U bent hier: Thomas - Algemeen - Visie - Logos - Logos 2015

Logos 2015

Maandag 30 Juni 2014 - 08:58:44

Leuvense Ontmoetingen rond
Geloof, Openbaring & Spiritualiteit

'Hij zal komen oordelen
de levenden en de doden'
Over de zin en de onzin van de geschiedenis

Maandag 4 mei 2015

 

Maandag 30 Juni 2014 - 08:59:32

De christelijke geloofstraditie plaatst de geschiedenis van de mensheid tegen de achtergrond van de eeuwigheid en tracht hierdoor zin te geven aan een bestaan dat voor velen dikwijls lijkt op “een verhaal als door een gek verteld, vol luid en woest spektakel, dat niets betekent”. Neemt de christelijke heilsvisie de tragiek van de geschiedenis ernstig? Wat kan het nog betekenen om over de blijvende waarde van ons bestaan te spreken in het licht van modern wetenschappelijke theorieën over het ontstaan en de toekomst van het heelal? Is de christelijke hoop op rechtvaardigheid een pleister voor de wonden die ons door de tijd wordt toegebracht?

LOGOS X wil nadenken over deze en andere vragen rond de christelijke heilsvisie en de belofte die zij inhoudt voor een toekomst die recht doet aan de pijn en onderdrukking die het menselijke leven tekenen. 

Maandag 26 Januari 2015 - 09:18:25

Inschrijven

Inschrijven kan via volgende website: https://www.kuleuven.be/samenwerking/avlnascholingen/ca42.

Maandag 26 Januari 2015 - 09:12:49

Programma

9.00 Onthaal, registratie en koffie
9.40 - 9.45 Inleiding door decaan prof. Mathijs Lamberigts
9.45 - 10.30 Martijn Steegen
Ergens halverwege... Enkele bijbel-theologische notities bij ‘de Wederkomst van Christus’.
10.30 - 11.15 Kristof Struys
Goddelijk samenspel van barmhartigheid en gerechtigheid. Systematisch-theologische beschouwingen over het Laatste Oordeel.
11.15 - 12.00 Anne Vandenhoeck
Geen leven zonder hoop. Pastoraal-theologische reflecties op eschatologie.
12.00 - 12.20 Gebedsmoment
12.20 - 14.00 Lunchpauze
14.00 - 14.50 Werksessies
  • Naïma Lafrarchi (vanuit de islam) & Bert Broeckaert: Een inleiding tot de islamitische eschatologie, gevolgd door een bespreking van de wijze waarop oudere Vlaamse moslims ziekte en sterven beleven vanuit eschatologisch perspectief.
  • Yves De Maeseneer (vanuit de moraal): ‘Ook ik oordeel u niet’ (Joh 8,11): Jezus en de kunst van het oordelen.
  • Pieter De Witte (vanuit de gevangenispastoraal): Bewaarde onschuld. De schuldvraag in de gevangenispastoraal.
  • Stephan Van Erp (vanuit de theologie): Barmhartigheid overwint het oordeel. Dogmatiek en geschiedenis volgens Edward Schillebeeckx en Rowan Williams.
15.00 - 15.50 Werksessies
  • Goedele Van Edom (vanuit de ziekenpastoraal): Als kanker je doodsbang maakt. De rol van zin en geloof in de pastorale zorg voor kankerpatiënten.
  • Tom Uytterhoeven (vanuit geloof en wetenschap): Wetenschap en theologie in gesprek over de Wederkomst.
  • Inigo Bocken (vanuit de kunst): De troost van het beeld. Het oordeel bij Jan van Eyck en de spiritualiteit van de Moderne Devotie.

