Standpunten politieke partijen rond levensbeschouwelijk onderwijs

Donderdag 28 Maart 2019 - 16:23:05

Hoort levensbeschouwelijk onderwijs thuis op school?

 

Ja

De Grondwet garandeert levensbeschouwelijk onderwijs. Dit willen we zo houden.

Ja

Voor Groen kan het, maar wij willen af van het dwingend kader zoals het vandaag bestaat. Voor sommige jongeren kunnen lessen levensbeschouwing een onderdeel uitmaken van hun zoektocht naar wie ze zijn. De volgende vragen geven meer toelichting bij de wijze waarop Groen dit ziet.
Wij betreuren dat er geen ruimer debat is ontstaan rond de toekomst van de levensbeschouwelijke vakken in het Vlaams onderwijs. Diverse landen hebben de laatste jaren, naar aanleiding van de gekende maatschappelijke evoluties, het levensbeschouwelijk onderwijs herdacht (Canada, Zweden, Denemarken, Zwitserland, Duitsland,…). Hun ervaringen zouden inspirerend moeten werken. Het is jammer dat onze beleidsverantwoordelijken op dat vlak weinig tot geen ambitie hebben getoond.

Ja

De Grondwet bepaalt dat alle leerlingen die leerplichtig zijn, recht hebben op morele of religieuze opvoeding. In scholen van het gemeenschaps- of officieel gesubsidieerd onderwijs krijgen leerlingen levensbeschouwelijk onderricht in één van de zes erkende godsdiensten of niet-confessionele zedenleer. In scholen van het vrij gesubsidieerd onderwijs kiest de inrichtende macht zelf het levensbeschouwelijk onderricht, afhankelijk van het pedagogisch project. Doorgaans is de keuze beperkt tot één godsdienst of zedenleer. Wie zich niet kan vinden in de voorgestelde opties, kan een vrijstelling vragen.
De verlaging van de leerplichtleeftijd in het kleuteronderwijs houdt voor de N-VA echter niet in dat er ook godsdienstlessen moeten gegeven worden in het kleuteronderwijs.

Ja, maar niet verplicht

Wij vinden dat leerlingen in het officieel onderwijs de keuze moeten hebben om al dan niet een levensbeschouwelijk vak te volgen. Op die manier kunnen de leerlingen of hun ouders kiezen in welke mate ze expliciet levensbeschouwelijke vakken willen in hun lessenpakket, of dat ze die uren willen gebruiken om les te krijgen over iets anders.

Ja

We zijn voorstander van een vak “filosofie” dat alle leerlingen laat kennismaken met de belangrijkste filosofische stromingen en levensbeschouwingen en hen aanzet tot het stellen van fundamentele en kritische vragen, alsook het zoeken naar antwoorden. In zo’n cursus is er volgens ons onder andere plaats voor een objectieve kijk op de (grote) godsdiensten: ontstaan, evolutie, leer, impact, onderscheid historische werkelijkheid en mythologie,…
Er moet gestreefd worden naar een evenwicht tussen een theoretisch en een praktisch luik. Wanneer men enkel vertrekt van de eigen ervaringen en de spontane reacties van de leerlingen, zal het “filosoferen” snel verzanden in een cursus over “niets”. Anderzijds is het geen cursus waar men een hoeveelheid leerstof krijgt toegediend zonder dat er tijd is voor reflectie, discussie, debat, zich in vraag stellen, de band met de praktijk…

Ja

Het recht op levensbeschouwelijk onderwijs staat in de grondwet. Wij willen het recht garanderen voor elke leerling die levensbeschouwelijk onderwijs wenst te genieten. Daarnaast pleiten we voor een door alle leerlingen gedeeld vak met o.a. Aandacht voor alle levensbeschouwingen en interlevensbeschouwelijke competenties.

Ja/Nee

Godsdienstlessen horen voor het Vlaams Belang thuis in katholieke scholen, maar niet in het officieel onderwijs dat neutraal moet zijn.

Wat vindt de partij van de manier waarop godsdienstonderwijs vormt krijgt in de context van de katholieke dialoogschool?

 

Goed

Het initiatief om vanuit de eigen levensbeschouwing in dialoog te treden met andere levensbeschouwingen en zo de eigen identiteit vorm te geven, ondersteunen we. Vorming van de eigen identiteit en respect voor elkaars overtuigingen vormen een belangrijke opdracht voor het onderwijs.

Goed

Het is logisch dat ook het katholiek onderwijs zoekt naar antwoorden op nieuwe maatschappelijke tendensen. Dat ze dat doen door deuren te openen in plaats van ze te sluiten, is een goede zaak. Het is uiteraard geen neutraal concept. Het vertrekt van een (hersteld vertrouwen in een) katholiek opvoedingsproject; kinderen/jongeren van een andere levensbeschouwing/godsdienst worden in dat kader van/vanuit dat project benaderd.

