Tijdschriften

Tijdschrift: Collationes

Driemaandelijks tijdschrift voor theologie en pastoraal

Zie ook het videofragment uit Braambos naar aanleiding van de feestelijke viering van 40 jaar Collationes.

Praktische informatie

Nummers:

49e jaargang, nr. 03, September 2019

Artikels
  • In Memoriam kardinaal Godfried Danneels

  • Godfried Danneels, Één geheim met vele facetten. Een meditatie over de eucharistie

    Als eerbetoon aan wijlen kardinaal Godfried Danneels openen wij dit nummer met de herdruk van een meditatie over de eucharistie van zijn hand. Ze draagt de titel “Eén geheim en vele facetten”. Hij schreef die het jaar vóór hij bisschop van Antwerpen werd in het tijdschrift Collationes, dat hij toen, als professor van het Grootseminarie te Brugge, leidde (zie jaargang 6, 1976, blz. 220-235).

  • Hoe komen christenen tot een beslissing omtrent het levenseinde? Een rooms-katholieke benadering (Dominique Jacquemin)

    Op 3 november 2018 hield de Katholieke Nationale Commissie voor Oecumene in Namen haar tweeënvijftigste oecumenische ontmoetings- en studiedag, die gewijd was aan het thema: “Het levenseinde: hoe komen christenen tot een beslissing? Uitdagingen voor het geloof”. In dit themanummer brengen we drie referaten die daar werden gehouden. Het hoofdreferaat werd gehouden door professor Dominique Jacquemin, hoogleraar ethiek aan de faculteit theologie van Louvain-la-Neuve. Hij brengt een rooms-katholieke benadering van de vraag. In een eerste stap schetst hij de context waarin iedere christen ondergedompeld is wanneer hij een of andere beslissing over zijn levenseinde moet nemen. Bepaalde geneeskundige praktijken hebben een impact op de ervaring van de zin van het leven en zo ook op de wetgeving inzake euthanasie. In een tweede stap licht hij beknopt de visie van de katholieke Kerk, in het bijzonder die van de Belgische bisschoppen, over het levenseinde toe. Daarna vraagt hij zich af hoe de christen in geweten kan omgaan met deze visie van het leergezag. In een vierde stap komt hij uitgebreider terug op de Belgische problematiek inzake euthanasie. Men kan immers ethische en theologische vragen stellen bij het beslissingsproces. In het bijzonder gaat hij in op het begrip transgressie en hij stelt de vraag of er al dan niet een plaats is voor het theologische concept van vergeving. Deze verschillende overwegingen laten hem toe om, alvorens af te ronden, enkele uitdagingen voor het geloof en de theologie te formuleren.

  • Euthanasie en het Nederlandse protestantisme (Theo A. Boer)

    De tweede bijdrage is van de hand van Theo A. Boer, universitair docent ethiek aan de Protestantse Theologische Universiteit (vestiging Groningen). Net als in België is ook in Nederland de acceptatie van euthanasie volgens hem deels een tegenreactie van een zich emanciperende samenleving tegen de als beknottend ervaren invloed van de religie. Maar terwijl in België inmiddels sprake lijkt te zijn van een regelrechte cultuuroorlog van seculieren tegen de rooms-katholieke kerk – waarbij die seculieren soms kunnen rekenen op bijval van Belgische protestanten – is in Nederland iets anders aan de hand. De auteur denkt dat met grote waarschijnlijkheid gesteld kan worden dat Nederland geen euthanasiewet zou hebben gehad zonder de pioniersrol van Nederlandse protestanten. De conclusie lijkt hem gerechtvaardigd dat protestanten in Nederland weliswaar beslissend hebben bijgedragen aan de acceptatie van euthanasie als uitzondering, maar dat zij die steun in Frage stellen zodra die uitzondering tot een regel gaat worden. In die cultuurkritiek zijn zij gelukkig niet alleen.