Maandag 30 Juni 2014 - 08:59:47

Meer uitleg bij de lezingen en workshops

Martijn Steegen: Ergens halverwege… De ‘Wederkomst van Christus’ bijbels geduid

Als gelovigen bevinden we ons in de tussentijd; ergens halverwege tussen de eerste en de tweede komst van Christus. Vanuit deze ‘middenpositie’ tussen verleden en toekomst wil ik nadenken over ‘de Wederkomst van Christus’ vanuit Bijbels perspectief. Dit betekent dat we ons eerst buigen over het verleden. Hoe ontstond de overtuiging dat Jezus zou terugkeren? Vervolgens richten we onze aandacht in het tweede onderdeel op het boek Openbaring. Bereikt dit boek het hoogtepunt bij de dramatische visioenen van de eindtijd? Het visioen dat in dit boek ontplooid wordt, daagt ons uit om na te denken over de toekomst. In een beknopt derde en laatste onderdeel van deze uiteenzetting hebben we aandacht voor het appel dat opklinkt vanuit dit toekomstvisioen. Deze Bijbelse beelden en verhalen dragen in zich de kracht om toekomst te creëren.

Kristof Struys: Goddelijk samenspel van barmhartigheid en gerechtigheid. Systematisch-theologische beschouwingen over het laatste oordeel

In deze bijdrage gaan we uit van de verkondiging van het Rijk Gods door Jezus: het draagt in zich tegelijk een oordeel (krisis) en een nieuw perspectief (kairos). Het oordeel is zelfs een nieuwe gunstige gelegenheid. We bieden een dieper inzicht in en evaluatie van verschillende modellen van eschatologie: het apocalyptische, het teleologische en het profetische. Alleen dit laatste model is in staat het laatste oordeel te denken binnen de logica van de Menswording. Vervolgens bekijken we het laatste oordeel vanuit een specifieke kwalificatie van God, nl. zijn heiligheid zoals ze zich in Christus heeft gemanifesteerd. Gods heiligheid bevat een eigenaardige dynamiek tussen rechtvaardigheid enerzijds en barmhartigheid anderzijds. Hiermee zitten we in het hart van het christelijk denken over het laatste oordeel: het is tegelijk barmhartigheid én rechtvaardigheid, en wel op een heel bijzondere wijze. We inspireren ons aan grote hedendaagse theologen. Tot slot bieden we een bloemlezing van enkele verrassende passages uit het oeuvre van Benedictus XVI. Op een verfrissende wijze leest hij het laatste oordeel als een leerschool van de hoop.

Anne Vandenhoeck: De ultieme hoop. Pastoraaltheologische reflecties op het oordeel in relatie tot dood en hiernamaals

In onze culturele context oordelen mensen zelf over hun leven wanneer hun dood nadert. Gelovigen voor wie het oordeel bij de overgang van dood naar nieuw leven een rol speelt, verwachten een onmiddellijk oordeel van God waarbij verschillende godsbeelden een rol spelen. Weinigen liggen wakker van de wederkomst van Christus en van een oordeel over levenden én doden. Voor vele christenen is er duidelijk een relationele continuïteit tussen leven, dood en hiernamaals. Hoop speelt daarbij een fundamentele rol in het geloof in een leven na de dood. Maar kan hoop geen sleutel zijn om eschatologische verwachtingen breder en dieper te integreren, niet alleen in het eigen leven, maar ook voor en in onze gemeenschappen? Pastoraaltheologie, pastorale zorg en systematische theologie kunnen elkaar impulsen aanreiken om dit deel van het credo te behartigen.

Naïma Lafrarchi & Bert Broeckaert: Een inleiding tot de islamitische eschatologie, gevolgd door een bespreking van de wijze waarop oudere Vlaamse moslims ziekte en sterven beleven vanuit eschatologisch perspectief.

In deze werksessie willen we een overzicht geven van en kennismaken met de islamitische eschatologie. Vooreerst beschrijven we de verscheidene elementen van de islamitische eschatologie. Welke plaats en betekenis heeft de eschatologie in het leven van een moslim? Wat is de relatie tussen de persoonlijke en collectieve eschatologie? Hoe kunnen we de vrije wil, persoonlijke eschatologie en het leven in  het hiernamaals begrijpen? In een tweede deel van deze werksessie gaan we na hoe deze eschatologische opvattingen een bepalende rol spelen in de wijze waarop moslims in Vlaanderen omgaan met ziekte en sterven. Welke grote deugden verbinden ze in een context van lijden en dood met het voor hen zo belangrijke eschatologische perspectief? En welke consequenties heeft dit perspectief voor de delicate medisch-ethische keuzes die niet zelden aan het levenseinde moeten worden gemaakt?

