met een Dragende Grond, vanuit een loslaten van vastgeroeste patronen, mensbeelden en godsbeelden, vanuit een voortdurend herinneren wat er toe doet …

 

Liesbeth Pulinckx

Een frisse wind door de kerk? Biedt het Angelsaksische initiatief Fresh expressions of Church perspectieven voor ecclesiogenese in Vlaanderen?

Klassieke vormen van kerk  zijn, werken voor heel veel mensen vandaag niet meer.  Meer dan 80 procent van de mensen in onze Vlaamse samenleving gaat niet meer naar de kerk of heeft nooit gegaan. Binnen de Anglicaanse kerk heeft men sinds 2004 (met het rapport Mission- Shaped Church) aandacht voor een ‘gemengde economie’ van kerken: traditionele kerken/parochies en nieuwe contextuele vormen van kerk-zijn (Fresh Expressions of Church) die naast elkaar kunnen en mogen bestaan, elkaar kunnen ondersteunen, versterken en verrijken. Vanuit de ecclesiologische overtuiging dat het evangelie ‘goed nieuws’ voor iedereen kan betekenen, meent de FE-beweging dat de kerk moet inzetten op deze uitgaande en missionaire beweging, met een specifieke focus op mensen die niet meer naar de kerk gaan of nooit gegaan hebben. De nieuwe kerkvormen kleuren buiten de bakstenen van het kerkgebouw en proberen in daad en Woord daar aanwezig te zijn waar mensen in de samenleving zich reeds bevinden met het doel om gaandeweg ter plekke kerk te vormen of een uitdrukking van kerk te verbeelden. Missionaire pioniers krijgen hiervoor een theologische opleiding en gaan met twee of meer op weg om bestaande gemeenschappen op hun spiritualiteit aan te spreken, de noden van de specifieke context aan te pakken (diaconie) en hen in contact te brengen met de boodschap en spiritualiteit van het evangelie. Momenteel zijn er een 2.000-tal Fresh Expressions of Church aanwezig in Engeland die het beeld van wat het betekent kerk te zijn, mee vorm geven.

 

Samuel Goyvaerts

Op weg naar Gods Rijk?! Over de eucharistie, het Rijk Gods en de liturgische gemeenschap in Vlaanderen.

Wat heeft de liturgie en vooral het vieren van de eucharistie te maken met het Koninkrijk van God? Op welke manier krijgt dit gestalte in de Vlaamse context? Wat zijn de pijnpunten, kansen en mogelijkheden als we nadenken over liturgische gemeenschap, eucharistie en Rijk Gods? Dat zijn een aantal van de vragen waarop in deze paper wordt ingegaan. Als inspiratiebron wordt enerzijds gebruik gemaakt van de eucharistie theologie van de Katholieke Tübinger Schule (19de eeuwse Duitse romantiek) en anderzijds de hedendaagse liturgische praktijk in Vlaanderen.

 

Wouter Biesbrouck

Een nieuw begin? Jonge Evangelische ‘gemeenten’ en lege katholieke kerken

Deze bijdrage wil een evangelicaal perspectief bieden op Gods trouw aan zijn belofte van voortdurende bijstand aan de Kerk. Het vertrekt daarbij van het spanningsveld tussen de afkalving van (nominaal) Katholicisme en de opkomst van protestants-evangelische gemeentes (kerken) sinds de tweede helft van de twintigste eeuw. De evangelicale beweging is een opwekkingsbeweging die zichzelf graag verstaat als het resultaat van Gods (ver)nieuw(d)e ingrijpen. Daarbij wordt Gods dynamische vrijheid, eerder dan zijn rustige vastheid, benadrukt. Hoe verstaan evangelicalen de leegloop in rooms-katholieke kerken? Hoe begrijpen ze hun eigen gemeentes in de context van Gods bijstandsbelofte? Hoe gaan ze om met de eigen groeipijnen? Kunnen rooms-katholieken iets leren van protestants-evangelische gemeenteopbouw? Wat moeten evangelicalen leren van het rooms-katholieke ecclesiologisch zelfverstaan?

