Tijdschriften

Tijdschrift: Collationes

Driemaandelijks tijdschrift voor theologie en pastoraal

Zie ook het videofragment uit Braambos naar aanleiding van de feestelijke viering van 40 jaar Collationes.

Praktische informatie

Nummers:

49e jaargang, nr. 03, September 2019

49e jaargang, nr. 2, Juni 2019

49e jaargang, nr. 1, Maart 2019

Artikels
  • De kerk hervormen door een ‘herconfiguratie’ van de leer. De collegialiteit van bisschoppen situeren binnen de synodaliteit van de hele kerk wegens de sensus fidei fidelium (Myriam Wijlens)

    Een eerste bijdrage, die op een gelukkige wijze theologie en kerkelijk recht verbindt,  is van de hand van Myriam Wijlens, professor kerkelijk recht aan de faculteit theologie van de universiteit van Erfurt. De Bisschoppensynodes van 2014 en 2015 over het gezin, aldus Wijlens, waren niet alleen belangrijk voor het gezin maar hadden ook ruimere implicaties. Ze waren ook en mogelijk vooral gebeurtenissen waarbij paus Franciscus “de resetknop” indrukte met betrekking tot de interpretatie van Vaticanum II. Gelovigen, bisschoppen en pausen luisterden naar elkaar om tot een beslissing te komen. Er was een re-configuratie in de interactie tussen de verschillende protagonisten. Dit leidde tot een transformatie van onderscheidingsprocessen die een blijvende invloed zal hebben op alle toekomstige besluitvormingsprocessen in de Kerk. Paus Franciscus heeft geen enkele doctrine veranderd of toegevoegd, maar hij heeft de doctrine over de ‘bisschoppelijke collegialiteit’ (Lumen Gentium, hfdst. III) geplaatst binnen de doctrine over het ‘volk van God’ (Lumen Gentium, hfdst. II). Aan de basis van deze ecclesiologische en hermeneutische wending ligt een nieuw begrip van de ‘openbaring’ in Vaticanum II: de Heilige Geest is werkzaam in alle gelovigen (sensus fidei fidelium). Bij de uitoefening van hun respectievelijke taak moeten alle betrokkenen dus beginnen met luisteren naar elkaar. Deze ontwikkeling in de interpretatie van Vaticanum II vereist een analyse van de actuele wetgeving teneinde de bestaande normen te wijzigen, niet alleen op het universele maar ook op het lokale niveau. Dit zal tijd kosten. In de tussentijd moet men aandacht hebben voor een interpretatie en toepassing van de huidige canonieke normen, die al rekening houden met de hierboven geschetste ontwikkeling. De kerkelijke rechtsorde is daarbij gebaat en draagt zo bij aan de organische ontwikkeling van de inzichten van Vaticanum II ten voordele van de zending van de kerk.

  • De apostolische constitutie Episcopalis communio. Een mijlpaal op weg naar een synodale kerk (Alphonse Borras)

    De tweede bijdrage, van de hand van Alphonse Borras, professor emeritus van de Faculté de Théologie van Louvain-la-Neuve, handelt over de bisschoppensynode als uitdrukking van het synodale karakter van de universele Kerk. Op 15 september 2018 kondigde paus Franciscus de Apostolische Constitutie Episcopalis communio (EC) af, die het functioneren van de bisschoppensynode in de zin van een “wezenlijk synodale kerk” wijzigt, een oriëntatie die de laatste jaren al in continuïteit met de ecclesiologie van Vaticanum II werd ondernomen. A. Borras onderzoekt de doctrinele preambule van de Constitutie en wijst vervolgens op het vernieuwende karakter van sommige bepalingen. De bisschoppensynode heeft de plicht om “de dialoog en de samenwerking tussen de bisschoppen en de bisschop van Rome verder te bevorderen” (EC, 5a). Deze wil van paus Franciscus is gebaseerd op zijn “vaste overtuiging” dat de bisschoppen “zijn aangesteld ten dienste van het volk van God, waartoe zij op grond van het sacrament van het doopsel behoren” (ib.).