Yves De Maeseneer: ‘Ook ik veroordeel u niet’ (Joh 8,11): Jezus en de kunst van het oordelen

‘Oordeelt niet, opdat gij niet geoordeeld wordt’ (Mt 7,1). Wat bedoelt Jezus met deze uitspraak? Hoe kan je nu leven en nadenken zonder te oordelen? We gaan te rade bij de Zwitserse pastoraaltheologe Lytta Basset. Zij geeft inzicht in het probleem dat het menselijk oordeelsvermogen geneigd is tot veroordelen. Haar analyse ontmaskert die drang om een definitief oordeel over de ander en onszelf te vellen als symptoom van een fundamentele angst. We maken dat concreet door met Basset een Bijbelverhaal te interpreteren: Joh 8,1-11 over Jezus en de overspelige vrouw die dreigt gestenigd te worden. Tenslotte leggen we de link tussen het menselijke (ver)oordelen en het geloof in Gods Laatste Oordeel. Onze stelling is dat dit perspectief ons op een andere manier leert oordelen, bevrijd van angst, gericht op leven in overvloed.

Pieter De Witte: Bewaarde onschuld. De schuldvraag in de gevangenispastoraal

Wat betekent ‘oordeel’ voor mensen die opgesloten zijn in gevangenissen? Zij voelen zich niet enkel door rechtbanken veroordeeld voor hun daden, maar ook door hun directe omgeving, door hun medegevangenen, door de media, door de hele maatschappij. Vaak ervaren zij deze veroordelingen als onrechtvaardig en soms schreeuwen zij hun onschuld uit. Hoe gaan geestelijke verzorgers in de gevangenis om met dergelijke verklaringen van onschuld? Er lijken slechts twee mogelijkheden te bestaan. Ofwel gaat men mee in het verhaal van de gedetineerde, maar dan loopt men het risico zich naïef te ‘laten vangen’ door de poging van sommige gevangenen om hun feiten te minimaliseren en hun verantwoordelijkheid te ontlopen. Ofwel nemen gevangenisaalmoezeniers een sceptische houding aan, maar dan lijken ze niet veel te verschillen van andere medewerkers van het gerechtelijke systeem die de gedetineerden vol ongeloof en wantrouwen aankijken. Naast deze twee mogelijkheden blijkt er, bij nader toezien, een meer genuanceerde houding te bestaan ten opzichte van de zelfverklaarde onschuld van mensen in gevangenissen. Deze houding heeft diepe wortels in de christelijke traditie. Ze veronderstelt een bescheidenheid in het eigen oordeel, een genuanceerd denken over het kwaad en een fijngevoeligheid in het eigen pastorale handelen.

Stephan van Erp: Barmhartigheid overwint het oordeel. Dogmatiek en geschiedenis volgens Edward Schillebeeckx en Rowan Williams

Het uiteindelijke oordeel over menselijk handelen wordt in de christelijke traditie aan God toevertrouwd. Dat vormt een buffer tegen falende menselijke oordelen.  Het roept echter ook de vraag op hoe het beeld van een liefdevolle God te rijmen valt met een eventueel hard of negatief oordeel. We laten twee theologen aan het woord die het oordeel van God zien als vergeving en genade: de Vlaamse dominicaan Edward Schillebeeckx (1914-2009) en de voormalige aartsbisschop van Canterbury Rowan Williams (°1950). Beide theologen geven hun interpretatie van de paradoxale, maar toch ook troostende uitspraak over het goddelijk oordeel uit de brief van Jakobus: "Onbarmhartig zal het oordeel zijn over wie geen barmhartigheid heeft bewezen; maar de barmhartigheid overwint het oordeel" (Jak 2,13).