Goed

De N-VA is er voorstander van om de eigenheid van elke school te behouden. We vinden het belangrijk bij het concept van de dialoogschool dat het Katholiek onderwijs zijn eigen identiteit niet verloochent. Uit het eerder onderzoek van de KULeuven bleek overigens zeer duidelijk dat ouders niet wensen dat die identiteit naar de achtergrond verdwijnt. Dit toont aan dat er een draagvlak voor een christelijke profilering blijft. De concrete invulling van de levensbeschouwelijke vakken komt niet toe aan het politieke forum, gelet op de onderwijsvrijheid en de godsdienstvrijheid.

Niet goed

De grondwet garandeert vrijheid van onderwijs en laat dus toe dat elke school een eigen project uitbouwt. Maar omdat de financiering van onderwijs vanuit de Vlaamse belastingbetaler gebeurt, zou het beter zijn om van levensbeschouwing een keuzevak te maken in plaats van een schoolproject. Op die manier respecteer je alle leerlingen, want de realiteit is dat heel wat leerlingen, ook in het katholiek onderwijs geen specifieke levensbeschouwing hebben. Dit is des te belangrijker omdat gegeven het plaatsgebrek de vrije schoolkeuze niet langer gegarandeerd is.

Goed

Wij zijn voor de vrijheid van godsdienst (inbegrepen de vrijheid om geen godsdienst te belijden) en voor de scheiding van kerk en staat. Dit houdt in dat catechese niet tot het verplicht curriculum behoort. Scholen kunnen wel faciliteiten geven aan de (erkende) godsdiensten (en andere filosofische stromingen, voor zo ver niet tegenstrijdig met de Universele Verklaring van de rechten van de mens), om activiteiten in schoolgebouwen te organiseren buiten de lesuren en op basis van vrijwilligheid.

De PVDA moeit zich niet met de inhoud van het huidig godsdienstonderwijs. Het is positief dat het katholiek onderwijs inzet op dialoog tussen leerlingen met diverse levensbeschouwelijke en religieuze achtergronden.

Interessant

Levensbeschouwelijk onderricht moet steeds vertrekken vanuit het respect voor de identiteit en overtuiging van de leerling. Bovendien mag het naar onze mening niet de doelstelling zijn om op school leerlingen te vormen in een levensbeschouwing, wel hen te laten kennis maken met verschillende levensbeschouwingen en de gedeelde sokkel. 

Niet goed

Wie zijn kinderen toevertrouwt aan het katholiek onderwijs, kiest voor een katholiek en humanistisch onderwijsproject. De islam kan daar geen plaats hebben omdat de waarden van de islam daar haaks op staan.

Wat vindt de partij over het aanbod van levensbeschouwelijke vakken in het officieel onderwijs?

 

Goed

De Grondwet bepaalt dat het officieel onderwijs de mogelijkheid moet bieden om één van de erkende levensbeschouwingen te volgen. Dit willen we zo behouden.

Niet goed

In het kader van secularisering, diversifiëring en ontzuiling van de maatschappij pleiten wij voor een herziening van het levensbeschouwelijk aanbod in het onderwijs of van de manier waarop het grondwettelijk recht op levensbeschouwelijk onderwijs wordt ingevuld. 
Wij pleiten ervoor om levensbeschouwing alleen facultatief aan te bieden, buiten het regulier curriculum aangeboden, terwijl in het curriculum plaats wordt gemaakt voor een vak burgerschap dat door alle leerlingen wordt gevolgd.
De organisatie van het aanbod van levensbeschouwelijke vakken botst overigens op de grenzen van het haalbare. Het maken van roosters, het organiseren van lessen in verschillende lokalen en het aanwerven van leerkrachten voor elk levensbeschouwelijk vak is een complexe en dure operatie. Met meer erkenningen in de pijplijn, lijkt het systeem aan zijn eigen grenzen terecht te komen.

Goed

Het aanbod van levensbeschouwelijke vorming van de erkende erediensten maakt deel uit van een cultuurhistorische traditie die we niet zomaar van de kaart kunnen vegen. Waar we wel op hameren, is dat als er een vak levensbeschouwing wordt aangeboden, dat op een kwalitatieve wijze gebeurt. Dit wil zeggen dat de inhoud niet ingaat tegen de waarden van de verlichting en de eindtermen, de leerkracht een vereiste opleiding heeft genoten en de lessen in het Nederlands gebeuren. We moeten er rekening mee houden dat het aanbod van al die erkende godsdiensten in het officieel onderwijs soms organisatorische problemen geeft.