  • Op zoek naar een ethisch kader omtrent het levenseinde. Een anglicaanse benadering (M. Brendan McCarthy)

    Een derde bijdrage, ditmaal van anglicaanse signatuur, levert M. Brendy McCarthy, nationaal adviseur van de Church of England voor medische ethiek en beleid op het vlak van gezondheid en sociale zorg. Hij stelt dat het geen gemakkelijke taak is voor de kerk een ethiek in verband met het levenseinde te ontwikkelen. Die taak wordt moeilijker gemaakt door de noodzaak om ethiek te relateren aan het openbare beleid. Daarom brengt hij het theologische en ethische ‘achtergrondsverhaal’ in kaart van de beleidsverklaringen van de Church of England over problemen met het levenseinde.  Het meest fundamentele niveau van ieder ethisch systeem bestaat uit ‘kernovertuigingen’ en in het geval van de kerk handelen die over het wezen en de aard van God en over Gods verhouding tot de schepping en meer bepaald tot de mensen. Uit die kernovertuigingen komen ‘richtsnoeren’ voort die het nemen van ethische beslissingen positief beïnvloeden en die een engagement in de richting van bijvoorbeeld gerechtigheid en liefde reflecteren. Deze principes vinden vervolgens uitdrukking in ‘specifiek beleid en praktijken’. De ontwikkeling van kernovertuigingen, via richtsnoeren naar specifiek beleid en specifieke praktijken, geldt niet enkel voor christenen, maar voor alle individuen en groepen die ethisch betrokken zijn op de wereld die hen omgeeft. Er zal nog steeds ruimte zijn voor discussie en meningsverschillen, zowel binnen de kerk als tussen de kerk en andere instanties, maar op zijn minst zal het uittekenen van een verdedigbaar kader voor betrokkenheid bij het openbare beleid de getuigenis en missie van de kerk ondersteunen.

  • Moeilijke Bijbelpassages: een vloek of een zegen? Een pleidooi voor weerbarstigheid als hermeneutische leessleutel (Martijn Steegen)

    Behalve dit thematische geheel, brengen we nog een aantal losse bijdragen. Martijn Steegen, diensthoofd van de Pastorale Dienst, UZ Leuven, heeft het over moeilijke Bijbelpassages, die bij de hedendaagse lezer bevreemdend overkomen of zelfs tegen de borst stoten. Bijvoorbeeld oudtestamentische teksten die het hebben over een gewelddadige God, nieuwtestamentische teksten die te veeleisend zijn, teksten over genezingen of dodenopwekkingen enz. De auteur stelt juist de weerbarstigheid van sommige Bijbelteksten voor als hermeneutische sleutel. De lezer mag zich niet zomaar neerleggen bij wat in het verhaal onderdrukkend of vreemd aandoet. Hij/zij moet op zoek gaan naar de bevrijdende elementen in die Bijbelse verhalen, want die zijn er ook.

  • Groeien in menselijkheid: over het Scheppingsverhaal, kwetsbaarheid en vriendschap tussen mensen met en zonder beperkingen (Talitha Cooreman-Guittin)

    Talitha Cooreman-Guittin, werkzaam aan de Université Catholique de Louvain, behandelt twee vragen die mensen met een verstandelijke beperking aan de hele menselijke gemeenschap stellen: “Waarom heeft God mij zo gemaakt?” of “Waarom wil niemand ons als vriend?” Deze vragen dienen als startpunt voor een zoektocht door het scheppingsverhaal om te zien hoe mensen met een verstandelijke beperking worden waargenomen. De moeilijkheid om vrienden te maken met gehandicapte mensen wordt bepaald door onze perceptie van de handicap. Deze perceptie wordt mee bepaald door onze religieuze opvattingen, inclusief ons begrip van een zogenaamde “adamische perfectie”. Daarom zoekt de auteur een theologisch en pastoraal aangepaste reactie op de twee gestelde vragen. Door het gesprek te starten tussen disability theologieën en catechese in Frankrijk, opent ze nieuwe perspectieven, transformeert ze de antropologische representaties met betrekking tot het christelijke geloof, en pleit ze voor een “ontgrenzende” catechese die een weg opent naar vriendschappen voorbij de barrières van de handicap.