Goedele Van Edom: Als kanker je doodsbang maakt. De rol van zin en geloof in de pastorale zorg voor kankerpatiënten

Kanker wordt steeds meer een chronische, behandelbare ziekte. Toch is het nog altijd de belangrijkste doodsoorzaak in de westerse samenleving. Daardoor klinkt de diagnose nog vaak als een doodvonnis, en gaat ze bij de meeste mensen gepaard met angst. Verschillende factoren van die angst werden door Adrian Tomer en Grafton Eliason samengebracht in ‘een multidimensionaal model van doodsangst’. Opvallend daarbij is dat ook tal van existentieel-religieuze factoren een belangrijke rol spelen bij het ontstaan of verlichten van doodsangst. Daarbij denken we bijvoorbeeld aan factoren als Godsbeeld, zinvolheid van het leven en betekenisverlening aan de dood. In de werksessie staan we eerst stil bij deze en andere factoren, om vervolgens nader in te gaan op enkele strategieën om doodsangst te verlichten. We illustreren het geheel met praktijkverhalen in de vorm van film- en romanfragmenten.

Tom Uytterhoeven: Wetenschap en theologie in gesprek over de Wederkomst

Christenen geloven dat Christus op het einde der tijden zal ‘wederkomen in heerlijkheid, om te oordelen levenden en doden’. Dit lijkt in eerste instantie in te gaan tegen wat rationeel gezien over leven en dood kan gezegd worden, zowel op individueel niveau als op het collectieve niveau van de menselijke soort. Maar is dat wel zo? In deze bijdrage gaan we eerst na hoe het geloof in een godheid die het morele handelen van mensen beoordeelt vanuit wetenschappelijke hoek wordt begrepen. Ten tweede wordt de evolutionaire oorsprong van religie vanuit theologisch perspectief belicht. Vanuit dit theologisch perspectief wordt duidelijk dat wetenschappelijk onderzoek naar de evolutionaire wortels van het geloof in de Wederkomst dit geloof niet als een illusie ontmaskert. Dergelijk onderzoek moedigt integendeel aan tot theologische reflectie. In die zin wordt, door het geloof in de Wederkomst in de context van de evolutionaire geschiedenis te plaatsen, juist het wonder onthuld van Gods betrokkenheid op de geschiedenis van het leven en Zijn belofte deze geschiedenis tot vervulling te brengen.

Inigo Bocken: De troost van het beeld. Het oordeel bij Jan Van Eyck en de spiritualiteit van de Moderne Devotie

Het Laatste Oordeel speelt een belangrijke rol in het beroemde altaarstuk Het Lam Gods van de 15de-eeuwse schilder Jan Van Eyck. Het lijkt er op dat de kunstenaar op beeldende wijze een heel eigen theologische interpretatie heeft proberen weer te geven. In deze bijdrage wordt geprobeerd deze eigen theologische duiding te begrijpen tegen de achtergrond van de grote religieuze hervormingsbeweging uit de 15de eeuw, de Devotio Moderna. In het beroemde boek van Thomas van Kempen, De Navolging van Christus, speelt het oordeel namelijk ook een heel eigen rol. De vraag die hier centraal staat is aan welke oordelen wij ons binden in dit leven en hoe we daarin Gods oordeel een plaats moeten geven. Het gaat om een zeer existentiële interpretatie van deze thematiek, een interpretatie die in de latere Moderne Tijd op de achtergrond zou verdwijnen. Jan Van Eyck, Thomas van Kempen en Nicolaas Cusanus geven elk op hun eigen wijze aan dat Gods oordeel altijd te maken heeft met de concrete alledaagse praktijk waarin we voortdurend dreigen om ons aan dingen te binden die de moeite niet waard zijn. 

Over Thomas

Thomas is een interactief platform voor actieve samenwerking tussen alle leerkrachten (r.-k.) godsdienst van alle onderwijs- netten in Vlaanderen.

Partners

Katholiek Onderwijs Vlaanderen Faculteit Theologie en Religiewetenschappen logo Belgische bisschoppenconferentie Interdiocesane Dienst voor Katholiek Godsdienstonderwijs

Op de hoogte blijven? ▲

Maandelijkse nieuwsbrief

Aan het begin van elke maand sturen we een nieuwsbrief naar meer dan 17 000 geïnteresseerden in het godsdienstonderwijs. Wil je ook op de hoogte gehouden worden van nieuwigheden op Thomas, interessante links, lesimpulsen... ? Schrijf je dan hier in.

captcha