  • Opdat allen leven in overvloed hebben. De ervaring van de diocesane synode van Doornik, 2011-2013 (Philippe Fortemps)

    Dan volgt er een bijdrage van de hand van Philippe Fortemps, diaken van het bisdom Doornik. Met zijn bijdrage begeven we ons op het niveau van de lokale Kerk: de synodaliteit krijgt daar o.m. concreet gestalte door het houden van een diocesane synode. Een diocesane synode is een spiritueel avontuur, afgestemd op “wat de Geest tegen de kerken zegt” (Apk 2,7). Ze bestaat uit een consultatie in een bepaald bisdom van het hele volk van God. In feite toont ze door middel van een daad van bestuur en van onderscheiding aan dat “de Kerk, in Christus, als het ware een sacrament is, dat wil zeggen een teken en instrument van de innige vereniging met God en van de eenheid van heel het menselijke geslacht” (Lumen Gentium, 1). De ervaring van de diocesane synode in Doornik (2011 - 2013) maakt het mogelijk om een aantal uitvoeringskwesties in overweging te nemen en enkele spirituele vruchten te belichten van zo'n belangrijke diocesane gebeurtenis, die vandaag de dag uniek is in België sinds het Tweede Vaticaans Concilie.

  • Synodaliteit in het leven en de zending van de Kerk (Internationale Theologische Commissie)

    Ten slotte brengen we de Nederlandse vertaling van een belangrijk document dat door de Internationale Theologische Commissie in 2018 over dit onderwerp werd gepubliceerd, en dat de titel draagt “Synodaliteit in het leven en de zending van de Kerk”. In de eerste twee hoofdstukken gaat het document in op de theologische betekenis van de synodaliteit in het perspectief van de katholieke ecclesiologie. Het eerste hoofdstuk keert terug naar de normatieve gegevens van de H. Schrift en de Traditie om in het volle licht te stellen dat de synodale vorm van de Kerk haar wortels vindt in de historische ontwikkeling van de openbaring en om de fundamentele connotaties en specifieke theologische criteria aan te geven die het begrip definiëren en de praktijk reguleren. Het tweede hoofdstuk stelt de theologische grondslagen van de synodaliteit voor in overeenstemming met de ecclesiologische leer van Vaticanum II en verbindt die met het perspectief van het pelgrimerende en missionaire volk van God en met het mysterie van de Kerk als communio, onder verwijzing naar de kenmerkende eigenschappen van de eenheid, heiligheid, katholiciteit en apostoliciteit van de Kerk. Ten slotte wordt de relatie tussen de deelname van alle leden van het volk Gods aan de zending van de Kerk en de uitoefening van het gezag van de herders verdiept. Op basis hiervan beogen het derde en vierde hoofdstuk enkele pastorale oriëntaties aan te bieden. Het derde hoofdstuk verwijst naar de concrete toepassing van de synodaliteit op verschillende niveaus: in de lokale Kerk, in de communio tussen de lokale Kerken van een regio en in de universele Kerk. Het vierde hoofdstuk biedt oriëntaties met betrekking tot de spirituele en pastorale bekering en de gemeenschappelijke en apostolische onderscheiding die nodig zijn voor een authentieke ervaring van de synodale Kerk, met aandacht voor de positieve impact op de oecumenische tocht en op de sociale diaconie van de kerk.

    We hopen met dit themanummer een reflectie op gang te brengen hoe we in de Belgische kerkprovincie de synodale inspiratie van het Tweede Vaticaans Concilie nog concreter gestalte kunnen geven.

  • Boekbesprekingen

48e jaargang, nr. 4, December 2018

48e jaargang, nr. 3, September 2018

48e jaargang, nr. 2, Juni 2018

48e jaargang, nr. 1, Maart 2018

47e jaargang, nr. 4, December 2017

47e jaargang, nr. 3, September 2017

47e jaargang, nr. 2, Juni 2017

47e jaargang, nr. 1, Maart 2017

46e jaargang, nr. 4, December 2016

46e jaargang, nr. 3, September 2016

46e jaargang, nr. 2, Juni 2016

46e jaargang, nr. 1, Maart 2016

45e jaargang, nr. 4, December 2015

45e jaargang, nr. 3, September 2015

45e jaargang, nr. 2, Juni 2015

45e jaargang, nr. 1, Maart 2015

44e jaargang, nr. 4, December 2014

KERK EN OECUMENE 50 JAAR NA VATICANUM II
 
Zoals in de twee vorige jaargangen wordt ook in het decembernummer van 2014 teruggeblikt op de erfenis en de receptie van het tweede Vaticaanse Concilie. Dit keer gaat de aandacht uit naar de ecclesiologie en de oecumene. De visie op kerk en oecumene zorgden voor heel wat spanningen tussen de concilievaders. 