  • De mystagogie en de spirituele betekenis van de liturgie (Goffredo Boselli)

    Ten slotte volgt een bijdrage van Goffredo Boselli, monnik van de abdij  Bose (Italië) over ‘Mystagogie en de spirituele betekenis van de liturgie’. Mystagogie, aldus de auteur, is de kennis van het mysterie dat in de Schrift wordt verhaald en in de liturgie wordt gevierd. De mystagogie is een bij uitstek christologische handeling: alleen het mysterie kan het mysterie volledig onthullen; het mysterie openbaart zichzelf. Dit principe bevestigen betekent het erkennen van een essentiële waarheid van de ervaring van het joods-christelijke geloof: de mens kent de naam van God omdat God zijn Naam in vrijheid aan de mens heeft geopenbaard. De openbaring van het mysterie van God is een daad van God zelf. Zoals de spirituele exegese van de Schrift kennis van Christus is, zo is mystagogie als een spirituele exegese van de liturgie ook kennis en spirituele intelligentie van Christus. Mystagogie is daarom de reële mogelijkheid om aan de liturgie ook de bekende zin van de heilige Hiëronymus toe te schrijven: “Het negeren van de Schriften betekent Christus negeren”. Op dezelfde manier: “Het negeren van de liturgie betekent Christus negeren”.

  • Boekbesprekingen

49e jaargang, nr. 2, Juni 2019

49e jaargang, nr. 1, Maart 2019

48e jaargang, nr. 4, December 2018

48e jaargang, nr. 3, September 2018

48e jaargang, nr. 2, Juni 2018

48e jaargang, nr. 1, Maart 2018

47e jaargang, nr. 4, December 2017

47e jaargang, nr. 3, September 2017

47e jaargang, nr. 2, Juni 2017

47e jaargang, nr. 1, Maart 2017

46e jaargang, nr. 4, December 2016

46e jaargang, nr. 3, September 2016

46e jaargang, nr. 2, Juni 2016

46e jaargang, nr. 1, Maart 2016

45e jaargang, nr. 4, December 2015

45e jaargang, nr. 3, September 2015

45e jaargang, nr. 2, Juni 2015

45e jaargang, nr. 1, Maart 2015

44e jaargang, nr. 4, December 2014

KERK EN OECUMENE 50 JAAR NA VATICANUM II
 
Zoals in de twee vorige jaargangen wordt ook in het decembernummer van 2014 teruggeblikt op de erfenis en de receptie van het tweede Vaticaanse Concilie. Dit keer gaat de aandacht uit naar de ecclesiologie en de oecumene. De visie op kerk en oecumene zorgden voor heel wat spanningen tussen de concilievaders. 

KERK EN OECUMENE 50 JAAR NA VATICANUM II

Zoals in de twee vorige jaargangen wordt ook in het decembernummer van 2014 teruggeblikt op de erfenis en de receptie van het tweede Vaticaanse Concilie. Dit keer gaat de aandacht uit naar de ecclesiologie en de oecumene. De visie op kerk en oecumene zorgden voor heel wat spanningen tussen de concilievaders. 

44e jaargang, nr. 3, September 2014

44e jaargang, nr. 2, Juni 2014

44e jaargang, nr. 1, Maart 2014

De digitale wereld

De digitalisering is bezig onze leefwereld en ons samenleven in een hoog tempo te veranderen. Wat gebeurt er zoal op dit gebied? Hoe reageert de Kerk erop in haar standpuntbepalingen? Welke ethische vragen worden door het gebruik van de sociale media opgeroepen? Welke consequenties doen zich gevoelen in het Kerk-zijn? Wat betekent het voor godsdienstonderwijs en pastoraat? Het zijn maar enkele van de vele vragen die door de digitalisering van onze wereld worden opgeroepen. Ze staan centraal in dit themanummer van Collationes. De diverse bijdragen zijn vooral eerste verkenningen van en ervaringen met een diep ingrijpende ontwikkeling, waarvan de gevolgen nog niet te overzien zijn. De digitalisering zal zonder twijfel in de komende decennia doorgaan en menigeen die actief is in Kerk en pastoraat, bezig houden. Des te meer is begeleidende reflectie relevant.