Niet goed

We verwachten hier kwaliteitsvolle leerplannen en degelijk opgeleide leerkrachten met het vereiste bekwaamheidsbewijs. De rol van de Vlaamse Onderwijsinspectie mag nog verder vergroot worden. Het aanbod zou daarnaast ook optioneel moeten zijn, zodat leerlingen die liever een ander vak willen volgen of verder willen uitdiepen/remediëren (zoals bvb. wiskunde of Nederlands), dit kunnen.

Goed/Niet goed

Het huidig aanbod bevat waardevolle elementen en laat veel vrijheid. Anderzijds garandeert de vrijblijvendheid niet dat alle leerlingen een volwaardige filosofische vorming genieten.

Interessant

Al geeft het licht toegenomen aantal vrijstellingen aan dat het carcan van 6 erkende levensbeschouwingen te veel knelt met de huidige maatschappelijke diversiteit, ook op vlak van levensbeschouwing.

Niet goed

Wij kanten ons tegen dit aanbod: het is niet aan de overheid om kinderen van allochtone afkomst via godsdienstlessen te bevestigen in de etnisch-religieuze identiteit van de ouders.

Gelooft uw partij in de mogelijkheid en de wenselijkheid van ‘neutraal’ levensbeschouwelijk onderwijs?

 

Nee

Levensbeschouwing op zich is niet neutraal. We zijn dan ook geen voorstander van zogenaamd ‘neutraal’ levensbeschouwelijk onderwijs. Vanzelfsprekend kan in het lessenpakket tijd worden vrijgemaakt om kennis te maken met andere levensbeschouwingen.

Ja

Een leraar van een algemeen vak ‘burgerschap, filosofie en levensbeschouwing’ is goed geplaatst om bepaalde aspecten van religie en levensbeschouwing op neutrale wijze te onderwijzen en te werken aan de levensbeschouwelijke geletterdheid van leerlingen. Deze leerkracht is ook goed geplaatst om te werken aan levensbeschouwing overstijgende activiteiten op school waarin leerlingen verschillende overtuigingen leren kennen en met elkaar in dialoog leren gaan.
Voor een gedegen initiatie in de eigen levensbeschouwing en/of godsdienst zijn kinderen en jongeren beter af met een degelijk gevormde leerkracht in die levensbeschouwing of godsdienst.

Nee

Ouders hebben de vrijheid om een school te kiezen waarvan het pedagogische project aansluit bij hun levensvisie. Zo kunnen ze kiezen voor een Steinerschool, een Freinetschool, een vrije school, een gemeenschapsschool, …. Wij kiezen ervoor om de verantwoordelijkheid bij de ouders te leggen, niet bij de overheid. Het is aan hen om, naar eigen inzichten en vermogen, hun kinderen op te voeden, waarden en normen bij te brengen en levenskeuzes voor te stellen. Het onderwijs speelt daarin een belangrijke en ondersteunende rol.

Nee

Levensbeschouwelijk onderwijs is per definitie nooit neutraal. Daarom vragen wij om in te zetten op interlevensbeschouwelijke competenties: dit hetzij in de vorm van een vak LEF, waarbij de klemtoon vooral op filosofie en ethiek ligt, hetzij gekoppeld aan eindtermen rond burgerschap. De klemtoon van LEF ligt bij ons vooral op ethiek en filosofie.

Ja

Ons voorstel voor een cursus “filosofie” (zie hoger) houdt in dat de leerlingen met meerdere levensbeschouwingen kennis maken, leren “filosoferen”, met elkaar in dialoog gaan, maar steeds het recht hebben hun eigen levensbeschouwing te kiezen en vorm te geven.

Nee

sp.a staat voor actief pluralisme. Neutraliteit kan inherent verbonden zijn aan dienstverlening of inhoud, maar niet aan een persoon, leerkracht of leerling. In het kader van burgerschap wensen wij leerlingen wel een objectief overzicht van alle levensbeschouwingen aan te brengen.

Nee

Het Vlaams Belang wenst geen ‘neutraal’ levensbeschouwelijk onderwijs waarin alle godsdiensten aan bod zouden komen, maar wel een vak ‘burgerschap’ waarin leerlingen worden opgevoed tot mondige Vlaamse burgers.

Wenst de partij de huidige organisatie van de levensbeschouwelijke vakken te behouden of te hervormen, en in dit laatste geval, op welke wijze?

 

Nee

We zijn geen voorstander om de huidige organisatie van de levensbeschouwelijke vakken aan te passen.

Ja

Groen is voor de invoering van een vak ‘burgerschap, filosofie en levensbeschouwing’ op school: 2 uur per week vanaf lager onderwijs tot en met einde secundair onderwijs in curriculum. Levensbeschouwelijke vakken kunnen in ons model optioneel worden aangeboden.

Nee

De N-VA stelt het principe van het aanbod van levensbeschouwelijke vakken niet in vraag. We moeten er rekening mee houden dat het aanbod van al die erkende godsdiensten in het officieel onderwijs soms organisatorische problemen geeft.