KERK EN OECUMENE 50 JAAR NA VATICANUM II

Zoals in de twee vorige jaargangen wordt ook in het decembernummer van 2014 teruggeblikt op de erfenis en de receptie van het tweede Vaticaanse Concilie. Dit keer gaat de aandacht uit naar de ecclesiologie en de oecumene. De visie op kerk en oecumene zorgden voor heel wat spanningen tussen de concilievaders. 

44e jaargang, nr. 3, September 2014

44e jaargang, nr. 2, Juni 2014

44e jaargang, nr. 1, Maart 2014

De digitale wereld

De digitalisering is bezig onze leefwereld en ons samenleven in een hoog tempo te veranderen. Wat gebeurt er zoal op dit gebied? Hoe reageert de Kerk erop in haar standpuntbepalingen? Welke ethische vragen worden door het gebruik van de sociale media opgeroepen? Welke consequenties doen zich gevoelen in het Kerk-zijn? Wat betekent het voor godsdienstonderwijs en pastoraat? Het zijn maar enkele van de vele vragen die door de digitalisering van onze wereld worden opgeroepen. Ze staan centraal in dit themanummer van Collationes. De diverse bijdragen zijn vooral eerste verkenningen van en ervaringen met een diep ingrijpende ontwikkeling, waarvan de gevolgen nog niet te overzien zijn. De digitalisering zal zonder twijfel in de komende decennia doorgaan en menigeen die actief is in Kerk en pastoraat, bezig houden. Des te meer is begeleidende reflectie relevant.

43e jaargang, nr. 4, December 2013

Vaticanum II en de liturgie

In het decembernummer van vorige jaargang (2012) hebben we de aandacht getrokken op de aanvang van het tweede Vaticaanse Concilie nu vijftig jaar geleden. Het is de bedoeling om dit dit jaar en de komende jaren opnieuw te doen en zo de werkzaamheden, de resultaten en de receptie van het concilie in kaart te brengen. Dit jaar (2013) richten we onze aandacht op de Constitutie over de heilige liturgie, Sacrosanctum Concilium.

43e jaargang, nr. 3, September 2013

‘Theologie vandaag’ … en morgen

Het document van de Internationale Theologische Commissie (ITC), ‘Theologie vandaag’, waarvan we vorig jaar een Nederlandse vertaling in Collationes publiceerden, heeft in theologische kringen in Nederland en Vlaanderen ruime aandacht gekregen. In dit nummer brengen we een viertal reacties, twee uit Vlaanderen en twee uit Nederland. 

 

Pastoraat tussen macht en mededogen

Daarna brengen we twee bijdragen die handelen over de omgang van de pastor met macht.

43e jaargang, nr. 2, Juni 2013

Gods spreken en de talen van de catechese

In dit themanumer nemen we drie bijdragen op van een congres dat in 2012 door de Europese Equipe voor Catechese (EEC) in Malta georganiseerd werd. Het congres was gewijd aan het thema: ‘Het woord is vlees geworden – Taal en talen in de catechese’. M.a.w. hoe komt de taal van Gods spreken ter sprake in de vele talen (in ruime zin) van de catechetische bedrijvigheid? Welke talen kan de catechese als geloofsverkondiging spreken om recht te doen aan Gods mysterie en aan de hedendaagse mens? Michel de Certeau signaleerde twee problemen in het spreken van kerkmensen: “Er is geen communicatie, en we hebben ook niets te communiceren”. Voor de Certeau spreken wij niet in de leegte, maar vanuit een leegte in onszelf. De crisis van de taal is geen crisis van woorden maar een crisis van de geloofservaring zelf. Het gaat er dan niet gewoon om de meest geschikte taal te vinden om over God te spreken, maar in de catechese wegen te vinden om de ervaring van God toegankelijk te maken, persoonlijk en in gemeenschap. En hiertoe kunnen filosofie en fundamentele theologie een bijdrage leveren. Deze vraag werd dan ook voorgelegd aan prof. Salvatore Curro, voorzitter van de Italiaanse vereniging voor catecheten maar van huis uit fundamentaaltheoloog, en aan prof. em. Ignace Verhack, godsdienstfilosoof: waarom is de taal op fundamenteel niveau geen louter instrument voor kennis en communicatie, dialoog en interpretatie, maar veeleer de symbolische beleving van ons in de wereld zijn? En vervolgens: hoe verhouden zich hierbij de taal van het geloof en de taal van het menszijn?

 .

43 e jaargang, nr. 1, Maart 2013

42e jaargang, nr. 4, December 2012

42e jaargang, nr. 3, September 2012

Het septembernummer 2012 van Collationes brengt vier bijdragen over het thema "Sacramenten: anders bekeken". Twee bijdragen handelen over de initiatiesacramenten, en twee bijdragen over het huwelijk.