43e jaargang, nr. 4, December 2013

Vaticanum II en de liturgie

In het decembernummer van vorige jaargang (2012) hebben we de aandacht getrokken op de aanvang van het tweede Vaticaanse Concilie nu vijftig jaar geleden. Het is de bedoeling om dit dit jaar en de komende jaren opnieuw te doen en zo de werkzaamheden, de resultaten en de receptie van het concilie in kaart te brengen. Dit jaar (2013) richten we onze aandacht op de Constitutie over de heilige liturgie, Sacrosanctum Concilium.

43e jaargang, nr. 3, September 2013

‘Theologie vandaag’ … en morgen

Het document van de Internationale Theologische Commissie (ITC), ‘Theologie vandaag’, waarvan we vorig jaar een Nederlandse vertaling in Collationes publiceerden, heeft in theologische kringen in Nederland en Vlaanderen ruime aandacht gekregen. In dit nummer brengen we een viertal reacties, twee uit Vlaanderen en twee uit Nederland. 

 

Pastoraat tussen macht en mededogen

Daarna brengen we twee bijdragen die handelen over de omgang van de pastor met macht.

43e jaargang, nr. 2, Juni 2013

Gods spreken en de talen van de catechese

In dit themanumer nemen we drie bijdragen op van een congres dat in 2012 door de Europese Equipe voor Catechese (EEC) in Malta georganiseerd werd. Het congres was gewijd aan het thema: ‘Het woord is vlees geworden – Taal en talen in de catechese’. M.a.w. hoe komt de taal van Gods spreken ter sprake in de vele talen (in ruime zin) van de catechetische bedrijvigheid? Welke talen kan de catechese als geloofsverkondiging spreken om recht te doen aan Gods mysterie en aan de hedendaagse mens? Michel de Certeau signaleerde twee problemen in het spreken van kerkmensen: “Er is geen communicatie, en we hebben ook niets te communiceren”. Voor de Certeau spreken wij niet in de leegte, maar vanuit een leegte in onszelf. De crisis van de taal is geen crisis van woorden maar een crisis van de geloofservaring zelf. Het gaat er dan niet gewoon om de meest geschikte taal te vinden om over God te spreken, maar in de catechese wegen te vinden om de ervaring van God toegankelijk te maken, persoonlijk en in gemeenschap. En hiertoe kunnen filosofie en fundamentele theologie een bijdrage leveren. Deze vraag werd dan ook voorgelegd aan prof. Salvatore Curro, voorzitter van de Italiaanse vereniging voor catecheten maar van huis uit fundamentaaltheoloog, en aan prof. em. Ignace Verhack, godsdienstfilosoof: waarom is de taal op fundamenteel niveau geen louter instrument voor kennis en communicatie, dialoog en interpretatie, maar veeleer de symbolische beleving van ons in de wereld zijn? En vervolgens: hoe verhouden zich hierbij de taal van het geloof en de taal van het menszijn?

 .

43 e jaargang, nr. 1, Maart 2013

42e jaargang, nr. 4, December 2012

42e jaargang, nr. 3, September 2012

Het septembernummer 2012 van Collationes brengt vier bijdragen over het thema "Sacramenten: anders bekeken". Twee bijdragen handelen over de initiatiesacramenten, en twee bijdragen over het huwelijk.