 

Peter De Mey

Vaticanum II, recente pausen en oecumenedocumenten over de relatie tussen kerk en Rijk Gods

Op het concilie van Trente vond de katholieke kerk het nodig nog eens duidelijk tegenover Luther en de zijnen te onderstrepen dat pelagiaanse opvattingen nog steeds uit den boze waren. Is men dit vijf eeuwen later, tijdens Vaticanum II, opnieuw vergeten? Tijdens deze voordracht wordt ingegaan op de teksten van Vaticanum II waarin sprake is over het ‘Rijk Gods’. Ze staan vooral in Lumen Gentium, Ad Gentes en Gaudium et Spes. De kerntekst uit Lumen Gentium heeft de boodschap begrepen: de kerk is “van dat Rijk of aarde de kiem en de aanvang. Terwijl zij langzaam opgroeit, verzucht zij naar dat koninkrijk in zijn voltooiing.” (LG 5) Tegelijk worden van leken en religieuzen bijzondere inspanningen verwacht met het oog op de realisatie van het Rijk Gods. Blijft Vaticanum II het eschatologisch voorbehoud steeds indachtig? We vergelijken de teksten van Vaticanum II ook met die van het recente leergezag, met name de encycliek Spe Salvi (2007) van paus Benedictus XVI en de apostolische exhortatie Evangelii Gaudium (2013) van paus Franciscus. Aan het eind volgt een korte vergelijking met de benadering van dit thema in recente oecumenedocumenten

 

Inge Cordemans

Zorgen nieuwe bewegingen voor een nieuwe adem nu parochies het moeilijk hebben?

De laatste decennia ontstonden heel wat nieuwe bewegingen. Ze hebben een uitstralingskracht en spreken jonge mensen aan. In deze bijdrage willen we inleidend enkele van die nieuwe bewegingen kort schetsen om zo te komen tot een aantal typische kenmerken van die bewegingen (charismatische stichter, verschillende manieren van behoren tot een beweging, celibatairen én gehuwden, missionaire geest, nadruk op katholiciteit). Hun bestaan roept echter heel wat vragen op rond het statuut en de theologische plaats van deze nieuwe bewegingen binnen de kerk. Daarom willen we ten hun theologische plaats duiden, als verdere vormgeving van de apostolische bewegingen die er steeds geweest zijn, naast de lokaalkerkelijke / parochiale gemeenschappen. Tot slot van deze bijdrage gaan we in op de vraag of die nieuwe bewegingen toekomst aan de kerk van West-Europa kunnen geven.

 

Stijn Van den Bossche

Als God ons aanspreekt . Over geloof als roeping en de Kerk als gemeenschap van geroepenen.

Vandaag word je niet langer als christen geboren, maar word je christen... geroepen, durven we stellen. Geloven wordt niet langer doorgegeven via overerving, maar begint veeleer bij de ervaring dat God (het evangelie, een kerkgemeenschap...) jou op een of andere wijze gaat 'aanspreken'. In lijn daarmee evolueert het cultuurchristendom van weleer naar een kerk als geloofsgemeenschap waarin wij ons meer persoonlijk geappelleerd weten. Dit heeft belangrijke gevolgen voor de initiatie, die zo lang niet nodig leek, en voor de kerkopbouw, waar we de diverse roepingen vanuit ons doopsel herontdekken.

Over Thomas

Thomas is een interactief platform voor actieve samenwerking tussen alle leerkrachten (r.-k.) godsdienst van alle onderwijs- netten in Vlaanderen.

Partners

Katholiek Onderwijs Vlaanderen Faculteit Theologie en Religiewetenschappen logo Belgische bisschoppenconferentie Interdiocesane Dienst voor Katholiek Godsdienstonderwijs

Op de hoogte blijven? ▲

Maandelijkse nieuwsbrief

Aan het begin van elke maand sturen we een nieuwsbrief naar meer dan 17 000 geïnteresseerden in het godsdienstonderwijs. Wil je ook op de hoogte gehouden worden van nieuwigheden op Thomas, interessante links, lesimpulsen... ? Schrijf je dan hier in.

captcha