Ja

Dit willen we hervormen. De organisatie wordt geregeld via de Vlaamse Onderwijsdecreetgeving. In praktijk gaat dit om 2 uur per week, gedurende 12 schooljaren. Dit is te veel. Door van levensbeschouwelijke vakken keuzevakken te maken, kan een leerling die dit niet wenst zich voor 12 jaar lang 2u per week in iets anders gaan verdiepen.

Ja

We willen evolueren naar één pluralistisch openbaar onderwijsnet met een (verplicht) vak “filosofie” en met faciliteiten voor de (erkende) godsdiensten (en andere filosofische stromingen) buiten de lesuren en op vrijwillige basis.

Ja

Hervormen: via de organisatie van een gedeeld vak over burgerschap en levensbeschouwing(en) in het curriculum en de garantie van het individueel recht op levensbeschouwelijk onderricht voor leerlingen en ouders die dat wensen, op school en gegeven door gediplomeerde leerkrachten.

Ja

Het Vlaams Belang wenst de levensbeschouwelijke vakken af te schaffen in de scholen van het Gemeenschapsonderwijs en het gesubsidieerd officieel onderwijs.

Dient de grondwet aangepast te worden als het gaat over de verhouding tussen kerk en staat, en zo ja, op welke wijze?

 

Nee

CD&V is geen voorstander van een herziening van de bepalingen m.b.t. de scheiding van Kerk en Staat. CD&V steunt wel het voorstel om de bescherming van de bedienaren der erediensten in artikel 21 van de Grondwet uit te breiden tot de afgevaardigden van de door de wet erkende organisaties die morele diensten verlenen op basis van een niet-confessionele levensbeschouwing. Daarnaast is CD&V voorstander van een updating van titel II van de Grondwet in het licht van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden en het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie.

Ja

Wanneer we levensbeschouwing in de toekomst facultatief willen aanbieden is het nodig om de levensbeschouwelijke vakken uit artikel 24 te halen. 
Verder vormt de scheiding van Kerk en staat een fundament van onze democratie waar we geen afbreuk aan doen. Ze beschermt de overheid tegen illegitieme inmenging van de religie, en ze beschermt de religie en haar gelovigen tegen te verregaande staatsbemoeienis.
De manier om de scheiding in de praktijk te implementeren verschilt van land tot land. Mede door de overheidssteun aan de erkende erediensten, bevat de Belgische Grondwet geen expliciete scheiding van kerk en staat. Ons land is binnen de krijtlijnen van die scheiding op zoek gegaan om op een actieve manier met de levensbeschouwelijke diversiteit aan de slag te gaan. 
Wij zouden het geen goede zaak vinden dat de overheid zich niets aantrekt van de aanwezige levensbeschouwingen. Ook het uitgangspunt van sommige partijen om de levensbeschouwingen te bannen uit de publieke ruimte steunen wij niet. We bepleiten een betrokken overheid die de verschillende geloofsgemeenschappen op een gelijkwaardige manier behandelt.
De relatie tussen levensbeschouwingen en de politieke overheid ligt niet vast. Er zijn tradities, de context wijzigt, interpretaties veranderen,… Nieuwe inzichten en situaties dagen de huidige regelingen uit. Minderheden stellen vragen bij regelingen die tot voor kort door de dominante groep als neutraal werden beschouwd. De discussie hierover is volop aan de gang.

Nee

De scheiding tussen kerk en staat is het resultaat van  de Verlichting. Dat principe willen we dus niet in vraag stellen. De overheid dient, op de politieke vertegenwoordiging na, in al zijn geledingen en in al zijn handelen en in de manier waarop ze met de burger interageert levensbeschouwelijk neutraal te zijn.

Ja

Artikel 24 stelt dat iedere leerplichtige recht heeft op levensbeschouwelijk onderricht. Wij zijn geen voorstander van de letterlijke interpretatie die stelt dat ook leerlingen op 5 jaar (rekening houdend met de verlaging van de leerplichtleeftijd) de keuze tussen levensbeschouwelijke vakken moeten maken. Dit biedt geen meerwaarde en zorgt voor bijkomende kosten.

Ja

Indien aanpassingen aan de Grondwet noodzakelijk zijn om de hoger geschetste evolutie mogelijk te maken, zijn we er voorstander van.

Ja

De garantie van het recht op levensbeschouwelijk onderricht gegarandeerd door Artikel 24 van de GW wordt hervormd van een verplicht aanbod naar een recht op levensbeschouwelijk onderricht voor elke jongere die dat vraagt.

Ja

Het Vlaams Belang wil de verplichting tot financiering van de religies en tot aanbod van godsdienstonderricht in het officiële onderwijs uit de grondwet schrappen.

Deze pagina werd gepubliceerd op 26/04/2019

Volg Thomas op

Download de Thomas-app