42e jaargang, nr. 2, Juni 2012

42e jaargang, nr. 1, Januari 2012

41e jaargang, nr. 4, December 2011

HERSENEN EN GEEST

41e jaargang, nr. 3, September 2011

De blijvende betekenis van John Henry Newman

41e jaargang, nr. 2, Juni 2011

Christen worden - De band tussen geloof en sacrament in de christelijke initiatie

41e jaargang, nr. 1, Januari 2011

Vitale kerk nabij? Lokaal kerk vormen vandaag

40e jaargang, nr. 4, December 2010

COLLATIONES 40 JAAR

40e jaargang, nr. 3, September 2010

Trouwen in de kerk: Waarom en hoe?

40e jaargang, nr. 2, Juni 2010

40e jaargang, nr. 1, Maart 2010

39e jaargang, nr. 4, December 2009

Zorg voor de kwetsbare mens

39e jaargang, nr. 3, September 2009

39e jaargang, nr. 2, Juni 2009

39e jaargang, nr. 1, Maart 2009

38e jaargang, nr. 4, December 2008

38e jaargang, nr. 3, September 2008

38e jaargang, nr. 2, Juni 2008

38e jaargang, nr. 1, Maart 2008

37e jaargang, nr. 4, December 2007

37e jaargang, nr. 3, September 2007

37e jaargang, nr. 2, Juni 2007

Kerkelijk vormingswerk

37e jaargang, nr. 1, Maart 2007

36e jaargang, nr. 4, December 2006

36e jaargang, nr. 3, September 2006

Het gebed

36e jaargang, nr. 2, April 2006

36e jaargang, nr. 1, Januari 2006

35e jaargang, nr. 4, December 2005

35e jaargang, nr. 3, September 2005

35e jaargang, nr. 2, Juli 2005

De nieuwe bijbelvertaling

35e jaargang, nr. 1, Januari 2005

Info:

Collationes

Driemaandelijks tijdschrift voor theologie en pastoraal

Zie ook het videofragment uit Braambos naar aanleiding van de feestelijke viering van 40 jaar Collationes.

Hoofdredacteur:  

Adelbert Denaux (K.U. Leuven)

Secretaris: 

Pierre Trouillez (Aartsbisdom Mechelen-Brussel)

Administratief beheerder: 

Hans Vandenholen (Bisdom Gent)

Redactieraad: 

Stefaan Franco (Bisdom Brugge)

Marc Steen (Bisdom Brugge, KU Leuven)

Joris Polfliet (Bisdom Gent)

Hendrik Hoet (Bisdom Antwerpen)

Bert Benats (Bisdom Hasselt)

Peter De Mey (KU Leuven)

Didier Pollefeyt (KU Leuven)

Kristof Struys (KU Leuven)

Stijn Van den Bossche

Anne Vandenhoeck (KU Leuven)

Carine Devogelaere (KU Leuven)

Harm Goris (TST, Nederland)

Administratie: 
(abonnering, adreswijziging, alle administratieve aangelegenheden)

Biezekapelstraat 2 - 9000 Gent

Tel. 09/235 78 45

Bankrekening 446-0015201-15

Redactie:
(recensie-exemplaren, ruilabonnementen en alle redactionele briefwisseling)

Potterierei 72 - 8000 Brugge

Boeken ter recensie: 

p/a Kurt Priem, Potterierei 72, 8000 Brugge

De bijdragen verschijnen onder verantwoordelijkheid van de auteur die, indien gewenst, het imprimatur van zijn ordinarius vraagt.

Verantw. uitgever:   

Hans Vandenholen, Biezekapelstraat 2, 9000 Gent,
voor Collationes. Tijdschrift voor Theologie en Pastoraal.
www.collationes.be

Abonnering:

€ 30 (buitenland: € 35) op Internationaal
Bankrekeningnummer KBC: IBAN BE 83446001 5201 15 BIC KREDBEBB.
Los nummer:  € 10.
Studentenabonnementen: € 15 (abonnering uitsluitend door bemiddeling van het instituut waar zij ingeschreven zijn).
Abonnementsopzeggingen dienen te gebeuren vóór 1 januari.
Proefnummer op aanvraag: Hans.Vandenholen@kerknet.be

Info voor auteurs:

Richtlijnen voor auteurs.

Volg Thomas op

Download de Thomas-app