42e jaargang, nr. 2, Juni 2012

42e jaargang, nr. 1, Januari 2012

41e jaargang, nr. 4, December 2011

HERSENEN EN GEEST

41e jaargang, nr. 3, September 2011

De blijvende betekenis van John Henry Newman

41e jaargang, nr. 2, Juni 2011

Christen worden - De band tussen geloof en sacrament in de christelijke initiatie

41e jaargang, nr. 1, Januari 2011

Vitale kerk nabij? Lokaal kerk vormen vandaag

40e jaargang, nr. 4, December 2010

COLLATIONES 40 JAAR

40e jaargang, nr. 3, September 2010

Trouwen in de kerk: Waarom en hoe?

40e jaargang, nr. 2, Juni 2010

40e jaargang, nr. 1, Maart 2010

39e jaargang, nr. 4, December 2009

Zorg voor de kwetsbare mens

39e jaargang, nr. 3, September 2009

39e jaargang, nr. 2, Juni 2009

39e jaargang, nr. 1, Maart 2009

38e jaargang, nr. 4, December 2008

38e jaargang, nr. 3, September 2008

38e jaargang, nr. 2, Juni 2008

38e jaargang, nr. 1, Maart 2008

37e jaargang, nr. 4, December 2007

37e jaargang, nr. 3, September 2007

37e jaargang, nr. 2, Juni 2007

Kerkelijk vormingswerk

37e jaargang, nr. 1, Maart 2007

36e jaargang, nr. 4, December 2006

36e jaargang, nr. 3, September 2006

Het gebed

36e jaargang, nr. 2, April 2006

36e jaargang, nr. 1, Januari 2006

35e jaargang, nr. 4, December 2005

35e jaargang, nr. 3, September 2005

35e jaargang, nr. 2, Juli 2005

De nieuwe bijbelvertaling

35e jaargang, nr. 1, Januari 2005

Info:

Collationes

Driemaandelijks tijdschrift voor theologie en pastoraal

Zie ook het videofragment uit Braambos naar aanleiding van de feestelijke viering van 40 jaar Collationes.

Hoofdredacteur:  

Adelbert Denaux (K.U. Leuven)

Secretaris: 

Pierre Trouillez (Aartsbisdom Mechelen-Brussel)

Administratief beheerder: 

Hans Vandenholen (Bisdom Gent)

Redactieraad: 

Stefaan Franco (Bisdom Brugge)

Marc Steen (Bisdom Brugge, KU Leuven)

Joris Polfliet (Bisdom Gent)

Hendrik Hoet (Bisdom Antwerpen)

Bert Benats (Bisdom Hasselt)

Peter De Mey (KU Leuven)

Didier Pollefeyt (KU Leuven)

Kristof Struys (KU Leuven)

Stijn Van den Bossche

Anne Vandenhoeck (KU Leuven)

Carine Devogelaere (KU Leuven)

Harm Goris (TST, Nederland)

Administratie: 
(abonnering, adreswijziging, alle administratieve aangelegenheden)

Biezekapelstraat 2 - 9000 Gent

Tel. 09/235 78 45

Bankrekening 446-0015201-15

Redactie:
(recensie-exemplaren, ruilabonnementen en alle redactionele briefwisseling)

Potterierei 72 - 8000 Brugge

Boeken ter recensie: 

p/a Kurt Priem, Potterierei 72, 8000 Brugge

De bijdragen verschijnen onder verantwoordelijkheid van de auteur die, indien gewenst, het imprimatur van zijn ordinarius vraagt.

Verantw. uitgever:   

Hans Vandenholen, Biezekapelstraat 2, 9000 Gent,
voor Collationes. Tijdschrift voor Theologie en Pastoraal.
www.collationes.be

Abonnering:

€ 30 (buitenland: € 35) op Internationaal
Bankrekeningnummer KBC: IBAN BE 83446001 5201 15 BIC KREDBEBB.
Los nummer:  € 10.
Studentenabonnementen: € 15 (abonnering uitsluitend door bemiddeling van het instituut waar zij ingeschreven zijn).
Abonnementsopzeggingen dienen te gebeuren vóór 1 januari.
Proefnummer op aanvraag: Hans.Vandenholen@kerknet.be

Info voor auteurs:

Richtlijnen voor auteurs.

Volg Thomas op

Download de Thomas-app